Σε αδιέξοδο βρίσκονται οι Αρχές της Βενετίας, καθώς τα πλημμυρικά φαινόμενα της πάλαι ποτέ πρωτεύουσας της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας είναι ολοένα και συχνότερα και οι προτεινόμενες λύσεις κρίνονται όλες ανεπαρκείς για να αποτρέψουν τη βύθιση της πόλης, όπως αναφέρει διεθνής επιστημονική ομάδα σε άρθρο της που δημοσιεύεται στην επιστημονική επιθεώρηση The Conversation.
Η Βενετία συνυπήρχε με τη θάλασσα καθ’ όλη τη διάρκεια της 1.500χρονης Ιστορίας της, ίσως καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη πόλη στη Γη. Ωστόσο, τον τελευταίο αιώνα πλημμυρίζει ολοένα και πιο συχνά, καθώς η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει και η ίδια η πόλη βυθίζεται κάτω από το βάρος της.
Η διεθνής επιστημονική ομάδα, με επικεφαλής τον Ρόμπερτ Τζέιμς Νίκολς, καθηγητή Κλιματικής Προσαρμογής του Πανεπιστημίου Ιστ Ανγκλια στη Βρετανία, συνέκρινε μια σειρά από πιθανές στρατηγικές έναντι διαφορετικών βαθμών ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Αυτές περιλαμβάνουν τη διατήρηση του τρέχοντος συστήματος κινητών φραγμάτων, την κατασκευή δακτυλιοειδών αναχωμάτων για να χωρίσουν την πόλη από τη λιμνοθάλασσα στην οποία βρίσκεται, την περίφραξη ολόκληρης της λιμνοθάλασσας σε ένα πολύ μεγαλύτερο αμυντικό σύστημα, ή –στην πιο ακραία περίπτωση– τη μετεγκατάσταση μεγάλου μέρους της πόλης και του πληθυσμού της στην ενδοχώρα.
Κάθε επιλογή αποκτά σημασία σε διαφορετικά σημεία καθώς ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας. Τα αντιπλημμυρικά έργα της πόλης έχουν ήδη αναβαθμιστεί σημαντικά, με κόστος 6 δισ. ευρώ. Αυτό περιλαμβάνει μια σειρά από τεράστιες χαλύβδινες πύλες που είναι προσαρτημένες στον πυθμένα της θάλασσας, γνωστές ως φράγματα του Μωυσή, κατά τον χωρισμό στα δύο της Ερυθράς Θάλασσας επί Μωυσή στην Παλαιά Διαθήκη.
Οταν ανυψώνονται, αυτά τα φράγματα ουσιαστικά απομονώνουν τη λιμνοθάλασσα της Βενετίας από την ευρύτερη Μεσόγειο. Τα φράγματα Mose σημαίνουν ότι οι κίνδυνοι πλημμύρας είναι προς το παρόν διαχειρίσιμοι, αλλά η συχνότητα χρήσης τους αυξάνεται.
Κατά τα πρώτα πέντε χρόνια χρήσης (μεταξύ 2020 και 2025) το σύστημα έκλεισε για 108 πλημμύρες, ενώ κατά τους πρώτους δύο μήνες του 2026 ενεργοποιήθηκε 30 φορές. Καθώς η στάθμη της θάλασσας συνεχίζει να ανεβαίνει, θα πρέπει να κλείνει όλο και πιο συχνά – πιθανώς για εβδομάδες κάθε χρόνο.
Αυτό δημιουργεί μια σειρά από προβλήματα. Τα συχνά κλεισίματα θα διατάρασσαν τη ναυτιλία και τον τουρισμό, θα άλλαζαν την οικολογία της λιμνοθάλασσας και θα απαιτούσαν σημαντικά νέα συστήματα για την επεξεργασία λυμάτων και τεράστιες αντλίες για τη διατήρηση των επιπέδων νερού της λιμνοθάλασσας. Eνα σύστημα σχεδιασμένο για περιστασιακή προστασία κινδυνεύει να γίνει ένα ημιμόνιμο φράγμα – κάτι που δεν είχε ποτέ προβλεφθεί να είναι.
Με πρόσθετα μέτρα, όπως η ανύψωση της πόλης με την έγχυση θαλασσινού νερού στα βράχια βαθιά στο υπέδαφος, αντιστρέφοντας την καθίζηση σε κάποιο βαθμό, αυτά τα εμπόδια θα μπορούσαν να παραμείνουν αποτελεσματικά για κάποιο χρονικό διάστημα – ίσως ακόμη και μετά από ένα μέτρο ανύψωσης της στάθμης της θάλασσας.
Αλλά ακόμη και υπό σχετικά χαμηλά επίπεδα θέρμανσης, η θάλασσα προβλέπεται να συνεχίσει να ανεβαίνει για αιώνες, ξεπερνώντας τελικά τα όρια που μπορούν να αντέξουν τα εμπόδια.
Σε αυτό το σημείο, μπορεί να χρειαστούν πιο ριζοσπαστικά μέτρα, εκτιμά η επιστημονική ομάδα. Η κατασκευή ενός δακτυλίου από αναχώματα γύρω από την πόλη θα διαχωρίσει φυσικά τη Βενετία από τη λιμνοθάλασσα, αλλά μπορεί να είναι απαραίτητη μέχρι το τέλος αυτού του αιώνα.
Μια πλήρως κλειστή λιμνοθάλασσα –προστατευμένη από ένα πολύ μεγαλύτερο «υπερ-ανάχωμα» και υποστηριζόμενη από συνεχή άντληση– θα μπορούσε να προστατεύσει την πόλη από άνοδο της στάθμης της θάλασσας έως και 10 μέτρα, αλλά με σοβαρό κόστος για τη ζωντανή λιμνοθάλασσα, σύμφωνα με τους επιστήμονες.
Η μόνη άλλη επιλογή, εκτιμούν, είναι η μεταφορά της πόλης σε ασφαλέστερο έδαφος. Αυτό μπορεί να είναι απαραίτητο πέρα από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας περίπου 5 μέτρων, η οποία προβλέπεται να συμβεί μετά το 2300.
Το οικονομικό κόστος αυτών των επιλογών είναι σημαντικό. Η επιστημονική ομάδα υπολόγισε το κόστος των φραγμάτων του Μωυσή και άλλων προηγούμενων μηχανικών έργων (προσαρμοσμένο για τον πληθωρισμό στις τιμές του 2024), για να εκτιμήσει το κόστος κάθε στρατηγικής προσαρμογής.
Τα αναχώματα θα μπορούσαν να κοστίσουν μεταξύ 500 εκατ. και 4,5 δισ. ευρώ. Το κλείσιμο της λιμνοθάλασσας με ένα υπερ-ανάχωμα θα μπορούσε αρχικά να κοστίσει περισσότερα από 30 δισ. ευρώ και η μετεγκατάσταση της πόλης θα μπορούσε να κοστίσει έως και 100 δισ. ευρώ.
Αλλά το κόστος δεν είναι το μόνο ζήτημα. Πώς μπορεί κανείς να θέσει τιμή στην πολιτιστική αξία της Βενετίας; Ειδικά επειδή κανένα από αυτά τα μέτρα δεν θα είναι σε θέση να διατηρήσει τη Βενετία που βλέπουμε σήμερα μακροπρόθεσμα. Η προσαρμογή μπορεί να διαχειριστεί την αλλαγή μέχρι ένα ορισμένο σημείο – πέρα από αυτό, ξεφεύγει από την παρούσα εικόνα. Αντίθετα, θα πρόκειται για ένα θεμελιωδώς διαφορετικό μέλλον.
Η ανάλυση των επιστημόνων δείχνει ότι δεν υπάρχει βέλτιστη στρατηγική προσαρμογής. Οποιαδήποτε προσέγγιση περιλαμβάνει συμβιβασμούς μεταξύ της ευημερίας και της ασφάλειας των κατοίκων της Βενετίας, της οικονομικής ευημερίας, του μέλλοντος των οικοσυστημάτων της λιμνοθάλασσας, της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς και των παραδόσεων και του πολιτισμού της περιοχής. Επιπλέον, πολλά από αυτά τα μέτρα μπορεί να χρειαστούν δεκαετίες για να εφαρμοστούν πλήρως, επομένως ο έγκαιρος σχεδιασμός είναι απαραίτητος.
Τουλάχιστον η Βενετία σκέφτεται αυτά τα πράγματα μακροπρόθεσμα. Οι περισσότερες ευάλωτες παράκτιες περιοχές δεν το κάνουν. Με τη μακρά και μοναδική Ιστορία της, η Βενετία αντιμετωπίζει ιδιαίτερες προκλήσεις, αλλά όλες οι παράκτιες περιοχές χαμηλού υψομέτρου θα πρέπει να αναγνωρίσουν τον κίνδυνο της μακροπρόθεσμης ανόδου της στάθμης της θάλασσας και να αρχίσουν να προετοιμάζονται τώρα.
Πηγή: The Conversation
