ΚΛΕΙΣΙΜΟ
Loading...

Το «καμπανάκι» στην Αρκτική χτυπά για τα καλοκαίρια μας

Πώς το λιώσιμο των πάγων μπορεί να επηρεάζει τα καλοκαίρια μας

Kathimerini.gr

Το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ευρώπη, μπορεί να προοικονομεί την ξηρασία που θα ακολουθήσει το επόμενο καλοκαίρι. Αυτό δείχνει μια νέα επιστημονική μελέτη, η οποία αποκαλύπτει μια απροσδόκητη σύνδεση ανάμεσα στη μείωση των θαλάσσιων πάγων και στις παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας σε εκτεταμένες περιοχές της Ευρασίας.

Ερευνητές διαπίστωσαν ότι η περιορισμένη παρουσία θαλάσσιου πάγου κατά τους χειμερινούς μήνες σε δύο θάλασσες της Αρκτικής συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ξηρασίας το επόμενο καλοκαίρι, σε περιοχές που εκτείνονται από την Ανατολική Ευρώπη μέχρι την Κεντρική Ασία.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Frontiers in Water, ενδέχεται να προσφέρουν ένα πολύτιμο εργαλείο για την έγκαιρη εκτίμηση του κινδύνου ξηρασίας, επιτρέποντας στις χώρες να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα. Η ανακάλυψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά το καλοκαίρι του 2026, όταν οι διαδοχικοί καύσωνες και οι περιορισμένες βροχοπτώσεις έφεραν την Ευρώπη αντιμέτωπη με ακραίες κλιματικές συνθήκες.

Το καλοκαίρι που δοκίμασε την Ευρώπη

Το φετινό καλοκαίρι άφησε πίσω του μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Euronews, ποσοστό-ρεκόρ 52% της ευρωπαϊκής επικράτειας εκτέθηκε σε έντονη θερμική καταπόνηση, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες και η έλλειψη βροχοπτώσεων δημιούργησαν συνθήκες σοβαρής ξηρασίας. Παράλληλα, καταστροφικές δασικές πυρκαγιές εκδηλώθηκαν σε διάφορες περιοχές της ηπείρου.

Μέχρι τον Αύγουστο, τέσσερις από τους σημαντικότερους ποταμούς της Ευρώπης, ο Λίγηρας, ο Πάδος, ο Ρήνος και ο Δούναβης, είχαν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, έπειτα από μήνες ακραίας ζέστης.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τέτοια θερμικά επεισόδια θα ήταν «σχεδόν αδύνατα» χωρίς την κλιματική αλλαγή.

Και ενώ η συνεχιζόμενη καύση ορυκτών καυσίμων αυξάνει τον κίνδυνο θερινής ξηρασίας, το μεγάλο ζητούμενο είναι κατά πόσο οι επιστήμονες μπορούν να αναγνωρίσουν εγκαίρως τις συνθήκες που ευνοούν την εκδήλωσή της.

Το μυστικό κρύβεται σε δύο θάλασσες της Αρκτικής

Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στις θάλασσες Μπάρεντς και Κάρα, βόρεια της Νορβηγίας και της Ρωσίας. Πρόκειται για δύο περιοχές που έχουν καταγράψει ορισμένες από τις μεγαλύτερες μειώσεις της χειμερινής έκτασης των θαλάσσιων πάγων στην Αρκτική από τη δεκαετία του 1980.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), εάν δεν ληφθούν μέτρα περιορισμού των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια των θαλασσών αυτών θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 4 έως 5 βαθμούς Κελσίου μέχρι το τέλος του αιώνα.

Η ταχεία θέρμανσή τους αποδίδεται σε μια σειρά αλληλεπιδρώντων παραγόντων, όπως η εισροή θερμότερων υδάτων από τον Ατλαντικό, η συρρίκνωση των θαλάσσιων πάγων, οι μεταβολές στη νέφωση και άλλες ατμοσφαιρικές διεργασίες.

Η νέα μελέτη εντόπισε μια ενδιαφέρουσα σχέση: όταν οι χειμερινοί πάγοι στις συγκεκριμένες θάλασσες είναι λιγότεροι από το συνηθισμένο, το επόμενο καλοκαίρι παρατηρούνται συχνότερα συνθήκες ξηρασίας σε μια εκτεταμένη γεωγραφική ζώνη.

Η περιοχή αυτή ξεκινά από την ανατολική Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, περνά από τη βόρεια Μαύρη Θάλασσα και την περιοχή της Κασπίας και φτάνει μέχρι το δυτικό Καζακστάν.

Πώς μελέτησαν τη σύνδεση πάγων και ξηρασίας

Για να διερευνήσουν αυτή τη σχέση, οι επιστήμονες ανέλυσαν ιστορικά δεδομένα για την έκταση των θαλάσσιων πάγων από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο.

Χρησιμοποίησαν τη βάση δεδομένων ERA5 του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), η οποία συνδυάζει πραγματικές παρατηρήσεις με μετεωρολογικά μοντέλα και περιλαμβάνει στοιχεία για τις ατμοσφαιρικές συνθήκες από το 1940.

Στη συνέχεια εξέτασαν τις περιόδους από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο, αναζητώντας περιοχές με ασυνήθιστα ξηρές συνθήκες, είτε λόγω περιορισμένων βροχοπτώσεων είτε λόγω αυξημένης ατμοσφαιρικής ζήτησης για υγρασία.

Οι ερευνητές έλαβαν επίσης υπόψη τη μακροχρόνια αύξηση των συγκεντρώσεων διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.

Η παράμετρος αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τόσο η μείωση των πάγων όσο και η αύξηση της ξηρασίας επηρεάζονται από την υπερθέρμανση του πλανήτη. Χωρίς αυτή την προσαρμογή, θα μπορούσε να προκύψει μια παραπλανητική συσχέτιση μεταξύ των δύο φαινομένων.

Τα ατμοσφαιρικά κύματα που μεταφέρουν τη ζέστη χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά

Πώς, όμως, μπορεί η απώλεια πάγου στην Αρκτική να επηρεάζει τις καιρικές συνθήκες τόσο μακριά; Οι επιστήμονες εξετάζουν τον πιθανό ρόλο των λεγόμενων κυμάτων Ρόσμπι (Rossby waves), γνωστών και ως πλανητικών κυμάτων.

Πρόκειται για τεράστιους κυματισμούς στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία, οι οποίοι εκτείνονται σε αποστάσεις χιλιάδων χιλιομέτρων και επηρεάζουν την πορεία των ισχυρών ατμοσφαιρικών ρευμάτων. 

«Στα δεδομένα μας, οι χειμώνες με λιγότερο θαλάσσιο πάγο στις θάλασσες Μπάρεντς και Κάρα ακολουθούνταν από ένα μοτίβο ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας με περισσότερους κυματισμούς πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό και την Ευρασία, κάτι που συνάδει με μια πιθανή μεταβολή στα κύματα Ρόσμπι», εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης, δρ Πέτρου Κ. Βαϊντεάνου, επιστήμονας του Κέντρου Αριστείας για τις Κλιματικές και Κοινωνικές Αλλαγές του Πανεπιστημίου του Βουκουρεστίου.

Οπως επισημαίνει, αυτό το μοτίβο μπορεί να μεταφέρει σχετικά θερμό και ξηρό αέρα προς τη γεωγραφική ζώνη που προσδιορίστηκε από την έρευνα, ευνοώντας την παραμονή σταθερών καιρικών συνθηκών για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Παράλληλα, οι επιστήμονες παρατήρησαν λιγότερα σύννεφα πάνω από τις συγκεκριμένες περιοχές. «Παρατηρήσαμε επίσης λιγότερη νέφωση, με αποτέλεσμα περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία να θερμαίνει το έδαφος, επιδεινώνοντας ενδεχομένως την ξηρασία», σημειώνει ο Βαϊντεάνου.

Με πληροφορίες από Euronews

ΣΧΕΤΙΚΑ TAGS

NEWSROOM

Άλλα άρθρα συγγραφέα

Kathimerini.gr

Περιβάλλον: Τελευταία Ενημέρωση

X

Μπες στο μυαλό των
αγαπημένων σου αρθρογράφων

Λάβε στο email σου το τελευταίο τους άρθρο τη στιγμή που δημοσιεύεται.

ΑΠΟΚΤΗΣΕ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Απόκτησε συνδρομή με €50 τον χρόνο για πρόσβαση στην έντυπη έκδοση.

ΑΠΟΚΤΗΣΕ ΣΥΝΔΡΟΜΗ