Γράφει η Αλεξάνδρα Βουδούρη
Η Ευρώπη συμφώνησε ποιοι θα την εκπροσωπήσουν στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, όχι όμως ακόμη με ποια εντολή και υπό ποιους όρους. Η συμφωνία της Παρασκευής στο Δουβλίνο ανέδειξε, παράλληλα, τις διαφορετικές προσεγγίσεις των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, αφήνοντας εκτός του διαπραγματευτικού σχήματος την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η σημερινή συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών στις Βρυξέλλες εξελίσσεται σε πολιτική δοκιμασία για την ίδια, καθώς καλείται να διεκδικήσει ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση της κοινής ευρωπαϊκής γραμμής, την ώρα που παραμένουν ανοιχτά τα ερωτήματα για τον συντονισμό και τη συμμετοχή των «27».
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφάσισαν να αναθέσουν την εκπροσώπηση στις πέντε χώρες της λεγόμενης Ε5 –Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία, Ιταλία και Πολωνία– μαζί με εκπροσώπους των ευρωπαϊκών θεσμών, με το ΝΑΤΟ να έχει επίσης ρόλο στον συντονισμό για τις εγγυήσεις ασφαλείας.
Η Κάγια Κάλας καλείται πλέον να αποδείξει ότι μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση της κοινής ευρωπαϊκής στάσης, ακόμη και αν δεν συμμετέχει η ίδια στο συμφωνηθέν διαπραγματευτικό σχήμα.
Ερωτηθείσα σήμερα για την απουσία της, η ίδια απέφυγε να αμφισβητήσει την απόφαση των ηγετών.
«Οι ηγέτες αποφάσισαν, επομένως είναι δική τους απόφαση», δήλωσε, υπενθυμίζοντας ωστόσο ότι συνεργάζεται κάθε μήνα με τους υπουργούς Εξωτερικών και διαθέτει την εμπειρογνωμοσύνη της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης. «Μπορώ να συνεχίσω να εργάζομαι επί της ουσίας», πρόσθεσε.
Στο σημερινό Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων αρχίζει η ουσιαστική συζήτηση για το περιεχόμενο της ευρωπαϊκής διαπραγματευτικής εντολής, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο οι «27» θα συμμετάσχουν στη διαμόρφωσή της.
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών έγιναν, πάντως, εμφανείς ήδη από τις σημερινές δηλώσεις των υπουργών.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου, Κωνσταντίνος Κόμπος, έθεσε ευθέως το ζήτημα της ενημέρωσης και του συντονισμού των «27», διερωτώμενος πώς θα εξασφαλίζεται η ροή πληροφοριών από τη διαπραγματευτική ομάδα προς το Συμβούλιο και πώς θα συμμετέχουν τα κράτη-μέλη στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών θέσεων.
«Δεν βλέπω ακόμη να υπάρχει αυτός ο συντονισμός» είπε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι δεν αρκεί να υπάρχει μια ευρωπαϊκή ομάδα γύρω από το τραπέζι των συνομιλιών. Χρειάζεται να διαθέτει σαφή εντολή, συγκεκριμένους στρατηγικούς στόχους και μηχανισμό ενημέρωσης του Συμβουλίου ή ακόμη και ανώτερων ευρωπαϊκών οργάνων.
Από την πλευρά του, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ εμφανίστηκε περισσότερο κατηγορηματικός ως προς το περιεχόμενο της ευρωπαϊκής διαπραγματευτικής θέσης.
«Στο Δουβλίνο συμφωνήσαμε ποιος θα διαπραγματευτεί. Πιστεύω ότι το περιεχόμενο είναι απολύτως σαφές», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι η κυριαρχική ισότητα των κρατών, το δικαίωμά τους να επιλέγουν τις συμμαχίες τους και η υφιστάμενη αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αρχές.
Επανέλαβε, μάλιστα, ότι η πορεία της Ουκρανίας προς το ΝΑΤΟ είναι «μη αναστρέψιμη», χωρίς ωστόσο να προσδιορίσει χρονοδιάγραμμα.
Αναγνώρισε πως μια ειρηνευτική συμφωνία θα απαιτήσει παραχωρήσεις, διευκρινίζοντας όμως ότι η Γερμανία δεν λειτουργεί ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, αλλά βρίσκεται στο πλευρό της Ουκρανίας.
Από την πλευρά του, ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι υπογράμμισε τη σημασία της συμμετοχής της Πολωνίας στο Ε5, ως εκπροσώπου της ανατολικής πτέρυγας της Ευρώπης. Τόνισε ότι η πίεση για τον τερματισμό του πολέμου πρέπει να ασκείται στη Ρωσία και όχι στην Ουκρανία, χωρίς πάντως να επιβεβαιώσει ότι η ευρωπαϊκή παρουσία στον επόμενο γύρο των συνομιλιών έχει ήδη εξασφαλιστεί.
Ικανοποιημένη εμφανίστηκε η Σουηδή υπουργός Εξωτερικών Μαρία Μάλμερ Στένεργκαρντ από την επιλογή των μεγάλων χωρών και των ευρωπαϊκών θεσμών, παρά το γεγονός ότι οι σκανδιναβικές χώρες, οι οποίες προσφέρουν σημαντική βοήθεια στην Ουκρανία, δεν συμμετέχουν άμεσα.
Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η συζήτηση για την εκπροσώπηση δεν πρέπει να μετατραπεί σε παγίδα που θα αποσπάσει την προσοχή από την ενίσχυση της Ουκρανίας και την αύξηση της πίεσης προς τη Μόσχα.
Στο μεταξύ, η Κάλας επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση στις ευρωπαϊκές «κόκκινες γραμμές», προειδοποιώντας ότι η Μόσχα επαναφέρει τις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του 2021 για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Υποστήριξε πως η Ευρώπη πρέπει να απαντήσει με τις δικές της απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένης της αποχώρησης ρωσικών στρατευμάτων από χώρες όπως η Γεωργία και η Μολδαβία, και επέμεινε στην ανάγκη κατάπαυσης του πυρός πριν από ουσιαστικές ειρηνευτικές συνομιλίες.
Ανάλογη στάση υιοθέτησε ο Λιθουανός υπουργός Εξωτερικών, Κεστούτις Μπουντρίς, απορρίπτοντας κάθε ενδεχόμενο ρωσικού βέτο στις αποφάσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, την ένταξη της Ουκρανίας στην Ε.Ε και την παρουσία του ΝΑΤΟ στην ανατολική πτέρυγα.




























