Kathimerini.gr
Η κατάσταση την οποία βιώνετε θυμίζει τον μύθο της Σκύλλας και της Χάρυβδης: επιβιώσατε από τον καρκίνο και τώρα μπαίνετε στην εμμηνόπαυση και αντιμετωπίζετε εξουθενωτικά συμπτώματα. Δεν θέλετε, ασφαλώς, να υποφέρετε χωρίς λόγο, αλλά έχετε ακούσει ότι η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης με ορμονοθεραπεία μπορεί να είναι επικίνδυνη για τις επιβιώσασες από καρκίνο. Τι πρέπει να κάνετε;
Σίγουρα δεν είστε μόνη. Πάνω από 10 εκατομμύρια άτομα που έχουν επιβιώσει από καρκίνο στις ΗΠΑ είναι γυναίκες, εκ των οποίων 80% είναι 60 ετών και άνω, σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία. Στο μεταξύ, 8 στις 10 εμμηνοπαυσιακές γυναίκες υποφέρουν από εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις, για τις οποίες η ορμονοθεραπεία θεωρείται ευρέως η πλέον αποτελεσματική αγωγή.
Όταν οι δύο αυτές καταστάσεις συγκρούονται, μπορεί να απαιτείται να ληφθούν δύσκολες αποφάσεις. Ορισμένοι τύποι καρκίνου ενεργοποιούνται από τις ορμόνες και ίσως είναι επικίνδυνο να εισαχθούν πρόσθετες ορμόνες στον οργανισμό μιας επιβιώσασας όταν αυτή εισέρχεται στην εμμηνόπαυση. Το ίδιο πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπίζουν γυναίκες που βιώνουν αιφνίδια εμμηνόπαυση μετά την αφαίρεση των ωοθηκών τους στο πλαίσιο της θεραπείας για τον καρκίνο.
Μπορεί σε αυτές τις γυναίκες να χρησιμοποιηθεί η ορμονοθεραπεία; Εξαρτάται, απαντά η δρ Tara Iyer, διευθύντρια της Κλινικής για την Εμμηνόπαυση και τη Μέση Ηλικία στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Brigham and Women’s Hospital. «Πρόκειται για μια εξαιρετικά πολύπλοκη συζήτηση», προσθέτει.
Ακανθώδες δίλημμα
Λίγες μόνο κακοήθειες που πλήττουν τις γυναίκες τροφοδοτούνται από ορμόνες, όπως τα οιστρογόνα. Σε αυτές περιλαμβάνονται ορισμένοι τύποι καρκίνου του μαστού, της μήτρας και των ωοθηκών, αναφέρει η δρ Iyer.
Υπάρχει ανησυχία ότι η ορμονοθεραπεία θα μπορούσε να ευνοήσει την επανεμφάνιση του καρκίνου σε αυτές τις γυναίκες, αλλά «οι τρέχουσες έρευνες δεν το αποδεικνύουν αυτό οριστικά», συμπληρώνει. Ακόμη και η χαμηλή δόση συστηματικής οιστρογονοθεραπείας –ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για δισκία, έμπλαστρα ή κρέμες– είναι ενδεχομένως προβληματική.
«Τα δεδομένα που διαθέτουμε είναι αντικρουόμενα. Κάποια δείχνουν αυξημένο κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου, ενώ άλλα όχι», λέει η δρ Iyer. Οι περισσότεροι γιατροί, προσθέτει, δεν θα συνιστούσαν ορμονοθεραπεία, ιδίως σε επιβιώσασες από καρκίνο του μαστού.
Ωστόσο, αν οι εξάψεις, οι διαταραχές του ύπνου, οι εναλλαγές της διάθεσης και άλλα προβλήματα της εμμηνόπαυσης διαταράσσουν τη φυσιολογική ζωή, μπορεί να αισθάνεστε ότι καλείστε να διαλέξετε: να αποδεχτείτε είτε τα εξουθενωτικά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης είτε τον κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου.
Ορισμένα από τα ερωτήματα που διαμορφώνουν τη θετική ή αρνητική απάντηση στην ορμονοθεραπεία είναι τα εξής:
• Τι τύπο καρκίνου είχατε;
• Ποιο ήταν το στάδιο και ο βαθμός του καρκίνου σας;
• Πριν από πόσο καιρό είχατε λάβει διάγνωση καρκίνου και σε τι ηλικία;
• Τι τύπου θεραπεία λάβατε και πώς ανταποκριθήκατε;
• Πόσο έντονα είναι τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης; Τι άλλες θεραπείες έχετε δοκιμάσει;
Οι τελευταίες δύο ερωτήσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές προκειμένου να αποφασίσετε για τα επόμενα βήματα, λέει η δρ Iyer. «Δεν υπάρχει μαύρο ή άσπρο σε καμία από αυτές τις συζητήσεις», προσθέτει. «Δεν θα έλεγα ποτέ σε καμία γυναίκα ότι δεν επιτρέπεται με τίποτα να πάρει οιστρογόνα. Θα κάναμε μια πιο σύνθετη συζήτηση σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους έναντι των ωφελειών, τις εναλλακτικές επιλογές και τα κενά στις έρευνες».
Αποτελεσματικές εναλλακτικές λύσεις
Αν ο γιατρός σας λέει ότι η συστηματική ορμονοθεραπεία είναι εκτός συζήτησης, υπάρχουν διάφορα φάρμακα και αλλαγές στον τρόπο ζωής που μπορούν να σας ανακουφίσουν από τα ακόλουθα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης:
Εξάψεις. Το μη ορμονικό φάρμακο φεζολινετάντη εγκρίθηκε από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ το 2023 ειδικά για τις εξάψεις και τις νυχτερινές εφιδρώσεις. Επίσης, κάποια άλλα φάρμακα συνταγογραφούνται εκτός ετικέτας για αυτόν τον σκοπό, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων αντικαταθλιπτικών, της γκαμπαπεντίνης (που κανονικά χρησιμοποιείται για τον νευρόπονο ή τις επιληπτικές κρίσεις) και της οξυβουτινίνης (που κανονικά χρησιμοποιείται για την υπερδραστήρια ουροδόχο κύστη).
Η δρ Iyer συνιστά επίσης διάφορες αλλαγές στον τρόπο ζωής για τη μείωση των εξάψεων και των νυχτερινών εφιδρώσεων, όπως απώλεια βάρους (αν απαιτείται), γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (CBT), διαλογισμό, βελονισμό και αποφυγή των παραγόντων πρόκλησης, όπως το αλκοόλ. Τα τελευταία τρία μέτρα υποστηρίζονται από στοιχεία ποικίλων βαθμών τεκμηρίωσης, αλλά θεωρούνται χρήσιμα, προσθέτει.
Κολπική ξηρότητα ή πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή. Ορισμένες γυναίκες που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν συστηματική ορμονοθεραπεία μπορούν να δοκιμάσουν τα κολπικά οιστρογόνα, τα οποία χορηγούνται μέσω κρέμας, δισκίου ή δακτυλίου. Αντίθετα με τα συστηματικά οιστρογόνα, αυτές οι μέθοδοι παρέχουν χαμηλή δόση απευθείας στον κόλπο και στο αιδοίο, ελαχιστοποιώντας την απορρόφηση των οιστρογόνων στην κυκλοφορία του αίματος. Ρωτήστε τον γιατρό σας αν είναι ασφαλής λύση για εσάς.
Εναλλαγές της διάθεσης, διαταραχή του ύπνου και πόνος στις αρθρώσεις. Η τακτική άσκηση, συμπεριλαμβανομένων των διατάσεων και της γιόγκα, μπορεί να αμβλύνει αυτά καθώς και διάφορα άλλα ενοχλητικά συμπτώματα, λέει η δρ Iyer. Η CBT μπορεί επίσης να βοηθήσει στην ενίσχυση της διάθεσης.
Η δρ Iyer συνιστά έντονα στις επιβιώσασες από καρκίνο να μιλούν με έναν ειδικό στην εμμηνόπαυση, όχι έναν γενικό γιατρό, για να σταθμίσουν τα υπέρ και τα κατά της ορμονοθεραπείας και να διερευνήσουν άλλους τρόπους ανακούφισης από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Προσθέστε στη συζήτηση και έναν ογκολόγο μαστού εάν είστε επιβιώσασα από καρκίνο του μαστού, συμπληρώνει.
