Harvard Health Publishing
Αν έχετε την τάση να αναπτύσσετε ναυτία κατά τις μετακινήσεις, πιθανότατα θα γνωρίζετε κάποια απλά βήματα για τη μείωση της «ανακατωσούρας» στο στομάχι, της ζαλάδας και του κρύου ιδρώτα, που μπορούν να προκληθούν από αυτό το συχνό πρόβλημα. Για παράδειγμα, όταν ταξιδεύετε με αυτοκίνητο, μπορεί να επιμείνετε να οδηγήσετε ή να καθίσετε στη θέση του συνοδηγού. Σε ένα πλοίο, είναι καλύτερα να αγναντεύετε τον ορίζοντα ή να κλείσετε τα μάτια σας (βλ. «Υπάρχει τρόπος να αποφύγετε τη ναυτία;» για περισσότερες πληροφορίες).
«Για πολύ καιρό, θεωρείτο ότι η ναυτία οφειλόταν σε μια σύγκρουση των αισθητηριακών σημάτων που προέρχονταν από την όραση, το εσωτερικό του αυτιού και άλλες αισθήσεις. Πλέον, οι περισσότεροι ειδικοί πιστεύουν ότι προκαλείται επίσης από μια αναντιστοιχία ανάμεσα σε αυτό που προβλέπει ο εγκέφαλός σας για το πώς θα κινηθεί το σώμα σας και αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα», εξηγεί ο δρ Richard Lewis, νευρολόγος στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Massachusetts Eye and Ear, ο οποίος ειδικεύεται στις διαταραχές της ισορροπίας. Επειδή αυτές οι φυσιολογικές αντιδράσεις του εγκεφάλου είναι αρκετά πολύπλοκες, η πρόληψη και η αντιμετώπιση της ναυτίας έχουν αποδειχθεί δύσκολες, δηλώνει. Ας δούμε μια περίληψη των τρόπων αντιμετώπισης που διατίθενται σήμερα.
Περικάρπια: Παράγουν πίεση ή ώσεις
Υπάρχουν δύο τύποι συσκευών που διεγείρουν το μέσο νεύρο στο εσωτερικό του καρπού, κάτι το οποίο θεωρείται ότι μειώνει τα σήματα ναυτίας προς τον εγκέφαλο. Τα περικάρπια πιεσοθεραπείας είναι κατασκευασμένα από ένα ελαστικό ύφασμα και διαθέτουν ένα μικρό, σκληρό, πλαστικό κουμπί, το οποίο πιέζει ένα συγκεκριμένο σημείο στο εσωτερικό του καρπού. Διατίθενται σε τιμή που ξεκινά συνήθως λίγο πάνω από 10 ευρώ το ζευγάρι. Τα ηλεκτρικά περικάρπια ή περικάρπια νευρορρύθμισης μοιάζουν με τους ιμάντες γυμναστικής και είναι κατασκευασμένα από σιλικόνη ή νάιλον. Χορηγούν ηλεκτρικές ώσεις χαμηλής έντασης στο εσωτερικό του καρπού και η τιμή τους είναι αισθητά υψηλότερη.
Ωστόσο, τα στοιχεία για την αποτελεσματικότητα αυτών των ιμάντων είναι ανάμεικτα. «Υπάρχει γενικά ομοφωνία ότι οποιοδήποτε όφελος αισθάνονται οι χρήστες από αυτά τα περικάρπια αποτελεί μάλλον φαινόμενο placebo», δηλώνει ο δρ Lewis. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι βρίσκουν χρήσιμα τα περικάρπια πιεσοθεραπείας. Δεδομένου ότι είναι ασφαλή και φθηνά, ίσως αξίζει να τα δοκιμάσετε, προσθέτει.
Γυαλιά κατά της ναυτίας;
Τα γυαλιά αυτά περιλαμβάνουν τέσσερα πλαίσια, δύο μπροστά από τα μάτια σας και δύο πλαϊνά, και είτε περιέχουν διαφανείς φακούς είτε διατίθενται χωρίς φακούς. Τα πλαίσια είναι σωληνοειδή και στο εσωτερικό τους περιέχουν ένα μπλε υγρό, το οποίο μετακινείται με την κίνηση του περιβάλλοντος του χρήστη, π.χ. του αυτοκινήτου ή του πλοίου. «Η ιδέα στην οποία βασίζονται αυτά τα γυαλιά είναι ότι δημιουργούν έναν τεχνητό ορίζοντα, που δίνει καλύτερη αίσθηση του πώς είναι προσανατολισμένο το σώμα σας σε σχέση με τη βαρύτητα», εξηγεί ο δρ Lewis. Θεωρητικά, ο εγκέφαλός σας χρησιμοποιεί αυτή την πληροφορία για να ελαχιστοποιήσει τη ναυτία.
Λειτουργούν; Μελέτη του 2026, η οποία συνέκρινε τα γυαλιά κατά της ναυτίας με ένα εικονικό ζευγάρι γυαλιών (τα ίδια γυαλιά αλλά χωρίς το υγρό), βρήκε ότι ούτε τα πραγματικά ούτε τα εικονικά γυαλιά ανακούφισαν από τα συμπτώματα. (Για την πρόκληση της ναυτίας, οι 30 συμμετέχοντες έλαβαν μέρος σε ένα πρόγραμμα εικονικής πραγματικότητας το οποίο είχε σχεδιαστεί ως προσομοίωση της διαδρομής με μια μοτοσικλέτα ανώμαλου δρόμου σε λούνα παρκ.) Όπως και με τα περικάρπια, ο δρ Lewis υποψιάζεται ότι οι περιστασιακές αναφορές για θετική επίδραση των γυαλιών οφείλονται σε φαινόμενο placebo. Ωστόσο, δεν βλάπτει να τα δοκιμάσετε, ιδίως από τη στιγμή που μερικά κοστίζουν κάτω από 10 ευρώ.
Φάρμακα για τη ναυτία
Τα φάρμακα για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση της ναυτίας είναι πολύ αποτελεσματικά, αλλά μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες. «Τα περισσότερα λειτουργούν καταστέλλοντας τα σήματα ισορροπίας που στέλνει το εσωτερικό τμήμα του αυτιού στον εγκέφαλο», εξηγεί ο δρ Lewis. Περιλαμβάνουν μη συνταγογραφούμενα αντιισταμινικά δισκία, όπως διμενυδρινάτη (δραμαμίνη), μεκλιζίνη και το συνταγογραφούμενο φάρμακο προμεθαζίνη. Μια συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια είναι η υπνηλία.
Μια άλλη επιλογή είναι ένα συνταγογραφούμενο έμπλαστρο σκοπολαμίνης, το οποίο τοποθετείται πίσω από το αυτί σας τέσσερις ώρες προτού ταξιδέψετε. Επειδή οι δράσεις διαρκούν έως και 72 ώρες, τα έμπλαστρα είναι δημοφιλή στα άτομα που κάνουν κρουαζιέρες. Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η ξηροφθαλμία και η ξηροστομία, η θαμπή όραση και ο πονοκέφαλος. Το έμπλαστρο μπορεί επίσης να αυξήσει τη θερμοκρασία του σώματος και το 2025 ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ δημοσίευσε μια προειδοποίηση για σοβαρές σχετιζόμενες με τη θερμότητα επιπλοκές από τα έμπλαστρα σκοπολαμίνης. Οι περισσότερες σημειώθηκαν σε παιδιά κάτω των 17 ετών και σε ενήλικες 60 ετών και άνω. Κάθε άτομο με καρδιακά, γνωστικά ή οφθαλμολογικά προβλήματα θα πρέπει να μιλήσει με τον γιατρό του προτού χρησιμοποιήσει αυτό το φάρμακο.
Τον Δεκέμβριο του 2025, ο FDA ενέκρινε την τραδιπιτάντη, ένα δισκίο που βοηθά στην πρόληψη του έμετου που προκαλείται από τη ναυτία. Το φάρμακο αυτό στοχεύει έναν ειδικό υποδοχέα του εγκεφάλου που σχετίζεται με τον έμετο, αλλά η αποτελεσματικότητά του στη σκέτη ναυτία δεν είναι σαφής. Το φάρμακο μπορεί να προκαλέσει υπνηλία και πονοκέφαλο.
Υπάρχει τρόπος να αποφύγετε τη ναυτία;
Περίπου ένας στους τρεις ανθρώπους εμφανίζει ναυτία κατά τις μετακινήσεις. ∆οκιμάστε τις παρακάτω συμβουλές όταν ταξιδεύετε με αυτοκίνητο:
Καθίστε σε ένα κάθισμα που βλέπει προς τα εμπρός.
Μείνετε ακίνητοι – αποφύγετε να κουνάτε το κεφάλι, τους ώμους, τα ισχία και τα γόνατα.
Εστιάστε στον ορίζοντα ή σε ένα σταθερό αντικείμενο, εάν είναι δυνατό.
Αποφύγετε το διάβασμα.
Παίρνετε ελεγχόμενες, συνειδητές αναπνοές και προσπαθήστε να κάθεστε σε σημείο στο οποίο μπαίνει φρέσκος αέρας.
Ακούτε ευχάριστη μουσική.
∆οκιμάστε τις καραμέλες ή τσίχλες με τζίντζερ ή μέντα.
Σημείωση: Στόχος του περιοδικού Harvard Health Letter είναι να διερμηνεύει ιατρικές πληροφορίες για τον γενικό αναγνώστη με έγκαιρο και ακριβή τρόπο. Το περιεχόμενό του δεν προορίζεται να παρέχει προσωπική ιατρική συμβουλή, η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται απευθείας από γιατρό.
