Κανείς δεν αμφισβητεί τη σημασία του καλού ύπνου. Είναι βασική για τον νου, το σώμα και την ψυχή. Αλλά, αν ρωτήσετε ποια στάση του σώματος είναι η καλύτερη για τον ύπνο, το πιθανότερο είναι ότι θα ακούσετε πολλές διαφορετικές απόψεις.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν μια αγαπημένη στάση για τον ύπνο –μια προτίμηση που διαμορφώνεται από την ηλικία, το μέγεθος του σώματος, το βάρος, το στρώμα, τα μαξιλάρια και το κατά πόσο κοιμούνται μόνοι τους–, αλλά λίγοι σκέφτονται κατά πόσο μπορεί αυτή να είναι σημαντική για την υγεία τους, δηλώνουν οι ειδικοί του Χάρβαρντ. Η στάση στην οποία κοιμάστε, ωστόσο, μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο το πόσο ξεκουράζεστε κατά τον ύπνο, αλλά και ορισμένες παθήσεις, κάποιες από τις οποίες είναι σοβαρές.

Πάνω από το 60% των ενηλίκων κοιμούνται στο πλάι, γεγονός που καθιστά αυτή τη στάση την πλέον συνηθισμένη, ενώ ο ύπνος ανάσκελα είναι η δεύτερη πιο δημοφιλής, σύμφωνα με το Ίδρυμα Ύπνου, έναν οργανισμό που παρέχει επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες, πηγές και καθοδήγηση από ειδικούς για να βοηθήσει τους ανθρώπους να βελτιώσουν την υγιεινή του ύπνου. Στο μεταξύ, ο ύπνος μπρούμυτα έχει αρκετά μειονεκτήματα για την υγεία και δεν συνιστάται για τα περισσότερα άτομα, υποστηρίζει το Ίδρυμα Ύπνου.

Ακόμη όμως και αν ισχυρίζεστε ότι κοιμάστε αποκλειστικά στο πλάι ή ανάσκελα, η αντίληψή σας μπορεί να είναι λανθασμένη, δηλώνει ο δρ John Winkelman, καθηγητής ψυχιατρικής στο Τμήμα Ιατρικής του Ύπνου στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ.

«Έχω ερμηνεύσει χιλιάδες μελέτες ύπνου και σπανίως βλέπεις κάποιον να κοιμάται στην ίδια στάση σε όλη τη διάρκεια της νύχτας», δηλώνει. «Όλοι έχουμε κύκλους ύπνου των 90 λεπτών και όταν αλλάζουμε στάδιο ύπνου, συνήθως δηλώνουμε αυτή την αλλαγή σταδίου με αλλαγή στη στάση του ύπνου».

Τα συμπτώματα που χαρακτηρίζουν διάφορες παθήσεις μπορούν να επηρεαστούν από τον τρόπο που κοιμόμαστε. Ο δρ Winkelman αναλύει τα υπέρ και τα κατά των δύο πιο δημοφιλών στάσεων ύπνου.

Οφέλη και μειονεκτήματα του ύπνου στο πλάι

+Σας βοηθά να αναπνεύσετε πιο εύκολα. Ο ύπνος στο πλάι θεωρείται η ιδανική στάση για την αναπνοή, καθώς βοηθά να παραμείνει ο αεραγωγός ανοιχτός. Αυτό μπορεί να μειώσει το ροχαλητό και να μετριάσει την υπνική άπνοια, καθώς η γλώσσα και άλλα μαλακά μόρια δεν χαλαρώνουν στο πίσω μέρος του λαιμού. (Βλ. «Ασυνήθιστες ενδείξεις υπνικής άπνοιας».)

+Μπορεί να παρεμποδίσει τον στομαχικό καύσο (καούρες στο στομάχι). Ο ύπνος στην αριστερή πλευρά αποθαρρύνει την παλινδρόμηση των οξέων, η οποία συμβαίνει όταν τα οξέα του στομάχου παλινδρομούν στον οισοφάγο και τείνει να επιδεινώνεται τη νύχτα. Η στάση αυτή δυσκολεύει τα οξέα του στομάχου να παραβιάσουν τον σφιγκτήρα στο όριο οισοφάγου-στομάχου και να εισέλθουν στον αεραγωγό.

+Είναι καλή επιλογή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ο ύπνος στο πλάι (ιδίως στην αριστερή πλευρά) προάγει την ιδανική ροή αίματος στη μήτρα και αποτρέπει το πρήξιμο στα πόδια και στους αστραγάλους, σύμφωνα με το Αμερικανικό Κολέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων (ACOG).

-Μπορεί να επιδεινώσει τον πόνο στις αρθρώσεις. Η σπονδυλική στήλη δεν είναι καλά ευθυγραμμισμένη όταν ξαπλώνετε στο πλάι, γεγονός που μπορεί να αυξήσει την πίεση που ασκείται στον αυχένα, στην πλάτη ή στα ισχία, προκαλώντας πόνο. Επίσης, αν αποκοιμηθείτε με το χέρι σας πλακωμένο από το σώμα σας, το χέρι μπορεί να είναι μουδιασμένο όταν ξυπνήσετε. «Τα άτομα με ορθοπεδικά προβλήματα, ιδίως στον ώμο, συχνά δεν μπορούν να κοιμηθούν στην πάσχουσα πλευρά για πολύ, γιατί πονάνε», λέει ο δρ Winkelman.

Οφέλη και μειονεκτήματα του ύπνου σε ύπτια στάση

+Κρατάει τη σπονδυλική στήλη πιο ίσια. Τα άτομα που κοιμούνται ανάσκελα μπορεί να έχουν λιγότερο πόνο στον αυχένα, στην πλάτη και στα ισχία το πρωί, καθώς η στάση αυτή ελαχιστοποιεί την πίεση στη σπονδυλική στήλη και στις αρθρώσεις. Μπορείτε να ενισχύσετε αυτή τη δράση τοποθετώντας ένα μικρό μαξιλάρι κάτω από τη μέση σας ή τα γόνατά σας, κάτι που ευθυγραμμίζει ακόμη περισσότερο τη σπονδυλική στήλη. «Για τα περισσότερα άτομα, ο ύπνος στην ύπτια στάση αποτρέπει την άσκηση πίεσης στα πλευρά, στο πλάι της σπονδυλικής στήλης», αναφέρει ο δρ Winkelman.

-Μπορεί να εντείνει τα προβλήματα αναπνοής. Η ύπτια στάση στον ύπνο θεωρείται μία από τις χειρότερες για τα άτομα που ροχαλίζουν ή έχουν υπνική άπνοια ή άλλες δυσκολίες στην αναπνοή. «Συνιστώ στα άτομα με αποφρακτική υπνική άπνοια να αποφεύγουν να κοιμούνται ανάσκελα», λέει ο δρ Winkelman. «Όλα τα μαλακά μόρια στο πίσω μέρος του λαιμού πέφτουν προς τα κάτω και κλείνουν τη δίοδο του αέρα σαν φελλός. Η βαρύτητα δεν λειτουργεί υπέρ μας σε αυτή την περίπτωση».

Παρομοίως, τα άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια ή πνευμονολογικά προβλήματα –ή τα άτομα που έχουν παραπανίσιο βάρος στον κορμό τους– μπορεί να δυσκολεύονται να αναπνεύσουν αν κοιμηθούν ανάσκελα. «Η έκταση των πνευμόνων είναι πιο δύσκολη σε αυτή τη στάση», επισημαίνει ο δρ Winkelman. «Μπορεί να νιώθετε σαν να έχει καθίσει κάποιος πάνω στο στήθος σας».

-Μπορεί να επιδεινώσει τον στομαχικό καύσο. Η επίπεδη ύπτια στάση μπορεί να διευκολύνει την παλινδρόμηση των οξέων του στομάχου στον οισοφάγο. «Ίσως είναι καλό να κοιμάστε με το πάνω μέρος του σώματος ελαφρώς ανυψωμένο», προτείνει ο δρ Winkelman. «Σε αυτή την περίπτωση, η βαρύτητα βοηθάει».

-Η ύπτια στάση του σώματος δεν συνιστάται στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ιδίως κατά τους τελευταίους μήνες που η μήτρα έχει μεγαλώσει. Το ACOG συνιστά να αποφεύγετε τον ύπνο σε ύπτια στάση κατά το δεύτερο και το τρίτο τρίμηνο, γιατί το βάρος του εμβρύου μπορεί να ασκεί πίεση στη σπονδυλική στήλη και στα μεγάλα αιμοφόρα αγγεία. Παρ’ όλα αυτά, αν ξυπνήσετε και είστε ανάσκελα, μην ανησυχήσετε – πιθανότατα ξυπνήσατε επειδή αυτή η στάση δεν είναι πολύ άνετη στη διάρκεια της κύησης. Δείτε το ως μια προτροπή να γυρίσετε στο πλάι.

Συμπέρασμα

Επιμένετε ακόμα ότι η αγαπημένη σας στάση ύπνου είναι η καλύτερη; Μιλήστε με τον γιατρό σας αν έχετε κάποια πάθηση που θα μπορούσε να επηρεάζεται από τον τρόπο με τον οποίο κοιμάστε. Τελικά, όμως, δεν υπάρχει μία στάση ύπνου που να είναι «η πλέον υγιεινή», δηλώνει ο δρ Winkelman.

«Μάλλον είναι κάτι που πρέπει να εξατομικεύσουμε», καταλήγει. «Νομίζω ότι το σώμα σας σάς λέει τι είναι το καλύτερο για εσάς».

Ασυνήθιστες ενδείξεις υπνικής άπνοιας

Έντονο ροχαλητό. Κοφτή αναπνοή. Ξαφνικό ξύπνημα με αίσθημα πνιγμού. Αυτά είναι τα συχνότερα συμπτώματα της υπνικής άπνοιας, μιας πάθησης που εκτιμάται ότι πλήττει 30 εκατομμύρια Αμερικανούς – εκ των οποίων μόνο έξι εκατομμύρια έχουν λάβει επίσημη διάγνωση, σύμφωνα με την Αμερικανική Ιατρική Εταιρεία.

Η υπνική άπνοια, η οποία χαρακτηρίζεται από συχνές διακοπές της αναπνοής, συνδέεται με αρκετές σοβαρές επιπλοκές για την υγεία, όπως κόπωση και υπνηλία στη διάρκεια της ημέρας, υψηλή αρτηριακή πίεση, καρδιολογικά προβλήματα, διαβήτη και πρόωρο θάνατο.

Ωστόσο, η υπνική άπνοια μπορεί επίσης να εμφανιστεί και με άλλα, όχι και τόσο συνηθισμένα σημεία, τα οποία μπορεί να μη γίνει αντιληπτό ότι συνδέονται με τη συγκεκριμένη πάθηση, παρατηρεί ο δρ John Winkelman, καθηγητής ψυχιατρικής στο Τμήμα Ιατρικής του Ύπνου στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ. Αυτά μπορεί να αφορούν:

• πρωινούς πονοκεφάλους

• ξηροστομία

• μεταβολές της διάθεσης, όπως ευερεθιστότητα ή κατάθλιψη

• παλινδρόμηση οξέων

• νυχτερινή συχνουρία.

Τι κοινό έχουν όλα αυτά τα συμπτώματα; Είναι μη ειδικά, το οποίο σημαίνει ότι θα μπορούσαν να συνδέονται με ποικίλα ζητήματα υγείας – κάποια από τα οποία είναι ακίνδυνα, λέει ο δρ Winkelman. Σίγουρα, αυτό δημιουργεί ένα δίλημμα: πώς μπορεί κάποιος με μία ή περισσότερες από αυτές τις ενδείξεις να πει αν η αιτία είναι η υπνική άπνοια;

Το κλειδί είναι να αναζητήσετε έναν συνδυασμό συμπτωμάτων, σχολιάζει ο δρ Winkelman. Θα πρέπει να μπείτε σε υποψίες αν το έντονο ροχαλητό συνδυάζεται με οποιοδήποτε από τα παραπάνω συμπτώματα ή με ημερήσια υπνηλία, νέα έναρξη επίμονης υψηλής αρτηριακής πίεσης ή αναφορές από τον/τη σύντροφό σας ότι σταματάτε να αναπνέετε στη διάρκεια της νύχτας. «Αυτή είναι μάλλον η πλέον αξιόπιστη μέθοδος» για να διακρίνετε αν κάποια λιγότερο συχνά συμπτώματα υπνικής άπνοιας υποδηλώνουν τη συγκεκριμένη διαταραχή, προσθέτει.

∆είτε τον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας αν παρατηρήσετε κάποιον από αυτούς τους συνδυασμούς. Ο γιατρός θα συστήσει πιθανότατα έναν κατ’ οίκον έλεγχο του ύπνου, που περιλαμβάνει τη χρήση μιας συσκευής παρακολούθησης της αναπνοής, του επιπέδου οξυγόνου, της κίνησης και άλλων δεικτών ενώ κοιμάστε στην άνεση του δικού σας κρεβατιού. Εναλλακτικά, μπορεί να προτείνει μια μελέτη ύπνου στο εργαστήριο.

Πηγή: Harvard Health Publishing