Αφού πέρασε μήνες με σοβαρή διάρροια και σημαντική απώλεια βάρους, η Bess ξαφνιάστηκε όταν έμαθε στα 70 της πως έχει εκδηλώσει κοιλιοκάκη, ένα αυτοάνοσο νόσημα του πεπτικού, το οποίο προκαλείται μετά από λήψη γλουτένης, μιας κολλώδους πρωτεΐνης που απαντάται σε δημητριακά όπως το σιτάρι, το κριθάρι και η σίκαλη.
Ωστόσο, ακόμα και οι επιμελείς προσπάθειες που έκανε για να αποκλείσει κάθε εμφανή πηγή γλουτένης από τη διατροφή της δεν εξάλειψαν τα συμπτώματά της. Ο γαστρεντερολόγος δρ Ciaran Kelly, ιατρικός διευθυντής του Κέντρου Κοιλιοκάκης στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Beth Israel Deaconess Medical Center, γνώριζε ότι έπρεπε να το διερευνήσει περισσότερο εις βάθος. Εξετάζοντας τις καθημερινές της συνήθειες, ο δρ Kelly έμαθε πως η Bess λάμβανε τη Θεία Ευχαριστία καθημερινά στην καθολική λειτουργία. Ο άζυμος άρτος που έτρωγε κατά το μυστήριο περιείχε αρκετή γλουτένη ώστε να συνεχίζει να τροφοδοτεί τα συμπτώματά της – γεγονός που κάνει σαφές ότι ελάχιστη ποσότητα γλουτένης μπορεί να έχει σημαντική διαφορά στην υγεία ενός ασθενή με κοιλιοκάκη.
«Δεν έτρωγε καν ζυμαρικά και κουλούρια – μόνο τη μικρή όστια της Θείας Κοινωνίας», θυμάται ο δρ Kelly. «Ευτυχώς, ο ιερέας της ενορίας της κατόρθωσε να προμηθευτεί όστια με εξαιρετικά χαμηλή περιεκτικότητα σε γλουτένη και τότε τα συμπτώματά της υποχώρησαν».
Η κατάσταση της Bess δεν είναι τόσο ασυνήθιστη όσο θα πίστευε κανείς. Η κοιλιοκάκη, που επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού των Ηνωμένων Πολιτειών, δεν διαγιγνώσκεται συνήθως στην παιδική ηλικία, αλλά αργότερα – και συχνότερα στις γυναίκες, σύμφωνα με τον Εθνική Ένωση Κοιλιοκάκης.
Ο έλεγχος των συμπτωμάτων της κοιλιοκάκης –και της υποκείμενης βλάβης στο έντερο– προϋποθέτει την υιοθέτηση ενός τρόπου ζωής που αποκλείει τη γλουτένη
Όπως η Bess, πολλά άτομα που διαγιγνώσκονται στη μέση ηλικία ή αργότερα συχνά ξαφνιάζονται όταν μαθαίνουν ότι είναι δυνατό να εμφανίσουν τη νόσο σε πιο προχωρημένη ηλικία. «Πιστεύω η πιο σημαντική αντίδραση είναι πως αιφνιδιάζονται από την ανάγκη να αλλάξουν εντελώς τη διατροφή τους, που συμπεριλαμβάνει και τον τρόπο που ψωνίζουν, που ετοιμάζουν και καταναλώνουν την τροφή, όχι μόνο στο σπίτι τους αλλά και εκτός», λέει ο δρ Kelly.
Συμπτώματα που περνούν απαρατήρητα
Όταν ένα άτομο με κοιλιοκάκη καταναλώσει γλουτένη, το ανοσοποιητικό σύστημά του αντιδρά προκαλώντας βλάβες στο λεπτό έντερο, το οποίο χάνει την ικανότητα να απορροφά κρίσιμης σημασίας θρεπτικές ουσίες. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μια σειρά συμπτωμάτων, πολλά από τα οποία συχνά παραμελούνται για χρόνια. Μεταξύ αυτών μπορεί να περιλαμβάνονται:
• προβλήματα του εντέρου, όπως φούσκωμα, διάρροια ή δυσκοιλιότητα
• απώλεια βάρους
• εξανθήματα
• κόπωση
• «ομίχλη εγκεφάλου»
• μυαλγίες ή αρθραλγίες
• ακανόνιστη έμμηνος ρύση
• ανεπάρκεια σε θρεπτικές ουσίες, ιδίως σε σίδηρο, βιταμίνη D, βιταμίνη B12, και φολικό οξύ
Ορισμένα άτομα με κοιλιοκάκη παρουσιάζουν ακόμη και τριχόπτωση, λέει ο δρ Kelly. Όμως, όπως και με τους πόνους στις αρθρώσεις ή την ακανόνιστη περίοδο, αυτά τα επακόλουθα ζητήματα τείνουν να εμφανίζονται αφού η κοιλιοκάκη έχει περάσει απαρατήρητη ή δεν έχει αντιμετωπιστεί κατάλληλα για πολύ καιρό.
«Εάν πιστεύετε ότι έχετε συμπτώματα που ενδεχομένως οφείλονται σε κοιλιοκάκη, επισκεφθείτε τον γιατρό σας», συμβουλεύει ο δρ Kelly. «Πιθανότατα θα καταλήξει ότι απαιτούνται εξετάσεις. Αυτές περιλαμβάνουν μια απλή, εύκολη στην πράξη αιματολογική εξέταση, η οποία είναι αρκετά ακριβής».
Πώς να προσαρμοστείτε
Ο έλεγχος των συμπτωμάτων της κοιλιοκάκης –και της υποκείμενης βλάβης στο έντερο– προϋποθέτει την υιοθέτηση ενός αυστηρού τρόπου ζωής που αποκλείει τη γλουτένη. Όμως για όσες διαγιγνώσκονται σε πιο προχωρημένη ηλικία, η μετάβαση μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη.
Ενώ κυκλοφορούν περισσότερες από ποτέ επιλογές προϊόντων χωρίς γλουτένη στα καταστήματα τροφίμων και στα εστιατόρια, οι νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς συχνά νιώθουν να τους ξεπερνά η ανάγκη «να αλλάξουν εντελώς το πώς προσεγγίζουν το φαγητό τους», λέει ο δρ Kelly.
Δείτε μερικούς τρόπους ώστε να εξομαλύνετε την πορεία σας στο εξής:
Δημιουργήστε ένα καταφύγιο χωρίς γλουτένη. Καθορίστε συγκεκριμένους χώρους στην κουζίνα σας για να ετοιμάζετε το φαγητό χωρίς γλουτένη. Βάλτε ξεκάθαρη σήμανση στα προϊόντα χωρίς γλουτένη και καθαρίζετε τακτικά τις επιφάνειες ώστε να αποφύγετε την τυχαία επιμόλυνση μεταξύ τροφών.
Ψωνίστε έξυπνα. Στους χώρους των σούπερ μάρκετ συνήθως φιλοξενούνται περισσότερες τροφές που είναι από τη φύση τους χωρίς γλουτένη, όπως φρούτα, λαχανικά, κρεατικά και γαλακτοκομικά προϊόντα. «Η κατανάλωση επεξεργασμένων τροφών αφήνει μεγάλα περιθώρια για επιμόλυνση με γλουτένη», επισημαίνει ο δρ Kelly.
Γεμίστε το ντουλάπι των τροφίμων. Έχετε διαθέσιμα τα απαραίτητα προϊόντα χωρίς γλουτένη, όπως αλεύρι, ζυμαρικά και μείγματα ζαχαροπλαστικής, έτσι ώστε να μην μπαίνετε στον πειρασμό να καταναλώνετε τα «κανονικά» προϊόντα.
Εξετάζετε τις ετικέτες. Η γλουτένη μπορεί να κρύβεται σε ποικίλα συσκευασμένα και έτοιμα τρόφιμα, όπου δεν θα περιμένατε ποτέ να τη βρείτε, λέει ο δρ Kelly.
Αναζητήστε επαγγελματική καθοδήγηση. Συμβουλευτείτε έναν πιστοποιημένο διατροφολόγο, που μπορεί να απαντήσει ερωτήσεις σχετικά με τη ζωή χωρίς γλουτένη, να σας βοηθήσει να αναγνωρίζετε τις κρυφές πηγές γλουτένης και να σας εμψυχώνει όταν χρειάζεται. «Οι ασθενείς χρειάζεται να μάθουν πολλά τεχνάσματα ώστε να αποφεύγουν τη γλουτένη στη διατροφή τους», λέει ο δρ Kelly.
Πηγή: Harvard Health Publishing
