Νέα μελέτη από το σπήλαιο Abric Romaní, στην Καταλονία της Ισπανίας, αποκαλύπτει μια άγνωστη μέχρι σήμερα πλευρά της ζωής των Νεάντερνταλ: την εκτεταμένη και συστηματική χρήση του ξύλου.

Οι ερευνητές μελέτησαν 597 ξύλινα κατάλοιπα και αποτυπώματα, ηλικίας περίπου 62.000 έως 40.000 ετών, που βρέθηκαν σε 16 διαφορετικά στρώματα του σπηλαίου, τα οποία αντιστοιχούν σε διαφορετικές περιόδους κατά τις οποίες οι Νεάντερνταλ χρησιμοποιούσαν τον χώρο. Ανάμεσά τους εντοπίστηκαν αντικείμενα που είχαν κατασκευαστεί ή τροποποιηθεί από τους Νεάντερνταλ, όπως όπλα, εργαλεία και αντικείμενα καθημερινής χρήσης. 

Ιδιαίτερα εντυπωσιακά είναι δύο ξύλινα δόρατα που βρέθηκαν σε ένα από τα διαδοχικά στρώματα χώματος που αντιστοιχούν στις διαφορετικές περιόδους κατοίκησης του σπηλαίου, το οποίο οι αρχαιολόγοι έχουν ονομάσει «Στρώμα R». Το ένα είχε μήκος 2,45 μέτρα και πιθανότατα χρησιμοποιούνταν ως δόρυ για μάχη από κοντινή απόσταση, ενώ το δεύτερο σώζεται σε μήκος 1,99 μέτρων και φέρει σαφή ίχνη σκόπιμης διαμόρφωσης.

Ακόμη πιο μυστηριώδες είναι ένα ξύλινο αντικείμενο που εντοπίστηκε από τους αρχαιολόγους και θυμίζει ρόπαλο ή σφυρί. Κατασκευασμένο από ένα ενιαίο κομμάτι ξύλου, διαθέτει λαβή και παχύ, μυτερό άκρο, όμως η ακριβής χρήση του παραμένει άγνωστη.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι Νεάντερνταλ αξιοποιούσαν το ξύλο με πολλούς τρόπους και όχι μόνο ως καύσιμο για τη φωτιά. Από ξύλο κατασκεύαζαν δοχεία, δίσκους, εργαλεία και όπλα, ενώ πιθανότατα το χρησιμοποιούσαν και για να διαμορφώνουν τον χώρο όπου ζούσαν.

Ανάμεσα στα ευρήματα υπάρχουν ξύλινα δοκάρια που φαίνεται να είχαν τοποθετηθεί σταυρωτά και ίσως αποτελούσαν μέρος μιας υπερυψωμένης πλατφόρμας, πιθανώς για την προετοιμασία τροφής. Εντυπωσιακό είναι και ένα ίσιο ξύλινο κομμάτι μήκους 5,10 μέτρων, το οποίο ενδέχεται να είχε χρησιμοποιηθεί ως τμήμα κάποιας κατασκευής ή για τη διαμόρφωση του χώρου διαβίωσης.

Η διατήρηση του ξύλου στο Abric Romaní οφείλεται στις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούσαν στο σπήλαιο. Το ανθρακικό ασβέστιο που υπήρχε στο νερό κάλυπτε σταδιακά τα ξύλινα αντικείμενα και δημιουργούσε ένα λεπτό περίβλημα γύρω τους. Με τον χρόνο, το ίδιο το ξύλο αποσυντέθηκε, όμως το αποτύπωμά του παρέμεινε πάνω στον βράχο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα αποτυπώματα είναι τόσο λεπτομερή ώστε οι ερευνητές μπορούν να διακρίνουν ακόμη και στοιχεία από την εσωτερική δομή του ξύλου.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Science Advances και αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη ανάλυση του ξύλου που έχει ανασκαφεί στο Abric Romaní εδώ και περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, αλλάζει την εικόνα της τεχνολογίας των Νεάντερνταλ.

Για δεκαετίες, η αρχαιολογική εικόνα τους βασιζόταν κυρίως στα πέτρινα εργαλεία. Το ξύλο όμως σπάνια διατηρείται, με αποτέλεσμα ένα μεγάλο κομμάτι της τεχνολογίας τους να έχει χαθεί. Το Abric Romaní δείχνει ότι το ξύλο αποτελούσε σταθερό και σημαντικό μέρος της καθημερινής τους ζωής.

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο Josep Vallverdú, η τεχνολογία των Νεάντερνταλ «εκτεινόταν πολύ πέρα από την πέτρα».