Σε πεδίο έντονου ανταγωνισμού και νέο «Ελντοράντο» για τους τεχνολογικούς κολοσσούς των ΗΠΑ μετατρέπεται η Ινδία, καθώς εντείνεται η παγκόσμια μάχη για την υπεροχή στην τεχνητή νοημοσύνη. Κολοσσοί όπως η Google, η Microsoft και η Amazon ηγούνται μιας επενδυτικής απόβασης δεκάδων δισ. δολαρίων, με στόχο να εδραιώσουν την κυριαρχία τους σε μια αγορά που συνδυάζει τεράστιο ψηφιακά καταρτισμένο πληθυσμό με μια ιδιαίτερα ελκυστική πολιτική. Σε μια κίνηση στρατηγικής σημασίας, η ινδική κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσφατα ένα πακέτο φοροαπαλλαγών διαρκείας 20 ετών για τα έσοδα από παγκόσμιες υπηρεσίες δεδομένων που εδρεύουν στη χώρα. Η πρωτοβουλία αυτή στοχεύει να άρει τις αβεβαιότητες που ταλάνιζαν επί χρόνια τους ξένους επενδυτές σχετικά με τη φορολόγηση των παγκοσμίων εσόδων τους και να καταστήσει την Ινδία κεντρικό κόμβο AI. Οπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο υπουργός Τεχνολογίας Aσγουίνι Βαΐσνάου, η χώρα φιλοδοξεί να γίνει παγκόσμιος πάροχος υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης, εστιάζοντας στην ανάπτυξη εργαλείων χαμηλού κόστους για την επίλυση τοπικών προβλημάτων, αφήνοντας την πρωτοποριακή και δαπανηρή καινοτομία στις ΗΠΑ και στην Κίνα. Οι αριθμοί που συνοδεύουν αυτές τις δεσμεύσεις ζαλίζουν.

Τον Οκτώβριο η Google ανακοίνωσε μια επένδυση 15 δισ. δολαρίων σε κέντρα δεδομένων στη νοτιοανατολική Ινδία, καθώς και σε υποθαλάσσιες καλωδιακές συνδέσεις, σε αυτό που η εταιρεία περιέγραψε ως τον «μεγαλύτερο ενιαίο κόμβο τεχνητής νοημοσύνης εκτός ΗΠΑ». Τον Δεκέμβριο η Microsoft αποκάλυψε τη μεγαλύτερη επένδυσή της στην Ασία, με μια δέσμευση 17,5 δισ. δολαρίων για την ανάπτυξη της υποδομής cloud και τεχνητής νοημοσύνης της χώρας. Την ίδια ημέρα η Amazon δεσμεύτηκε να επενδύσει 35 δισ. δολάρια σε όλες τις δραστηριότητές της στην Ινδία έως το 2030. Το ενδιαφέρον των τεχνολογικών «γιγάντων» δεν είναι τυχαίο, καθώς η Ινδία διαθέτει 1,4 δισ. καταναλωτές που καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης κινητής τηλεφωνίας παγκοσμίως, ενώ το 62% του πληθυσμού χρησιμοποιεί ήδη εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό από οποιαδήποτε άλλη αγορά, εκτός από τη Βραζιλία, σύμφωνα με έκθεση της Boston Consulting Group. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ινδία αναπτύσσεται ταχύτερα από τις περισσότερες χώρες όσον αφορά τη χωρητικότητα των υπερσύγχρονων κέντρων δεδομένων», δήλωσε ο Τζον Ντισντέιλ, διευθυντής της Synergy Research, εταιρείας που παρακολουθεί την ανάπτυξη κέντρων δεδομένων από μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας. Αυτή τη στιγμή η Ινδία παράγει περίπου το 20% των παγκοσμίων δεδομένων, φιλοξενεί ωστόσο μόλις το 3% αυτών, σύμφωνα με την Care Edge Ratings, μια ινδική εταιρεία αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας.

Η ταχεία ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων φέρνει, ωστόσο, στο προσκήνιο και σοβαρές προκλήσεις. Η αποθήκευση των δεδομένων των Ινδών χρηστών εντός της χώρας, όπως επιτάσσουν οι νέοι κανονισμοί προστασίας δεδομένων, επιβάλλει τη δημιουργία υποδομών που απαιτούν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και νερού. Σε μια χώρα με περιορισμένους πόρους, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν για επικείμενη κρίση στις μεγαλουπόλεις, που ήδη αντιμετωπίζουν ελλείψεις. Ταυτόχρονα, εγείρονται ερωτήματα για το πραγματικό οικονομικό όφελος στην αγορά εργασίας. Ενώ η Ινδία παραδοσιακά επωφελείτο από τις θέσεις εργασίας σε τηλεφωνικά κέντρα και υποστήριξη back-office, τα σύγχρονα κέντρα δεδομένων απασχολούν συγκριτικά λίγους εργαζομένους. Η κυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι δέχεται πιέσεις να διασφαλίσει ότι η «επανάσταση» της τεχνητής νοημοσύνης θα μεταφραστεί σε ουσιαστική απασχόληση για τα εκατομμύρια των νέων αποφοίτων και όχι μόνο σε τεχνολογικές υποδομές που επιβαρύνουν το περιβάλλον χωρίς να προσφέρουν τις προσδοκώμενες θέσεις εργασίας. Ινδοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι η Ινδία βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση για να στεγάσει κέντρα δεδομένων, λόγω των μεγάλων επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τα τελευταία χρόνια. Στην τεχνολογική σύνοδο κορυφής που διοργανώνει η κυβέρνηση Μόντι αργότερα αυτόν τον μήνα, η Ινδία φιλοδοξεί να παρουσιάσει το μοντέλο της ως παράδειγμα για τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Το στοίχημα είναι διπλό: να αποδείξει ότι μια χώρα μεσαίου εισοδήματος μπορεί να πρωταγωνιστήσει στην ψηφιακή εποχή χωρίς να διαθέτει τους πόρους της OpenAI, εξισορροπώντας την οικονομική ανάπτυξη με την κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα.