Οι διαρκείς απειλές και οι στοχευμένες επιθέσεις του Ιράν κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ έχουν σχεδόν παγώσει τον τελευταίο μήνα την εμπορική ναυσιπλοΐα στον κρίσιμο αυτόν θαλάσσιο δίαυλο απ’όπου διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, προκαλώντας χάος -χωρίς διαφαινόμενο τέλος- στις παγκόσμιες αγορές. 

Καθώς η ενεργειακή κρίση βαθαίνει και παρά τις -αμφιλεγόμενες- προσπάθειες του προέδρου Τραμπ να αποκλιμακώσει, μέσω διπλωματικής οδού, την κρίση στο Ορμούζ, αυξάνοντας την πίεση στην Τεχεράνη με την αποστολή περαιτέρω στρατιωτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, το Ιράν εξακολουθεί να έχει το πλεονέκτημα στα Στενά, κυρίως λόγω των μη συμβατικών μεθόδων πολέμου που χρησιμοποιεί (όπως τα φθηνά σκάφη-drones και οι θαλάσσιες νάρκες) και ασφαλώς της γεωγραφικής του θέσης.

Tanker owners, oil majors and trading houses suspended oil, fuel and LNG shipments through the Strait of Hormuz after Tehran said it had closed navigation, raising fears of a major supply shock https://t.co/1xU9IHyqd7 pic.twitter.com/mx3q6HZtjs

— Reuters Business (@ReutersBiz) March 1, 2026

Οι δύο αυτοί παράγοντες καθιστούν πιο δύσκολη για τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες την προστασία των πλοίων τους ή τη στρατιωτική περιφρούρηση του πορθμού.

Επιπλέον, η διατήρηση του ελέγχου της στενής αυτής θαλάσσιας οδού αποδεικνύεται εξόχως επικερδής για το Ιράν, καθώς φαίνεται να κερδίζει έδαφος η καταβολή τελών για τον ασφαλή διάπλου ορισμένων τάνκερ.

Σύμφωνα με ανάλυση της Lloyd’s List Intelligence, τουλάχιστον δύο δεξεμενόπλοια – «ζόμπι» που κινούνταν σε καθεστώς «dead vessel» (σ.σ.: θεωρούνται δηλαδή ανενεργά) φέρεται να πλήρωσαν περίπου 2 εκατ. δολάρια για την ασφαλή διέλευσή τους. 

Η ευνοϊκή γεωγραφία

Στο στενότερο σημείο τους, το πλάτος των Στενών του Ορμούζ φτάνει τα 38 χιλιόμετρα, ενώ σχεδόν όλη η ναυτιλιακή κίνηση διέρχεται από δύο κύριες διαδρομές που είναι ακόμη πιο στενές.

«Δεν είναι τυχαίο το ότι περιγράφεται ως σημείο συμφόρησης. Υποτίθεται ότι υπάρχουν πολλά σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι αυτό είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο σημείο, επειδή δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις», εξηγεί ο Νικ Τσάιλντς, ανώτερος ερευνητής για τις Ναυτικές Δυνάμεις και τη Θαλάσσια Ασφάλεια στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS).

Marine traffic data shows, Many of ships are starting to pass through Strait of Hormuz again

Iran has reportedly approved all GCC, European and foreign ships for passage at a $2 million $CNY fee excluding Israeli and American vesselspic.twitter.com/QtUaHW8ltd

— IRAN | INSIGHT (@Geminial_al) March 24, 2026

Μεταξύ των προκλήσεων που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα πλοία ή μία πιθανή επιχείρηση συνοδείας τους, είναι ο εξαιρετικά περιορισμένος χώρος ελιγμών.

«Στον ανοιχτό ωκεανό υπάρχει πάντα η επιλογή της αλλαγής πορείας· σε ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα, αυτή η επιλογή είναι αδύνατη», σημειώνει ο Κέβιν Ρόουλαντς, από το think tank Royal United Services Institute. «Αυτό σημαίνει ότι το Ιράν δεν χρειάζεται απαραίτητα να αναζητήσει και να εντοπίσει τους στόχους του. Μπορεί απλώς να περιμένει».

Αυτή η συνθήκη δημιουργεί πρακτικά μία «ζώνη θανάτου», λέει ο ίδιος, στην οποία ο χρόνος προειδοποίησης για μία επίθεση μπορεί να είναι μόλις λίγα δευτερόλεπτα. 

Αλλο ένα στρατηγικό πλεονέκτημα του Ιράν είναι πως διαθέτει περί τα 1.600 χιλιόμετρα ακτογραμμής, από τα οποία μπορεί να εκτοξεύει πυραύλους κατά πλοίων και μάλιστα πολύ πέρα από τα όρια του ίδιου του στενού. Αυτές οι πυραυλικές μονάδες είναι κινητές, γεγονός που τις καθιστά πιο δύσκολο να εντοπιστούν και να εξουδετερωθούν. 

«Στη βόρεια, ιρανική πλευρά, δεν υπάρχει πεδιάδα. Υπάρχουν λόφοι, βουνά, κοιλάδες, οικιστικές περιοχές και παράκτια νησιά. Ολα αυτά δυσκολεύουν την ανίχνευση μιας εισερχόμενης απειλής για τα πλοία και διευκολύνουν το Ιράν να κρύψει τα κινητά οπλικά του συστήματα», εξηγεί στο CNN ο Ρόουλαντς.

Στο στενότερο σημείο τους, το πλάτος των Στενών του Ορμούζ φτάνει τα 38 χιλιόμετρα, ενώ σχεδόν όλη η ναυτιλιακή κίνηση διέρχεται από δύο κύριες διαδρομές που είναι ακόμη πιο στενές – Φωτ.: Shutterstock

Πολυεπίπεδη ιρανική απειλή

Σύμφωνα με το CNN, αυτή τη στιγμή το Ιράν διαθέτει στη φαρέτρα του: 

• Πυραύλους εδάφους, μεγάλης εμβέλειας και δύσκολα ανιχνεύσιμους
• Υποβρύχια – μεγάλου μεγέθους, εκ των οποίων βέβαια πολλά έχουν εξουδετερωθεί από τις ΗΠΑ, αλλά και μικρότερου μεγέθους που μπορούν να κινούνται σε ρηχά νερά. 
• Θαλάσσιες νάρκες – που «φυτεύει» στο βυθό με μικρότερα σκάφη «υπεράνω υποψίας» και καθιστούν την παρακολούθηση της ναρκοθέτησης δύσκολη. 
• Μικρά σκάφη – από σκάφη με περιορισμένο πλήρωμα έως drones και παγιδευμένα με εκρηκτικά πλοιάρια 
• Drones – όπως τα ιρανικής σχεδίασης και φθηνής μαζικής παραγωγής Shahed.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, η ικανότητα του Ιράν να προκαλέσει ζημιά σε εμπορικά πλοία μέσω ενός ευρέως φάσματος επιθέσεων, έχει μειωθεί από την έναρξη του πολέμου, αλλα προφανώς δεν μπορεί να εκμηδενιστεί. 

«Είναι σχεδόν αδύνατο να μηδενιστεί ο κίνδυνος και μπορούμε να αναμένουμε ότι τα πλοία θα εξακολουθήσουν να αντιμετωπίζουν ένα σχετικό επίπεδο απειλής για κάποιο χρονικό διάστημα από ορισμένα ή όλα αυτά τα συστήματα», δήλωσε ο Ρόουλαντς.

NEW: Iranian forces appear to have deliberately targeted at least two civilian commercial ships in and around the Strait of Hormuz on March 11, 2026, which would amount to war crimes.

The attacks, and threat of attack, may also contribute to significant global cost increases in… pic.twitter.com/MLP32d1xgO

— Human Rights Watch (@hrw) March 24, 2026

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πολύπλοκες απειλές σημαίνουν ότι οποιαδήποτε επιχείρηση συνοδείας πλοίων θα πρέπει πιθανώς να ξεπερνά μια συμβατική πομπή πολεμικών πλοίων, μπροστά και πίσω από τα τάνκερ. 

«Είναι πιο πιθανό μία ναυτική αποστολή να χρησιμοποιήσει μια πολυεπίπεδη αμυντική προσέγγιση, με επιτήρηση από δορυφόρους, αεροσκάφη περιπολίας και drones. Και τα πλοία ενδέχεται να ακολουθήσουν μια συγκεκριμένη διαδρομή που έχει καθαριστεί από νάρκες».

Οι ΗΠΑ έχουν καταφέρει να αποδυναμώσουν πολλές από τις συμβατικές ναυτικές δυνάμεις του Ιράν, λέει ο Τσάιλντς. Ωστόσο, η μεγαλύτερη απειλή εξακολουθεί να προέρχεται από το μη συμβατικό οπλοστάσιο του Ιράν, όπως τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα μικρά σκάφη ταχείας επίθεσης, ακόμη και τα παγιδευμένα με εκρηκτικά σκάφη – drones. 

«Αν οι Ιρανοί αποφασίσουν να ναρκοθετήσουν ένα σημείο, μπορούν να ρίξουν τις νάρκες από την πρύμνη ενός φαινομενικά “αθώου” ιστιοφόρου», λέει ο Τσάιλντς στο CNN. «Αν και οι ΗΠΑ έχουν πιθανώς εξουδετερώσει τα μεγάλα υποβρύχια του Ιράν, ενδέχεται να υπάρχουν ακόμα “μικροσκοπικά υποβρύχια” που πρέπει να ληφθούν υπόψη», πρόσθεσε, αναφερόμενος σε σκάφη που μπορούν να λειτουργούν σε ρηχά νερά.

Απέραντο θαλάσσιο πάρκινγκ

Μέχρι τώρα, το Ιράν έχει επιτεθεί σε 19 πλοία κοντά στα Στενά του Ορμούζ, τον Περσικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν. Ενώ μερικές δεκάδες πλοία με δεσμούς με το Ιράν, την Κίνα, την Ινδία και το Πακιστάν κατάφεραν να διαπλεύσουν από το στενό.

Στο περιβάλλον αυτό αυξημένης αβεβαιότητας και στο πλαίσιο διασφάλισης της απρόσκοπτης ροής ενέργειας προς τις διεθνείς αγορές, οι ΗΠΑ επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα νέο πλέγμα προστασίας της ναυσιπλοΐας, εξετάζοντας την ανάπτυξη στρατιωτικών συνοδειών και οικονομικών μηχανισμών στήριξης των θαλάσσιων εμπορικών συναλλαγών.

JUST IN: Reports suggest increased congestion in the Strait of Hormuz as tensions rise, with ships navigating cautiously amid Iranian warnings to seek permission before passage.

The waterway remains open but heavily restricted, and the situation is rapidly evolving.#Iran… pic.twitter.com/0sM1WsDjFy

— Iran News (@FlashWireNews) March 24, 2026

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, καθ’οδόν για την περιοχή βρίσκονται η 11η Μονάδα Πεζοναυτών και η Αμφίβια Ομάδα Ετοιμότητας «Boxer», ενώ αποστέλλεται στη Μέση Ανατολή και η Μονάδα Πεζοναυτών (MEU) του πλοίου αμφίβιας επίθεσης USS Tripoli – χωρίς να διευκρινίζεται πού ακριβώς θα αναπτυχθεί ή για ποιες επιχειρήσεις θα χρησιμοποιηθεί.

Σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές, οι ΗΠΑ ενδέχεται να βασίζονται στο ότι η παρουσία και μόνο του USS Tripoli και άλλων ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή, ίσως δράσει εκφοβιστικά και αλλάξει τους υπολογισμούς του Ιράν.

Ωστόσο, όπως επισημαίνεται από πολλούς αναλυτές, ακόμη και αν τελικά τα Στενά ανοίξουν στη διεθνή ναυσιπλοΐα, θα χρειαστεί χρόνος για να αποσυμφορηθεί ο Περσικός Κόλπος όπου, σύμφωνα με Διεθνή Οργανισμό Ναυσιπλοΐας (ΙΜΟ), βρίσκονται εγκλωβισμένα 2.000 πλοία. 

Τέλος, όπως σημειώνουν, το Ιράν δεν χρειάζεται καν να στοχοθετήσει και να καταστρέψει πλοία για να επιτύχει τον στόχο του, της διατάραξης του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας. Οσο η απειλή παραμένει υψηλή, είναι απίθανο οι ναυτιλιακές εταιρείες να αναλάβουν τον κίνδυνο να επανεκκινήσουν τις διελεύσεις των πλοίων τους.