Η δολοφονία του Αλί Λαριτζανί, μιας από τις πιο κεντρικές μορφές του ιρανικού καθεστωτικού μηχανισμού, αναδιαμορφώνει τις εσωτερικές ισορροπίες στην Τεχεράνη σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία. Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύθηκε στον ιστοχώρο Al Monitor, η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να περιορίσει περαιτέρω τα ήδη στενά περιθώρια διπλωματικής αποκλιμάκωσης στον πόλεμο με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ο Λαριτζανί, ως γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, δεν ήταν απλώς ένας ανώτερος αξιωματούχος, αλλά ένας κρίσιμος διαμεσολαβητής μεταξύ διαφορετικών κέντρων εξουσίας. Θεωρούνταν πρόσωπο ικανό να γεφυρώσει εσωτερικές αντιθέσεις, ενώ είχε συνδεθεί και με την καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων νωρίτερα μέσα στο έτος. Παράλληλα, διατηρούσε διαύλους επικοινωνίας με χώρες όπως το Ομάν, το Κατάρ και η Ρωσία, γεγονός που του προσέδιδε ρόλο στη διαχείριση παρασκηνιακών επαφών.
Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες είχε απομακρυνθεί από τη γραμμή της διπλωματικής προσέγγισης, απορρίπτοντας δημόσια κάθε ενδεχόμενο διαλόγου με τις ΗΠΑ και υιοθετώντας σκληρότερη ρητορική. Η εξόντωσή του εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο η στρατηγική ΗΠΑ – Ισραήλ μετατοπίζεται προς στοχευμένες επιθέσεις σε ηγετικά στελέχη, όχι μόνο για την αποδυνάμωση επιχειρησιακών δυνατοτήτων, αλλά και για τη διάρρηξη της εσωτερικής συνοχής του καθεστώτος.
Στο εσωτερικό του Ιράν πάντως προς τον παρόν και σε αντίθεση με όσα θα επιθυμούσαν οι Τραμπ και Νετανιάχου, το άμεσο αποτέλεσμα φαίνεται να είναι η ενίσχυση των πιο σκληροπυρηνικών δυνάμεων. Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC), ήδη ενισχυμένοι λόγω του κεντρικού τους ρόλου στον πόλεμο και των στενών σχέσεών τους με τον νέο ανώτατο ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, αναμένεται να διευρύνουν την επιρροή τους τόσο στην ασφάλεια όσο και στην εξωτερική πολιτική. Η επιλογή του διαδόχου του Λαριτζανί θα αποτελέσει κρίσιμο δείκτη για την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει το σύστημα.
Πρόσωπα όπως ο Σαΐντ Τζαλιλί, γνωστός για τις αδιάλλακτες θέσεις του, ενδέχεται να αποκτήσουν αυξημένο ρόλο, περιθωριοποιώντας τις φωνές που υποστηρίζουν συγκρατημένη προσέγγιση. Η τάση αυτή συνάδει με μια ευρύτερη στρατηγική που φαίνεται να κυριαρχεί στην Τεχεράνη: προτεραιότητα στην αντοχή και τη μακροχρόνια σύγκρουση, αντί για ταχεία διευθέτηση.
Ο Λαριτζανί λειτουργούσε ως μερικό αντίβαρο σε αυτήν τη λογική, συμβάλλοντας κατά το παρελθόν στη διαμόρφωση συναινέσεων για περιορισμένη αποκλιμάκωση. Η απουσία του αφαιρεί ένα στοιχείο ευελιξίας από το σύστημα λήψης αποφάσεων.
Επιπτώσεις στις σχέσεις με Κίνα και Ρωσία
Σε διεθνές επίπεδο, οι σχέσεις του Ιράν με την Κίνα και τη Ρωσία ενδέχεται να επηρεαστούν. Ο Λαριτζανί διαχειριζόταν αυτές τις σχέσεις ισορροπώντας τη στρατηγική σύγκλιση με την τακτική ευελιξία. Μια πιο σκληρή ηγεσία ενδέχεται να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στη στρατιωτική και οικονομική συνεργασία, εις βάρος της διπλωματικής ευελιξίας.
Παρά τη σημασία της δολοφονίας, δεν εκτιμάται ότι θα μεταβάλει άμεσα τον σχεδιασμό του πολέμου. Το βασικό στρατηγικό πλαίσιο φαίνεται να έχει ήδη διαμορφωθεί, γεγονός που υποδηλώνει ότι πρόκειται περισσότερο για τακτικό πλήγμα παρά για επιχειρησιακή ανατροπή.
Ωστόσο, οι μακροπρόθεσμες συνέπειες μπορεί να είναι πιο καθοριστικές, οδηγώντας σε ένα σύστημα πιο ενοποιημένο αλλά λιγότερο ευέλικτο και περισσότερο επιρρεπές σε κλιμάκωση. Εάν οι σκληροπυρηνικές δυνάμεις εδραιώσουν την ισχύ τους και οι Φρουροί της Επανάστασης ενισχύσουν περαιτέρω την επιρροή τους, τα περιθώρια διαπραγμάτευσης αναμένεται να περιοριστούν ακόμη περισσότερο.
Πηγή: Al Monitor
