Η «μαγιά» για τα μέτρα που παρουσίασε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης με στόχο την στήριξη της οικονομίας και την ανακούφιση των πολιτών από την ακρίβεια στην Κύπρο, μπήκε στο Eurogroup του πρώτου 10ημέρου του Μαρτίου. Στην συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, όπως είχε δηλώσει ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, υπήρξε «στενή ματιά» στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με τους βασικούς παράγοντες πληθωρισμού στην ΕΕ να είναι οι τιμές ενέργειας, κατοικίας και τροφίμων.

Αν και τότε δεν ήταν ακόμα αναγκαίο να «απασφαλίσουν» μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης τα κράτη, έγινε σαφές πως θα ήταν από το «pool» των μέτρων που είχαν δημιουργηθεί από τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Έτσι και έγινε. Το πρωί της Πέμπτης 26 Μαρτίου 2026 ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ανακοίνωσε δέσμη μέτρων που κοστολογούνται μαζί με τις υφιστάμενες δράσεις που «τρέχουν», στα 200 εκατομμύρια ευρώ, μέτρα που πρακτικά ήταν ίδια με αυτά που είχαν ανακοινωθεί μετά το 2022 και τον πόλεμο που έκαναν οι Ρώσοι στους Ουκρανούς, αλλά και με έμφαση στον τουρισμό. Η εργαλειοθήκη υπήρχε, αντίστοιχη η κατάσταση που καλείται η Κυβέρνηση να αντιμετωπίσει, ωστόσο αυτή τη φορά είναι λίγο πιο «επιθετικός» ο ρυθμός αύξησης της ενεργειακής κρίσης. Ότι μέτρα πάντως και να ανακοίνωσε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, θα κριθούν βάσει της διάρκειας της κρίσης που φέρνει ο πόλεμος των ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Που είναι η αύξηση του 15% ;

Πέραν των βασικών μέτρων για μείωση συντελεστή ΦΠΑ στο ρεύμα και ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων που ήταν και αναμενόμενα, η κυπριακή «εργαλειοθήκη» φαίνεται ότι είχε και μέτρα για στήριξη των εργαζομένων στην ξενοδοχειακή βιομηχανία και στήριξη των αεροπορικών εταιρειών για σύνδεση του νησιού με «σημαντικούς προορισμούς προσέλκυσης τουριστών».

Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση των μέτρων, υπήρξε μία –ομολογουμένως- αντιφατική δήλωση του Υφυπουργού Τουρισμού, κ. Κώστα Κουμή. Δήλωσε πως, τάση επαναφοράς παρουσιάζουν τις τελευταίες ημέρες οι κρατήσεις στον τουρισμό, μετά την επιβράδυνση που προκάλεσαν οι γεωπολιτικές εξελίξεις, στο πλαίσιο της ετήσιας Γενικής Συνέλευσης του Παγκύπριου Συνδέσμου Διευθυνών Ξενοδοχείων (ΠΑΣΥΔΙΞΕ). Ο τέως Πρόεδρος του Συνδέσμου, Μάριος Έλληνας, στο ίδιο συνέδριο σημείωσε ότι, ήδη παρατηρείται βελτίωση στο αρνητικό ισοζύγιο μεταξύ ακυρώσεων και νέων κρατήσεων.

Η απόφαση πάντως για στήριξη του τουριστικού τομέα, έφερε στην επιφάνεια συζήτηση για το ρεκόρ εσόδων που είχε τα τελευταία χρόνια ο τομέας και αν πράγματι χρειαζόταν στο παρόν στάδιο στήριξη, αφού υπάρχουν και δηλώσεις για καλυτέρευση της όλης κατάστασης. Η στατιστική Υπηρεσία της Κύπρου αναφέρει πως, για την περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2025 τα έσοδα από τον τουρισμό υπολογίζονται σε 3,69 δισ. ευρώ, σε σύγκριση με 3,2 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2024, σημειώνοντας αύξηση 15,2%.

Για να δούμε και την τελευταία 10ετία την επίδοση του τομέα, το 2023 τα έσοδα του τουρισμού ήταν στα 2,99 δισ. ευρώ, το 2022 στα 2,4 δισ. ευρώ, το 2021 στα 1,5 δισ. ευρώ (είχαμε Covid-19), το 2020 στα 392 εκατ. ευρώ (είχαμε Covid-19), το 2019 στα 2,68 δισ. ευρώ, το 2018 στα 2,71 δισ. ευρώ, το 2017 στα 2,63 δισ. ευρώ και το 2016 στα 2,36 δισ. ευρώ.

Τρία σημεία πίεσης

Κληθείς από την «Κ» να τοποθετηθεί για τα μέτρα που ανακοίνωσε η Κυβέρνηση, ο οικονομολόγος και Διοικητικός Σύμβουλος της KPMG Κύπρου, κ. Τάσος Γιασεμίδης, σημείωσε πως, μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και υπό τη σκιά των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, η κυβέρνηση προχώρησε στην ανακοίνωση ενός πακέτου μέτρων με στόχο τη στήριξη της οικονομίας και την ανακούφιση των πολιτών. Σχολίασε ότι, αν και οι παρεμβάσεις κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, εγείρονται ερωτήματα ως προς τη διάρκεια και τη συνολική τους αποτελεσματικότητα.

«Σε πρώτο επίπεδο, τα μέτρα εστιάζουν στα βασικά σημεία πίεσης που βιώνουν τα νοικοκυριά: το κόστος ηλεκτρισμού, τα καύσιμα και τα τρόφιμα. Η μείωση του ΦΠΑ στο ρεύμα, η ελάφρυνση στη φορολογία καυσίμων και η κατάργηση του ΦΠΑ σε βασικά είδη διατροφής αποτελούν παρεμβάσεις που μπορούν να προσφέρουν άμεση οικονομική ανάσα. Σε περιόδους κρίσης, η ταχύτητα εφαρμογής τέτοιων μέτρων είναι καθοριστική», υπέδειξε στην «Κ».

Παράλληλα, ο κ. Γιασεμίδης υπογράμμισε ότι, ιδιαίτερη σημασία έχει η στήριξη τομέων που αποτελούν βασικούς πυλώνες της οικονομίας, όπως ο τουρισμός και η γεωργία. Κατά τον κ. Γιασεμίδη, η επιδότηση μισθών στον ξενοδοχειακό κλάδο και η ενίσχυση των αεροπορικών συνδέσεων στοχεύουν στη διατήρηση της τουριστικής δραστηριότητας, ενώ οι επιδοτήσεις προς τους αγρότες επιχειρούν να συγκρατήσουν το κόστος παραγωγής και, κατ’ επέκταση, τις τιμές των τροφίμων.

«H ουσία των μέτρων παραμένει κυρίως βραχυπρόθεσμη», τοποθετήθηκε. Κατά τον κ. Γιασεμίδη πρόκειται για παρεμβάσεις που λειτουργούν ως «παυσίπονα», περιορίζοντας τις άμεσες επιπτώσεις, ενώ σημείωσε πως, οποιεσδήποτε παρεμβάσεις στην αγορά πρέπει να έχουν προσωρινό χαρακτήρα και πρέπει να αφεθούν οι δυνάμεις της αγοράς να «δράσουν».

Απώλεια κρατικών εσόδων

«Η μείωση φόρων και η αύξηση επιδοτήσεων συνεπάγονται απώλεια κρατικών εσόδων και ενδεχόμενη πίεση στα δημόσια οικονομικά, ιδιαίτερα εάν η κρίση παραταθεί», υπογράμμισε. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο Διοικητικός Σύμβουλος της KPMG Κύπρου συμπλήρωσε ότι, η ανάγκη για πρόσθετα μέτρα ή προσαρμογές καθίσταται σχεδόν βέβαιη και πως, συνολικά, το πακέτο μέτρων συνιστά μια αναγκαία αντίδραση σε μια έκτακτη κατάσταση.

«Παρά ταύτα, η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της κρίσης. Εάν οι διεθνείς εξελίξεις αποκλιμακωθούν σύντομα, τα μέτρα ενδέχεται να αποδειχθούν επαρκή. Αν όμως η αστάθεια συνεχιστεί, τότε θα καταστεί σαφές ότι απαιτούνται βαθύτερες και πιο μακροπρόθεσμες στρατηγικές», τόνισε.

Κατέληξε με το εξής ο κ. Γιασεμίδης στην ανάλυσή του στην «Κ»: Η παρούσα συγκυρία, άλλωστε, αναδεικνύει ένα διαχρονικό ζητούμενο: την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της οικονομίας απέναντι σε εξωτερικά σοκ ειδικά αν λάβουμε υπόψη ότι η χώρα μας είναι ενεργειακά σχεδόν πλήρως εξαρτημένη από τις τιμές του πετρελαίου και των παραγώγων του στις διεθνείς αγορές.

Τα νέα 8 μέτρα

Ανακοινώθηκε μείωση από 1η Μαΐου 2026 μέχρι 31 Μαρτίου 2027 ο συντελεστής ΦΠΑ στον ηλεκτρισμό, στο 5% για όλους τους οικιακούς καταναλωτές. Αποφασίστηκε η μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων κίνησης για τους μήνες Απρίλιο μέχρι και τον Ιούνιο 2026, κατά 8,33 σεντ το λίτρο. Παράλληλα, ανακοίνωσε μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ σε κρέας, πουλερικά και ψάρια από 1η Απριλίου 2026 μέχρι και τις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Τα προϊόντα αυτά προστίθενται στα ήδη υφιστάμενα με μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ, φρούτα και λαχανικά. Συν τοις άλλοις, αποφασίστηκε η μη επιβολή της Πράσινης Φορολογίας στα καύσιμα, που θα επιβάρυνε επιπλέον το κόστος καυσίμων, κατά 9 σεντ το λίτρο. Αποφασίστηκε να επιδοτηθεί το 30% των απολαβών εργαζομένων στην ξενοδοχειακή βιομηχανία, για μονάδες και τουριστικά καταλύματα που θα είναι σε λειτουργία για όλη την περίοδο από την 1η Απρίλιου μέχρι τις 30 Απριλίου 2026. Ανακοινώθηκε παράλληλα σχέδιο για περαιτέρω στήριξη αεροπορικών εταιρειών για διασφάλιση της απρόσκοπτης σύνδεσης της Κύπρου με σημαντικούς προορισμούς προσέλκυσης τουριστών. Η Κυβέρνηση αποφάσισε και σχέδιο επιδότησης για τους αγρότες, για αγορά λιπασμάτων με κάλυψη 15% του κόστους, για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, αλλά και σχέδιο επιδότησης για τους Αγρότες για γεωργικά εφόδια, με κάλυψη 15% του κόστους αγοράς, επίσης για Απρίλη και Μάιο.