Γράφει ο Ηλίας Μπέλλος
Η κλιμάκωση των πολεμικών συγκρούσεων στο Ιράν διαμορφώνει ένα εξαιρετικά σύνθετο και ασταθές περιβάλλον για την ποντοπόρο ναυτιλία και την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, καθιστώντας τα Στενά του Ορμούζ επίκεντρο μιας γεωπολιτικής κρίσης με άμεσες εμπορικές προεκτάσεις. Οικονομολόγοι, ναυτιλιακοί φορείς και αναλυτές παρακολουθώντας τις εξελίξεις εκτιμούν πως η παρατεταμένη αποσταθεροποίηση στην περιοχή θα επιφέρει δομικές ανακατατάξεις στις θαλάσσιες ρότες προκαλώντας αλυσιδωτές οικονομικές αντιδράσεις. Δεν θεωρούν πάντως μη αναστρέψιμες τις συνέπειες αυτές εφόσον αποκατασταθεί η ομαλότητα σε εύλογο χρονικό διάστημα.
Ενα προθεσμιακό συμβόλαιο φέρεται να έκλεισε σε επίπεδα άνω των 400.000 δολαρίων ημερησίως για τη ναύλωση δεξαμενόπλοιου VLCC
Σε αυτό το σκηνικό, κοινή παρέμβαση έκαναν το Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο (ICS), η Ενωση Ευρωπαίων Πλοιοκτητών (ECSA) και η Ενωση Ασιατών Πλοιοκτητών (ASA), υπογραμμίζοντας την επιτακτική ανάγκη λήψης όλων των απαραίτητων μέτρων από πλευράς των εμπλεκομένων για την προστασία των αμάχων ναυτικών που απλώς εκτελούν την εργασία τους. Οι εν λόγω φορείς απευθύνουν αυστηρή σύσταση προς τις ναυτιλιακές εταιρείες των οποίων τα πλοία επιχειρούν στην ευρύτερη περιοχή να προχωρούν σε ενδελεχείς εκτιμήσεις κινδύνου και να διατηρούν μέγιστη επαγρύπνηση.
Η διάρκεια της κρίσης
Τις διαστάσεις της κρίσης για την ποντοπόρο ναυτιλία αναλύει μιλώντας στην «Καθημερινή» ο Γιώργος Ξηραδάκης, οικονομολόγος, διευθύνων σύμβουλος της XRTC Business Consultants και πρόεδρος της Ενωσης Τραπεζικών και Χρηματοοικονομικών Στελεχών της Ελληνικής Ναυτιλίας, εξηγώντας πως το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ επηρεάζει άμεσα έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Οπως υπογραμμίζει ο ίδιος, οποιαδήποτε διατάραξη της ροής αυτών των φορτίων επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια οικονομία, καθώς οι επιθέσεις και οι αυξημένοι κίνδυνοι έχουν ήδη οδηγήσει αρκετά δεξαμενόπλοια σε αναμονή ή αλλαγή πορείας, με τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου να αυξάνονται σημαντικά, γεγονός που αναπόφευκτα θα επιφέρει υψηλότερο κόστος μεταφοράς και αυξημένη μεταβλητότητα στις τιμές των υδρογονανθράκων. Το κρίσιμο ερώτημα, καταλήγει ο επικεφαλής της XRTC Business Consultants, παραμένει η διάρκεια της έντασης, διότι, αν πρόκειται για ένα βραχυπρόθεσμο σοκ, οι αγορές θα προσαρμοστούν, όμως, εάν η αστάθεια παγιωθεί, τότε οι επιπτώσεις θα καταστούν βαθύτερες. «Για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις είναι διττές. Από τη μία πλευρά, η άνοδος των τιμών ενέργειας επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Από την άλλη, η ελληνόκτητη ναυτιλία –με ισχυρή παρουσία στα δεξαμενόπλοια– μπορεί να δει αυξημένα έσοδα, εφόσον οι επιχειρήσεις συνεχιστούν με ασφάλεια», εκτιμά ο Γ. Ξηραδάκης.
Στην αγορά των δεξαμενοπλοίων, η οποία επηρεάζεται αμεσότερα, οι επιπτώσεις αποτυπώνονται ήδη στην εκτόξευση των ναύλων. Ηδη τα προθεσμιακά συμβόλαια ναύλων (Forward Freight Agreements) για τα υπερδεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού προεξοφλούν επίπεδα-ρεκόρ για τη σποτ αγορά, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή πλήττει καίρια την ευρύτερη αγορά των ναύλων, απειλώντας να ωθήσει τις τιμές σε ιστορικά υψηλά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ένα προθεσμιακό συμβόλαιο το οποίο φέρεται να έκλεισε σε επίπεδα άνω των 400.000 δολαρίων ημερησίως για τη ναύλωση δεξαμενόπλοιου VLCC. O διεθνής ναυλομεσιτικός οίκος Clarksons σημειώνει πως το συγκεκριμένο συμβόλαιο αφορά ταξίδι από τη Μέση Ανατολή προς την Κίνα με ορίζοντα τον Μάρτιο, με τα ημερήσια έσοδα για το πλοίο στα 425.000 δολάρια. Σχολιάζοντας αυτή την εξέλιξη, ο Φρόντε Μόρκενταλ, αναλυτής της Clarksons, διευκρινίζει πως οι ναύλοι αυτοί πιθανότατα ενσωματώνουν μέρος του κόστους των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου. Σταχυολογώντας κάποιος την έκθεση και τα reports των μεγάλων διεθνών νομικών αντιλαμβάνεται την έκταση του προβλήματος.
Ο Ραλφ Λεστσίνσκι, επικεφαλής ερευνών του ναυλομεσιτικού οίκου Banchero Costa, χαρακτηρίζει τις τρέχουσες εξελίξεις ως παράγοντα που μεταβάλλει άρδην τα δεδομένα της αγοράς. Ο Νίκολας Ζανίκος, ναυτιλιακός αναλυτής της AXSMarine, εξηγεί ότι, ακόμη και χωρίς την πλήρη διακοπή των ροών, η αποφυγή της περιοχής από τον στόλο και τα αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου πολέμου μειώνουν τη διαθέσιμη χωρητικότητα και αυξάνουν τον χρόνο των ταξιδιών, προσφέροντας ισχυρή στήριξη στη ναυλαγορά.
Αντίστοιχες, αν και διαφορετικής υφής, είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, καθώς οι μεγάλες εταιρείες τακτικών γραμμών αναγκάζονται να αναπροσαρμόσουν τα δρομολόγιά τους προκειμένου να αποφύγουν εμπόλεμες ζώνες όπως η Ερυθρά Θάλασσα. Η συμβουλευτική εταιρεία Linerlytica διαπιστώνει ότι ένα σημαντικό ποσοστό πλοίων αυτής της κατηγορίας βρίσκεται εγκλωβισμένο ή αντιμετωπίζει περιορισμούς εντός του Κόλπου. Ο Τζέικομπ Λάρσεν, επικεφαλής ασφάλειας της διεθνούς ναυτιλιακής ένωσης BIMCO, προειδοποιεί ότι οι επιθέσεις αυξάνουν τους κινδύνους ωθώντας τα πλοία που βρίσκονται ήδη στην περιοχή να αναζητήσουν καταφύγιο στα χωρικά ύδατα ουδέτερων κρατών, δημιουργώντας περαιτέρω συμφορήσεις που αναπόφευκτα μετακυλίονται στους χρόνους παράδοσης.
Αλλά και στα φορτηγά μεταφοράς ξηρού φορτίου η αβεβαιότητα είναι δεδομένη, όπως εξηγεί ο Τζούντα Λεβίν της Freightos, προειδοποιώντας ότι οι διαταραχές στην περιοχή ενδέχεται να γίνουν ευρύτερα αισθητές εάν η σύγκρουση παραταθεί χρονικά προκαλώντας περαιτέρω καθυστερήσεις και συμφορήσεις.
85 Ελληνες ναυτικοί
Στον Περσικό Κόλπο βρίσκονται σήμερα αποκλεισμένα 325 πλοία ελληνικών συμφερόντων, εκ των οποίων τα 10 φέρουν την ελληνική σημαία, με 85 Ελληνες ναυτικούς να επιβαίνουν σε αυτά, γεγονός που προσδιορίζει το μέγεθος της έκθεσης της ελληνικής ναυτιλίας στην τρέχουσα κρίση στο Ιράν. Η διαχείριση της ασφάλειας των πληρωμάτων και των πλοίων αυτών αποτελεί το κύριο σημείο εστίασης των αρμόδιων αρχών, καθώς οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα παραμένουν σε ισχύ. Τα στοιχεία αυτά ανακοίνωσε ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλης Κικίλιας, o οποίος παράλληλα γνωστοποίησε ότι ο Θάλαμος Επιχειρήσεων του υπουργείου βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση, διατηρώντας 24ωρη επικοινωνία με τους Ελληνες ναυτικούς.
