Παναγιώτης Ρουγκάλας
Στην τελική ευθεία του Ταμείου Ανάκαμψης –όπως όλα τα κράτη– μπαίνει και η Κύπρος, με το τελικό αίτημα για χρήματα από την Ευρώπη να μπορεί να γίνει τον Αύγουστο του 2026. Η Κύπρος έχει να προχωρήσει σε δύο (2) τελευταία αιτήματα για χρήματα από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό, αυτά της 9ης και 10ης δόσης. Λίγο πριν εκπνεύσει το 2025 η Κύπρος προχώρησε σε αίτημα για χρήματα που αφορούν την 7η και 8η δόση, καθώς «συμπτύχθηκαν» οι 2 αυτές δόσεις. Η Κύπρος θα διεκδικούσε 10 δόσεις χορηγιών και δανείων από το Ταμείο, έως και τα τέλη του καλοκαιριού, αλλά από ό,τι φαίνεται θα είναι 9. Η 7η δόση και η 8η που υποβλήθηκαν μαζί, αναμένεται να φέρουν λίγο κάτω από 200 εκατ. ευρώ, συγκεκριμένα, περί τα 190 εκατ. ευρώ. Η 7η δόση αντιστοιχεί σε 125 εκατ. περίπου και η 8η σε 60 - 70 εκατ. ευρώ.
Για εκείνο που παραμένει ερωτηματικό, είναι πως θα χειριστεί το 6ο αίτημα το οποίο είχε καταβάλει στα τέλη Αυγούστου η χώρα, όμως έχει το δύσκολο εγχείρημα της «πράσινης φορολογίας». Στόχος είναι να λάβει όλα τα χρήματα που δικαιούται από το Ταμείο, ωστόσο δυσκολίες όπως αυτό του χειρισμού της «πράσινης φορολογίας» δεν θα «ξεκλειδώσουν» όλα τα κονδύλια που δικαιούται η Κύπρος. Συνολικά, η χρηματοδότηση από το Ταμείο για την Κύπρο ανέρχεται σε 1,02 δισ. ευρώ χορηγιών και 0,2 δισ. δανείων.
Συνολικά, η χρηματοδότηση από το Ταμείο για την Κύπρο ανέρχεται σε 1,02 δισ. ευρώ χορηγιών και 0,2 δισ. δανείων
Ανατρέχοντας στο «RRF Scoreboard», τον πίνακα που έχει στατιστικά για την κάθε χώρα, η κατανομή του Σχεδίου σε σχέση με το ΑΕΠ της χώρας ανέρχεται στο 3,26%. Ακόμα, δάνεια δεν έχουν χορηγηθεί, σύμφωνα με το «RRF Scoreboard», ενώ η χρηματοδότηση είναι όπως προαναφέρθηκε στα 1,02 δισ. ευρώ. Σημειώνεται πως, το «RRF Scoreboard» μετρά μόνο ποσοστά βάσει των χρημάτων που έχει λάβει η Κύπρος. Βάσει μεθοδολογίας που έχει αναπτύξει η επιτροπή για τον υπολογισμό των κοινωνικών δαπανών κάθε σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας με βάση τέσσερις κοινωνικές κατηγορίες (όπως ορίζονται στον κατ' εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2021/2105), οι κοινωνικές δαπάνες του παρόντος σχεδίου ως ποσοστό των συνολικών εκτιμώμενων δαπανών του ανέρχονται για την Κύπρο σε 21,94%. Ως τώρα η Κύπρος έχει λάβει 541,77 εκατ. ευρώ, ωστόσο είναι υπολογισμένα μόνο χρήματα και για την 6η δόση. Βάσει του «RRF Scoreboard» της επιτροπής που είναι «λίγο πίσω» αφού μετρά μόνο τα ολοκληρωμένα δεδομένα και όχι γι’ αυτά που είναι σε διαδικασία, όσον αφορά στα ορόσημα και την κατάσταση εκπλήρωσης των στόχων το ποσοστό καταγράφει πως είναι μόλις στο 41%. Αναφορικά με τα ορόσημα και στόχους ανά τύπο μέτρου, βάσει του «RRF Scoreboard» έχουν γίνει μέχρι στιγμής 118 επενδύσεις και 104 μεταρρυθμίσεις.
Ο Covid-19 καταλύτης
Με στόχο την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πανδημίας του COVID-19, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας της οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε το 2020 στη δημιουργία ενός έκτακτου και προσωρινού μέσου χρηματοδότησης της ανάκαμψης και εξόδου της Ε.Ε. από την κρίση, με την επωνυμία Επόμενη Γενιά Ε.Ε. (Next Generation EU) και συνολικό προϋπολογισμό ύψους €750 δισ. στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2021-2027.
Προϋπόθεση για πρόσβαση και αξιοποίηση των χρηματοδοτικών κεφαλαίων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας από τα κράτη- μέλη, αποτέλεσε η ετοιμασία ολοκληρωμένων εθνικών σχεδίων. Σύμφωνα με τον σχετικό Κανονισμό της Ε.Ε., τα Σχέδια Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) πρέπει να περιλαμβάνουν μια συνεκτική δέσμη κοστολογημένων μεταρρυθμίσεων και δημόσιων επενδύσεων με ορίζοντα υλοποίησης μέχρι το 2026 που να ανταποκρίνονται στην αντιμετώπιση των κύριων προκλήσεων των κρατών-μελών της Ε.Ε.
Για να επωφεληθούν από τη στήριξη στο πλαίσιο του μηχανισμού, οι κυβερνήσεις της Ε.Ε. έχουν υποβάλει εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, στα οποία περιγράφονται οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις που θα υλοποιήσουν έως το τέλος του 2026, με σαφή ορόσημα και στόχους. Τα σχέδια αυτά έπρεπε να διαθέσουν τουλάχιστον το 37% του προϋπολογισμού σε μέτρα για το κλίμα και το 20% σε ψηφιακά μέτρα. Για την Κύπρο συγκεκριμένα προωθεί την υλοποίηση 133 επενδυτικών και μεταρρυθμιστικών μέτρων, σε 5 άξονες πολιτικής συνυφασμένους με τον στρατηγικό στόχο και τις επιδιώξεις του Σχεδίου. Πρώτος πυλώνας είναι η δημόσια υγεία και πολιτική προστασία – Διδάγματα από την Πανδημία που αφορά 74,1 εκατ. ευρώ. Δεύτερος η ταχεία μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία με 447,6 εκατ. ευρώ. Τρίτος η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας με 422,3 εκατ. ευρώ. Τέταρτος ο πυλώνας προς μια ψηφιακή εποχή με κονδύλια 89,4 εκατ. ευρώ. Πέμπτος, η απασχόληση, κοινωνική προστασία, εκπαίδευση και ανθρώπινο δυναμικό με κονδύλια 172,9 εκατ. ευρώ.
Πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα
Όπως καταγράφεται στο «Κύπρος το Αύριο», πέραν των δημόσιων πόρων και επενδύσεων, το Σχέδιο αναμένεται να κινητοποιήσει σημαντικά πρόσθετα ιδιωτικά κεφάλαια, ύψους περίπου 1,1 δισ. ευρώ, κυρίως μέσα από την υλοποίηση των διαφόρων σχεδίων χορηγιών που θα στηρίξουν τις ιδιωτικές επενδύσεις και δαπάνες στους επιμέρους τομείς προτεραιότητας του Σχεδίου, με το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα και όφελος που αυτό συνεπάγεται ως προς τους συνολικούς επενδυτικούς πόρους και τον δυνητικό αντίκτυπο του Σχεδίου. Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, αναμένεται ακόμη μεγαλύτερη κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων και επενδύσεων, ως αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων που θα υλοποιηθούν μέσω του Σχεδίου και που στοχεύουν στη δημιουργία ενός φιλικότερου προς την επιχειρηματικότητα και την επενδυτική δραστηριότητα περιβάλλοντος (π.χ. επιτάχυνση διαδικασιών αδειοδότησης, απλοποίηση κανονιστικού πλαισίου και διαδικασιών δημοσίου, ψηφιοποίηση, μεταρρύθμιση δικαστικού συστήματος, ενίσχυση της έρευνας και καινοτομίας κ.ο.κ.).
