Το πως διαμορφώνεται η ατζέντα των επερχόμενων βουλευτικών εκλογών του Μαΐου δημιουργεί μια ιδιαίτερα ανθεκτική εγγενή αντίφαση. Ενώ, θεωρητικά και όχι επί του τραπεζιού, υπάρχει εδώ και σχεδόν ένα χρόνο κινητικότητα στο Κυπριακό (συναντήσεις ηγετών και διαπραγματευτών, προοπτική μιας νέας διεθνούς διάσκεψης, κοκ), η συζήτηση για το Κυπριακό στη δημόσια σφαίρα του προεκλογικού δεν αγγίζει το υπό διαμόρφωση πολιτικό σύστημα και κατ’ επέκταση τον προεκλογικό, όπως παλιότερα.

Διαχρονικά το Κυπριακό υπήρξε ένα ζήτημα με κορυφαία θέση στην ατζέντα της πολιτικής, σε βαθμό που την τελευταία τριακονταετία διαμόρφωνε τον πολιτικό διαχωρισμό των κομμάτων μεταξύ φιλολυσικών, απορριπτικών και των κομμάτων του λεγόμενου ενδιάμεσου χώρου. Με τις εξελίξεις την τελευταία δεκαετία, μετά το 2017 και την κατάρρευση των συνομιλιών στο Κρανς Μοντανά, η διάχυσή του στην προεκλογική ατζέντα έχει αλλάξει άρδην. Το Κυπριακό γίνεται πλέον -όπως και το ίδιο στη φύση του ως προς τις διαπραγματεύσεις- ένα αντικείμενο που ενώ δεν απασχολεί άμεσα τον κόσμο εγγράφεται περισσότερο στον προεκλογικό «για χάριν αυτού» και για σκοπούς συσπείρωσης ακροατηρίων. Όπως ακριβώς τείνει να συμβεί και στη διαδικασία του. Διαδικασία για χάριν της διαδικασίας, με βολικά χαρακτηριστικά για όλους, παρά για την επίτευξη σοβαρής προοπτικής για επίλυση του.

ΤΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΑ

Τα τρία αφηγήματα που διαμορφώνουν το πώς το Κυπριακό θα σπιναριστεί και θα λάβει ανάλυσης και συζήτησης στον τρέχοντα προεκλογικό έχουν πλέον καθιερωθεί.

Για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και το πώς ο ίδιος προσλαμβάνει τις εκλογές το Κυπριακό, είναι το αντικείμενο μιας επιτυχούς διαχείρισης με το συνεχώς επαναλαμβανόμενο αφήγημα ότι είναι οι ενέργειες της δικής του κυβέρνησης που έφεραν την κινητικότητα για τον διορισμό ειδικής απεσταλμένου του ΓΓ του ΟΗΕ και την έναρξη κινητικότητας.

Για τα δύο μεγάλα κόμματα, ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ, το Κυπριακό για διαφορετικούς λόγους αποτελεί -πάλι αντιφατικά- πηγή άσκησης κριτικής προς την κυβέρνηση για μη επαρκείς χειρισμούς και ατολμία, αλλά και στήριξης της διαδικασίας εφόσον υπάρχει κινητικότητα.

Για τον ενδιάμεσο χώρο και το υπό διαμόρφωση νέο πόλο τριών κομμάτων που μπορεί τον προσεχή Μάιο να εισέλθουν στη Βουλή των Αντιπροσώπων, συνδιαμορφώνοντας μια νέα πολιτική ταυτότητα στην ιστορία του σύγχρονου κυπριακού κοινοβουλευτισμού το Κυπριακό, είναι «παρακείμενη ατζέντα» αλλά και αχαρτογράφητα νερά. Ο ενδιάμεσος χώρος (ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ, ΔΗΠΑ, Οικολόγοι) παλεύει για την πολιτική του επιβιωσιμότητα, λαμβάνοντας ουσιαστικά αποδυνάμωση εξαιτίας των εξελίξεων στο Κυπριακό (π.χ. η ΕΔΕΚ στηρίζει τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και επίσημα έχει απορρίψει τη λύση ΔΔΟ). Για το ΕΛΑΜ το Κυπριακό αποτελεί ένα όπλο αποδυνάμωσης της Δεξιάς (ΔΗΣΥ) αλλά και πολιτικού εκβιασμού προς την κυβέρνηση Χριστοδουλίδη, αν και εφόσον αυτός επιδιώξει στήριξη εκ μέρους τους για το 2028.

Για το ΑΛΜΑ και το κόμμα του Φειδία, το Κυπριακό είναι πραγματικά αχαρτογράφητα νερά και με αμφότερες τις πολιτικές δυνάμεις να μην έχουν ξεκάθαρη πολιτική ατζέντα, θα εγγράψει πέριξ του. Στο ΑΛΜΑ συνυπάρχουν φωνές υπέρ και κατά της λύσης, ενώ ο Φειδίας λογικά θα… θέσει σε δημοψήφισμα τη θέση του κόμματός του ως προς τα βήματα και τη μορφή της λύσης του Κυπριακού.

ΝΕΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ

Αυτό που πλέον δείχνει να παγιώνεται στην Κύπρο είναι ένας νέος πολιτικός χάρτης. Με τα κόμματα του ενδιάμεσου χώρου (ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ, ΔΗΠΑ, Οικολόγοι) να συρρικνώνονται στα όρια της απώλειας του όποιου ρόλου διαμορφωτή και τα δύο μεγάλα κόμματα να αποδυναμώνονται περαιτέρω. Το ΕΛΑΜ, παρά την ενίσχυσή του, διαμορφώνεται ως ένα πλήρως συστημικό κόμμα στον χώρο «δεξιότερα της Δεξιάς» αλλά όχι με την αρχική ακροδεξιά ακτιβιστική του σύνδεση με τον νεοναζιστικό χώρο της Ελλάδος (Χρυσή Αυγή). Παράλληλα, το πολιτικό εγχείρημα του Φειδία Παναγιώτου αποκτά μιμητές, ενώ η κανονικοποίηση του ΕΛΑΜ αφήνει περιθώριο για εκτόνωση της συντήρησης (εντός κι εκτός οριοθέτησης της ακροδεξιάς) σε μια νέα πολιτικά αχαρτογράφητη περιοχή που θα μπορούσε να εγκολπωθεί από νέα κόμματα.

Σε αυτό το σκηνικό, ο λαϊκισμός και η αντικατάσταση της λογοδοσίας διαμέσου της ψήφου διαμαρτυρίας από τον ψηφιακό κανιβαλισμό γίνονται νόρμα. Ο άκρατος δικαιωματισμός εγγράφεται ανεπιστρεπτί στην πολιτική ατζέντα και η παραγωγή πολιτικής γίνεται παραγωγή περιεχομένου για σημαντικό καιρό μέχρι αυτό να αλλάξει. Μέσα σε αυτή τη σκληρή πολιτική πραγματικότητα, αναπόφευκτα, εντάσσεται και το Κυπριακό. Το κορυφαίο διαχρονικά ζήτημα της εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής του τόπου, αποκτά νέα μορφή και νόημα ως προς το «πολιτεύεσθε» των κομμάτων και η ανάδυση του ζητήματος δεν αποτελεί την κορυφαία προτεραιότητα του νέου κομματικού χάρτη. Το Κυπριακό, μαζί με το ιστορικό του κλείσιμο ως διαδικασία, ίσως κλείνει και ως ζήτημα πολιτικής ατζέντας μεταξύ των νέων διαμορφωτών πολιτικής στο νησί.