Η πρώτη επιχειρησιακά επιβεβαιωμένη κατάρριψη βαλλιστικών πυραύλων από τους εκτοξευτές της πυροβολαρχίας Patriot της Πολεμικής Αεροπορίας (Π.Α.) που βρίσκονται ανεπτυγμένοι στη Σαουδική Αραβία, εκτός από ικανοποίηση στην Αθήνα για την άριστη κατάσταση ενός συστήματος το οποίο αποτελεί αυτή τη στιγμή τη ραχοκοκαλιά της αεράμυνας της Ελλάδας, ενίσχυσε σημαντικά το διπλωματικό προφίλ της χώρας σε συμμάχους και εταίρους.

H ανάπτυξη των Patriot σε θέσεις που καλύπτουν όχι μόνο την εθνική επικράτεια και σημεία αμερικανικού ενδιαφέροντος (Σούδα και Κάρπαθος), αλλά μέρος της ευρωπαϊκής Τουρκίας και των ακτών της Βουλγαρίας στη Μαύρη Θάλασσα (πυροβολαρχία στο Διδυμότειχο), καθώς και της Σαουδικής Αραβίας (λιμάνι Γιανμπού), είναι ενταγμένη πλήρως στη συμμαχική αντίληψη περί άμυνας των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, αλλά και κρίσιμων υποδομών που απειλούνται στην παρούσα φάση του πολέμου. Επιπλέον, η παρουσία των ελληνικών Patriot στην ευρύτερη περιοχή του Γιανμπού, δηλαδή στο λιμάνι όπου καταλήγει ο αγωγός μεταφοράς πετρελαίου που διασχίζει ολόκληρη τη Σαουδική Αραβία από την Ανατολή προς τη Δύση και παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ, σημαίνει ότι τα 120 στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων βρίσκονται στη διακεκαυμένη ζώνη και δεν αποκλείεται να κληθούν να πυροδοτήσουν τους πυραύλους και άλλη φορά.

Οι επαφές με Γουίτακερ

Ολη αυτή η συζήτηση συνέπεσε πάντως και με την επίσκεψη του πρέσβη των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ Μάθιου Γουίτακερ στην Ελλάδα. Στην επίσκεψη επιβεβαιώθηκε το ενδιαφέρον που είχε εκφραστεί από τους Αμερικανούς για τις υποδομές που υπάρχουν στην Ελλάδα, αλλά και για τον ευρύτερο ρόλο της χώρας στην περιοχή. Μάλιστα, σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές, ο κ. Γουίτακερ ανέφερε στους Ελληνες συνομιλητές του ότι δεν υπάρχει κάτι που η Αθήνα δεν έκανε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριών εβδομάδων των πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή.

Η «διπλωματία των Patriot» έχει βοηθήσει την Αθήνα να κινηθεί και με σχετική ασφάλεια στο δύσκολο μονοπάτι της ισορροπίας ανάμεσα στους Αμερικανούς και τους Ευρωπαίους, οι οποίοι έχουν διχαστεί. Στην Ελλάδα η ιδιαιτερότητα των ελληνοτουρκικών διαφορών βοηθάει πολιτικά την κυβέρνηση να υποστηρίξει μια στάση που την κρατάει πιο κοντά στην Ουάσιγκτον, παρά τις επιμέρους διαφορές σε θέματα (όπως η ανάπτυξη ναυτικών δυνάμεων στα Στενά του Ορμούζ), σε αντίθεση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, όπου η κοινή γνώμη είναι ανοιχτά αντιαμερικανική. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε την ευκαιρία πριν από λίγες ημέρες που επισκέφθηκε τη Γερμανία να ενημερωθεί αυτοπροσώπως για το τεράστιο πολιτικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς.

Στην Αθήνα, πάντως, ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ (ο οποίος επισκέφθηκε τη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη όπως και τα υπουργεία Εξωτερικών και Εθνικής Αμυνας) έθεσε στους συνομιλητές του και το ζήτημα της ανάγκης να υποστηριχθεί μια πιθανή ναυτική επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ, κάτι που, βεβαίως, είχε κάνει ήδη δημόσια ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και –πολιτικά τουλάχιστον– κρίθηκε ανέφικτο αυτή τη στιγμή από τους Ευρωπαίους. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, από την Αθήνα έμεινε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής στο μέλλον σε μια τέτοια επιχείρηση, εφόσον επεκταθεί η γεωγραφική εμβέλεια της επιχείρησης «Ασπίδες» της Ε.Ε. επιπλέον, αν αυτή «προικισθεί» με τα πλοία πολλών κρατών-μελών, και όχι μόνο των μεσογειακών χωρών (Ελλάδα, Ιταλία και κάποιες φορές Γαλλία) που έχουν αναλάβει το 90% των αποστολών τα τελευταία δύο χρόνια στην Ερυθρά Θάλασσα και, κυρίως, αν γίνει σε φάση εξομάλυνσης των συνθηκών, μετά μια πολεμική σύγκρουση.

Αν και αυτή τη στιγμή το τέλος του πολέμου μοιάζει μακρινό, στην Αθήνα εξετάζονται όλα τα πιθανά σενάρια για την εξέλιξη των επιχειρήσεων το επόμενο χρονικό διάστημα. Ενα σενάριο το οποίο συζητείται ευρέως εντός και εκτός Ελλάδος είναι το ενδεχόμενο οι Αμερικανοί, με κάποια υποστήριξη (αν και είναι ασαφές ακόμη σε ποιο επίπεδο – πιθανότατα θα είναι αυτό της αεροπορικής υποστήριξης από το Ισραήλ), να κάνουν μια επιχείρηση που θα περιλαμβάνει την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων σε κρίσιμα σημεία της στενωπού του Ορμούζ, προκειμένου να ελέγχουν και τις δύο πλευρές των Στενών. Κάτι τέτοιο απαιτεί, βεβαίως, επιχείρηση σε ιρανικό έδαφος και κατά γενική εκτίμηση ο πρόεδρος των ΗΠΑ μάλλον δεν μπορεί να το «σηκώσει» πολιτικά. Φυσικά ουδείς στην Αθήνα μπορεί να γνωρίζει ποια θα είναι η επόμενη κίνηση του κ. Τραμπ, παρά το γεγονός ότι τουλάχιστον η κινητοποίηση στο επίπεδο του ΝΑΤΟ υποδηλώνει ότι οι Αμερικανοί δεν φαίνεται να προετοιμάζονται για οτιδήποτε άλλο πέρα από εντατικοποίηση των επιχειρήσεων στο μοτίβο που εξελίσσεται αυτή τη στιγμή.

Με ποιον συνομιλητή

Για τους έμπειρους παρατηρητές της κατάστασης εξελίσσεται ένα καίριας φύσης ερώτημα το οποίο πρέπει να απαντηθεί, αν υπάρχει κάπου στις δαιδαλώδεις εξουσιαστικές δομές του Ιράν κάποιο πρόσωπο που θα μπορούσε να συνομιλήσει, όταν έλθει η ώρα, για λογαριασμό της Τεχεράνης, σε μια πιθανή διαδικασία κατάπαυσης του πυρός και εξομάλυνσης των συνθηκών στην περιοχή. Αυτή τη στιγμή, κάποιο πρόσωπο με αυτά τα χαρακτηριστικά δεν φαίνεται να έχει προκύψει.

Στο διπλωματικό πεδίο η Αθήνα ανησυχεί κυρίως για τον Λίβανο, καθώς φαίνεται πως η χώρα θα βρεθεί ξανά στα πρόθυρα της εσωτερικής αναρχίας και κατάρρευσης, δεδομένου ότι οι Ισραηλινοί εμφανίζονται αποφασισμένοι να διεξαγάγουν μακροχρόνιες και σε βάθος χερσαίες επιχειρήσεις σε όλο το νότιο τμήμα της χώρας (νοτίως του ποταμού Λιτάνι). Ανησυχία υπάρχει και για την Ιορδανία, η οποία είναι μεν στην αμερικανική αντιβαλλιστική ασπίδα, αλλά σφυροκοπείται διαρκώς.

«Χαρτοπόλεμος»

Στην Αθήνα, αντιθέτως, υποβαθμίζονται οι αντιδράσεις της Αγκυρας για την αμυντική διάταξη της Ελλάδας στον Εβρο και στα νησιά. Παρά τα διαβήματα και τις επιστολές της Τουρκίας, στην Αγκυρα γνωρίζουν πολύ καλά ότι το ΝΑΤΟ διανύει αυτή τη στιγμή φάση πολέμου, ως εκ τούτου ο συνήθης «χαρτοπόλεμος» περί αποστρατιωτικοποίησης και «διπλών ονομασιών» και μη χρήσης νησιών για ασκήσεις είναι άνευ αντικειμένου. Αυτό προκύπτει όχι μόνον από το γεγονός ότι οι ελληνικές αντιβαλλιστικές και αντιαεροπορικές δυνατότητες καλύπτουν μέρος του τουρκικού χώρου (στα βόρεια οι Patriot καλύπτουν μεγάλο τμήμα της ευρωπαϊκής Τουρκίας και στα νότια φθάνουν έως τον ναύσταθμο του Ακσάζ και το αεροδρόμιο του Νταλαμάν), αλλά και διότι η βάση του Ιντσιρλίκ και το ραντάρ του Κιούρετζικ στα νότια της Τουρκίας –από όπου και οι ισραηλινές δυνάμεις λαμβάνουν πληροφορίες για τις επιχειρήσεις τους– έχουν θωρακιστεί από συμμαχικές δυνατότητες, είτε πρόκειται για αμερικανικά αντιτορπιλικά είτε για αντιαεροπορικά συστήματα ευρωπαϊκών χωρών όπως η Ισπανία.