Η έκρηξη στην «πτέρυγα 2» της μπισκοτοβιομηχανίας «Βιολάντα» έγινε στις 3.56 τα ξημερώματα και ενώ στον χώρο του εργοστασίου βρίσκονταν δεκατρείς υπάλληλοι. Οι δώδεκα αποτελούσαν τη νυχτερινή βάρδια και εργάζονταν στην παραγωγή γλυκισμάτων στο ισόγειο της πτέρυγας, εκεί όπου λειτουργούν οι φούρνοι του εργοστασίου. Ο 13ος εκτελούσε καθήκοντα φύλακα και βρισκόταν έξω από το κτίριο. Η έκρηξη ή «ακαριαία ανάφλεξη αερίου», όπως αναφέρεται σε επίσημα έγγραφα που τέθηκαν υπόψη της «Κ», ήταν ιδιαίτερα ισχυρή. Προκάλεσε δυνατό κρότο και «ισχυρά μηχανικά αποτελέσματα» με τραγικές συνέπειες.

«Χωρίς να σε βλέπουμε»

Πέντε γυναίκες υπάλληλοι που βρίσκονταν στην «πτέρυγα 2» –η Ελένη, η Αναστασία, η Σταυρούλα, η Βασιλική και η Αγάπη– τραυματίστηκαν θανάσιμα. Η ισχύς της έκρηξης ήταν τέτοια που τα σώματα των πέντε εργατριών διαμελίστηκαν και θάφτηκαν κάτω από τα χαλάσματα του εργοστασίου, το οποίο καταστράφηκε ολοσχερώς. «Σε αποχαιρετούμε χωρίς να σε βλέπουμε», θα δηλώσει τέσσερις ημέρες αργότερα με δάκρυα στα μάτια ο γιος της Αγάπης Μπουνόβα, εκφωνώντας τον επικήδειό της. Οι υπόλοιποι εργαζόμενοι τραυματίστηκαν ελαφρά και διακομίσθηκαν κάποιοι με ασθενοφόρα και άλλοι με αυτοκίνητα στο νοσοκομείο της Καρδίτσας για τις πρώτες βοήθειες.

Η ανταπόκριση της Πυροσβεστικής ήταν άμεση, με τη φωτιά πάντως που ακολούθησε την έκρηξη –η εκδήλωσή της τοποθετείται χρονικά στις 4.08 π.μ.– να επεκτείνεται γρήγορα λόγω εύφλεκτων υλικών και να καταστρέφει ολοσχερώς την εγκατάσταση.

Λίγες μόλις ώρες αργότερα στην περιοχή του δυστυχήματος, στο 6ο χιλιόμετρο της εθνικής οδού Καρδίτσας – Τρικάλων έφτασαν κλιμάκιο της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) της Πυροσβεστικής, δύο διορισμένοι από την Πυροσβεστική πραγματογνώμονες, αλλά και μια ομάδα πυροτεχνουργών από το Τμήμα Εξουδετέρωσης Εκρηκτικών Μηχανισμών (ΤΕΕΜ) της Αστυνομίας. Δεν άργησαν να εντοπίσουν την αιτία του κακού.

«Το είχαμε πει»…

Στη μοιραία «πτέρυγα 2» του εργοστασίου βρίσκονται εγκατεστημένοι τέσσερις φούρνοι για το ψήσιμο των γλυκισμάτων, οι οποίοι λειτουργούν με τη χρήση υγραερίου. Η τροφοδοσία των φούρνων γίνεται από δύο εξωτερικές υπέργειες δεξαμενές, χωρητικότητας 5.000 και 9.000 λίτρων η καθεμιά, τοποθετημένες σε απόσταση περίπου 10 μέτρων από το κτίριο της παραγωγής. Στο πλαίσιο της προανάκρισης ενώπιον των στελεχών της ΔΑΕΕ κατέθεσαν, μεταξύ άλλων, οι επτά εργαζόμενοι της βάρδιας που διασώθηκαν από την έκρηξη. Είπαν ότι είχαν αντιληφθεί –εξαιτίας της μυρωδιάς– διαρροή υγραερίου κατά το διάστημα των τελευταίων μηνών. Κατέθεσαν ακόμη ότι είχαν ενημερώσει σχετικά τη διοίκηση της επιχείρησης. Υπάλληλοι που εξετάστηκαν ως μάρτυρες δήλωσαν συγκεκριμένα ότι είχαν αναφέρει το θέμα στον υπεύθυνο της βάρδιας, ο οποίος με τη σειρά του είχε ενημερώσει σχετικά τον υπεύθυνο παραγωγής. Ο τελευταίος τυγχάνει συγγενής του ιδιοκτήτη της βιομηχανίας. «Είχε αναφερθεί από τους εργαζομένους προς τη διοίκηση», δήλωσε στην «Κ» αρμόδια πηγή, με την υπεράσπιση του ιδιοκτήτη της βιομηχανίας να αρνείται τις σχετικές αιτιάσεις. Οπως άγνοια δήλωσε μέσω του συνηγόρου του και ο σύμβουλος ασφαλείας της εταιρείας.

Στην έρευνα, κατόπιν αιτήματος της ΔΑΕΕ, μετείχαν οι πραγματογνώμονες Αναστάσιος Δέδες και Ξενοφών Τσόρτας. Επειτα από μια πρώτη αυτοψία στο σημείο της τραγωδίας κλήθηκαν από τα στελέχη της Πυροσβεστικής να δώσουν ένορκη κατάθεση. Κατά πληροφορίες και οι δύο τονίζουν ότι «υπάρχει συμμετοχή – διαρροή προπανίου». Ο κ. Τσόρτας μάλιστα φέρεται να προχώρησε ένα βήμα παρακάτω, προσδιορίζοντας το σημείο της διαρροής ως «το υπόγειο κάτω από τον χώρο παραγωγής». Ο λόγος για έναν υπόγειο αποθηκευτικό χώρο εμβαδού περίπου 400 τετραγωνικών μέτρων, που περιγράφεται ως το επίκεντρο ή αλλιώς το «σημείο μηδέν» της έκρηξης.

Εκτός των δύο πραγματογνωμόνων, στο σημείο κλήθηκε από τα στελέχη της ΔΑΕΕ και ένας μηχανολόγος – μηχανικός, ο οποίος με τη χρήση ειδικών μηχανημάτων βεβαίωσε την έντονη διαρροή προπανίου από τις δύο υπέργειες δεξαμενές. Με τη χρήση ανιχνευτή χειρός, μάλιστα, ο μηχανικός προσδιόρισε ότι το προπάνιο που διέρρεε από τους χαλύβδινους σωλήνες, μέσω του σαθρού εδάφους και οπών στο τσιμεντένιο δάπεδο, έβρισκε δίοδο στον χώρο του υπογείου. Το προπάνιο και μια σπίθα από αυτόματη αντλία νερού που λειτουργούσε στον χώρο προκάλεσαν την ισχυρή έκρηξη.

Πώς έγιναν οι μετρήσεις

Η παραπάνω διαδικασία περιγράφεται λεπτομερώς σε έγγραφο που συνέταξαν, πλην της ΔΑΕΕ, και οι πυροτεχνουργοί της ΕΛ.ΑΣ. και έχει διαβάθμιση «απόρρητο». «Από τον εν λόγω έλεγχο προέκυψε ότι υπάρχει διαρροή στο ανωτέρω κομμάτι της σωλήνωσης. Ο ίδιος τεχνικός επειδή διέθετε κατάλληλο όργανο ανίχνευσης εκρηκτικών αερίων και κατόπιν σχετικού αιτήματος του συνεργείου μας, πραγματοποίησε μετρήσεις στο ίδιο σημείο του υπογείου χώρου, από τις οποίες προέκυψε εκ νέου ένδειξη παρουσίας εκρηκτικών αερίων», αναφέρεται στο διαβαθμισμένο έγγραφο.

Για λόγους ασφαλείας, οι έρευνες για να αποκαλυφθούν οι διαβρωμένες σωληνώσεις διεκόπησαν και θα συνεχιστούν τις επόμενες ημέρες. Ο ιδιοκτήτης του εργοστασίου, ο υπεύθυνος ασφαλείας και ο υπεύθυνος βάρδιας συνελήφθησαν για ανθρωποκτονία από αμέλεια και οδηγήθηκαν την Τετάρτη ενώπιον της εισαγγελέως που προΐσταται της έρευνας. Εξετάστηκαν για πάνω από τέσσερις ώρες και αφέθηκαν ελεύθεροι χωρίς περιοριστικούς όρους, με την εισαγγελέα Ευτυχία Μελετοπούλου να ζητεί από τη ΔΑΕΕ τη διεξαγωγή προκαταρκτικής εξέτασης (τη συνέχιση της έρευνας). Στην παραγγελία της η εισαγγελέας ζητεί, μεταξύ άλλων, από τα στελέχη της Π.Υ. να συγκεντρώσουν και να ελέγξουν όλους τους φακέλους που αφορούν την αδειοδότηση και λειτουργία της βιομηχανίας. Το πρωί της Πέμπτης μάλιστα, δυνάμει της εισαγγελικής εντολής, αξιωματικοί της ΔΑΕΕ μετέβησαν στα γραφεία της Διεύθυνσης Ανάπτυξης της Αντιπεριφέρειας Τρικάλων και κατέσχεσαν έξι φακέλους με στοιχεία, μελέτες, σχεδιαγράμματα που κατατέθηκαν προκειμένου να εκδοθεί η άδεια λειτουργίας του εργοστασίου. Η ίδια διαδικασία θα ακολουθηθεί και τα επόμενα εικοσιτετράωρα, με την εισαγγελέα να δίνει διορία τεσσάρων μηνών για την υποβολή της δικογραφίας.

Τα δύο βασικά σημεία ενδιαφέροντος αφορούν, το ένα το αδήλωτο υπόγειο όπου σημειώθηκε η έκρηξη και το οποίο δεν υπάρχει αποτυπωμένο σε κανένα από τα σχεδιαγράμματα του εργοστασίου. Το δεύτερο αφορά τις δύο υπέργειες δεξαμενές προπανίου, που δεν είναι δηλωμένες στο σχέδιο πυρασφάλειας. Το επικαιροποιημένο σχέδιο κατατέθηκε τον Νοέμβριο του 2025. Σ’ αυτό υπάρχουν καταχωρισμένες τέσσερις υπόγειες δεξαμενές προπανίου, όχι όμως και οι δύο υπέργειες, ηλικίας άνω των 20 ετών, απ’ όπου ξεκίνησε η μοιραία διαρροή.

Απάντηση Παπαστεργίου

Το δυστύχημα πυροδοτεί και πολιτική αντιπαράθεση, καθώς το 2007 και το 2011 με την ιδιότητα του μηχανικού ο νυν υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου υπέγραψε τις άδειες οικοδομής της βιομηχανίας, στις οποίες δεν υπάρχει αποτυπωμένος ο εμβαδού 400 τ.μ. αποθηκευτικός χώρος. Ο ίδιος ο κ. Παπαστεργίου με ανάρτησή του στο Facebook διευκρίνισε ότι «ως ελεύθερος επαγγελματίας, ηλεκτρολόγος μηχανικός γνωρίζω ένα πρώιμο κομμάτι της ιστορίας αρκετά καλά, αφού το 2007 ασχολήθηκα με τις ηλεκτρομηχανολογικές μελέτες τμήματος της επιχείρησης, ακριβώς στη φάση της πρώτης εγκατάστασης. Μελέτες που εγκρίθηκαν μετά από επιτόπιους ελέγχους».