Αρχή του τέλους στην ιρανική κρίση ή μόνο το τέλος της αρχής; Το ερώτημα πλανιόταν αναπάντητο στη διεθνή ατμόσφαιρα μία ημέρα μετά την προσωρινή εκτόνωση των απειλών για στρατιωτική δράση από πλευράς Ουάσιγκτον, με τον Ντόναλντ Τραμπ να διαπιστώνει ότι «σταμάτησαν οι σκοτωμοί», χωρίς όμως να αποκλείει το ενδεχόμενο πληγμάτων κατά της ιρανικής ηγεσίας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε και χθες συγκρατημένα αισιόδοξος, ύστερα από διάψευση φημών περί επικείμενου απαγχονισμού του 26χρονου διαδηλωτή Εφράν Σολτανί, ο οποίος συνελήφθη πριν από μία εβδομάδα. «Αυτό είναι καλό νέο. Ελπίζω να έχει συνέχεια», έγραψε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Προηγουμένως, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί είχε διαβεβαιώσει ότι «δεν υπάρχει κανένα σχέδιο» απαγχονισμού συλληφθέντων για επεισόδια βίας στη διάρκεια των διαδηλώσεων. Η φήμη για επικείμενη εκτέλεση του Σολτανί ξεκίνησε από το δίκτυο Hengaw, μη κυβερνητική οργάνωση που επικεντρώνεται στους Κούρδους του Ιράν και έχει έδρα τη Νορβηγία. Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε προειδοποιήσει κατ’ επανάληψιν την ιρανική ηγεσία ότι θα αντιμετωπίσει σκληρή αντίδραση των ΗΠΑ αν υπάρξει γενικευμένη, αιματηρή καταστολή των διαδηλωτών.
Σε ανακοίνωση της δικαστικής εξουσίας του Ιράν γίνεται λόγος για «κατασκευασμένα ψεύδη» κύκλων που «υποστηρίζουν τους τρομοκράτες» και οι οποίοι «οδήγησαν το αμερικανικό ΥΠΕΞ στην υιοθέτηση μιας εσφαλμένης θέσης λόγω παραπλανητικής ενημέρωσης». Η ίδια ανακοίνωση αναφέρει ότι τα αδικήματα για τα οποία κατηγορείται ο Σολτανί δεν επιφέρουν θανατική ποινή, παρά μόνο φυλάκιση.
Πολλά διεθνή Μέσα αναφέρουν ότι ένας από τους παράγοντες που οδήγησαν τον Τραμπ να αναστείλει τα σχέδια για πλήγματα εναντίον του Ιράν ήταν οι αντιδράσεις συμμαχικών αραβικών κρατών του Κόλπου, παρά το γεγονός ότι αρκετά από αυτά έχουν παρελθόν σκληρής αντιπαράθεσης με την Τεχεράνη.
Οι κίνδυνοι
Σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Ομάν κατέβαλαν προσπάθειες να αποτρέψουν τον Αμερικανό πρόεδρο από την ανάληψη στρατιωτικής δράσης, τονίζοντας τους κινδύνους περιφερειακής αποσταθεροποίησης. Στο ίδιο μήκος κύματος, οι New York Times και η Wall Street Journal αναφέρουν ότι οι τρεις χώρες προειδοποίησαν την Ουάσιγκτον για τους κινδύνους κλονισμού της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου εφόσον οι Ιρανοί κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διακινείται το ένα πέμπτο των παγκόσμιων παραδόσεων μαύρου χρυσού. Σύμφωνα με τα σχετικά ρεπορτάζ, η Σαουδική Αραβία διεμήνυσε ότι δεν θα διευκόλυνε με κανέναν τρόπο ενδεχόμενη αμερικανική επίθεση και δεν θα επέτρεπε τη διέλευση αεροσκαφών των ΗΠΑ από τον εναέριο χώρο της.
Τη ριζική αντίθεσή της στην ανάληψη στρατιωτικής δράσης εξέφρασε στην Ουάσιγκτον και η Τουρκία, που φιλοξενεί αμερικανικές βάσεις, οι οποίες θα γίνονταν, πιθανότατα, στόχοι ιρανικών αντιποίνων. Ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν είχε δύο τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Ιρανό ομόλογό του τις τελευταίες ημέρες, ενώ βρισκόταν σε επαφή και με την αμερικανική πλευρά προσπαθώντας να μεσολαβήσει για την εκτόνωση της έντασης.
Χθες ο Φιντάν παραχώρησε συνέντευξη Τύπου στην Κωνσταντινούπολη, στη διάρκεια της οποίας τόνισε τα εξής: «Είμαστε εναντίον μιας στρατιωτικής επέμβασης κατά του Ιράν. Η χώρα πρέπει να επιλύσει τα προβλήματά της μόνη της. Προτεραιότητά μας είναι να αποτρέψουμε την αποσταθεροποίηση. Mια εκτεταμένη αποσταθεροποίηση του Ιράν θα ήταν κάτι πάρα πολύ μεγάλο για να το διαχειριστεί η περιοχή».
Στο ίδιο το Ιράν, η ένταση είχε πέσει σε ελεγχόμενα επίπεδα χθες, καθώς από τη Δευτέρα οι αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις βρίσκονται σε πτωτική πορεία. Ανταποκριτές των διεθνών πρακτορείων αναφέρουν ότι δεν υπήρχαν καινούργια σημάδια από ταραχές και φωτιές στη διάρκεια της προηγούμενης νύχτας. Ωστόσο, η βαριά κληρονομιά από τις εκατόμβες των προηγούμενων ημερών απειλεί να αναζωπυρώσει το αντικαθεστωτικό κίνημα οποιαδήποτε στιγμή και με οποιαδήποτε αφορμή.
Η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRNA, που εδρεύει στις ΗΠΑ, ανέφερε ότι τουλάχιστον 2.615 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη διάρκεια των ταραχών. Τουλάχιστον 153 είναι, σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι νεκροί από το κυβερνητικό στρατόπεδο.
Χωρίς ηγεσία
Ενα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει το αντικαθεστωτικό κίνημα είναι η έλλειψη μιας αναγνωρισμένης ηγεσίας που να το ενοποιεί. Στη διάρκεια συνέντευξης που παραχώρησε στο πρακτορείο Reuters, ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον ο Ρεζά Παχλαβί, που ζει στην Ουάσιγκτον και είναι γιος του Σάχη που ανατράπηκε από την ιρανική επανάσταση του 1979, θα μπορούσε να καλύψει αυτό το κενό. «Φαίνεται πολύ καλός, αλλά δεν γνωρίζω πώς θα γινόταν δεκτός στην ίδια τη χώρα μου. Δεν ξέρω αν θα δεχθούν την ηγεσία του», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος όταν ρωτήθηκε σχετικά. Οσον αφορά το ενδεχόμενο να πέσει το ιρανικό καθεστώς από τις διαδηλώσεις, εκτίμησε ότι αυτό είναι μια πιθανότητα, «αλλά κάθε καθεστώς μπορεί να πέσει», όπως έσπευσε να προσθέσει.
Στο μεταξύ, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να αντιμετωπίσει τα οικονομικά προβλήματα που πυροδότησαν τις διαδηλώσεις και υποσχέθηκε ότι θα πάρει μέτρα για τη θωράκιση του νομίσματος και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Νωρίτερα, η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις σε Ιρανούς αξιωματούχους που ευθύνονται για το πρόσφατο κύμα καταστολής και σε εταιρείες που βοηθούν την Τεχεράνη να παρακάμπτει τις κυρώσεις στον πετρελαϊκό τομέα της.
REUTERS, PRESS TV
