Πέτρος Παπακωνσταντίνου
Αυτό που είδαμε ήταν η πρώτη πράξη της Pax Trumpicana… Από το τροπικό και κιτσάτο παλάτι του, στο Μαρ-α-Λάγκο, ο Ντόναλντ Τραμπ ατενίζει τον κόσμο σαν Καίσαρας… Η επίδειξη ισχύος (στη Βενεζουέλα) είναι ένα μήνυμα προς την Κούβα, την Κολομβία, όπως και προς το Ιράν». Με αυτά τα λόγια περιέγραφε το κύριο άρθρο της γαλλικής Le Figaro την είσοδο της ανθρωπότητας σε μια νέα εποχή «επιστροφής των αυτοκρατοριών» ύστερα από την ωμή επίδειξη ισχύος με την κεραυνοβόλο εισβολή στη Βενεζουέλα, που κατέληξε στην απαγωγή του προέδρου της, Νικολάς Μαδούρο.
Ποιος θα έχει τώρα σειρά; Το ερώτημα απασχολεί από το περασμένο Σάββατο σειρά κυβερνήσεων της αμερικανικής ηπείρου, καθώς ο Τραμπ τόνισε με τον πιο εμφατικό τρόπο ότι εννοεί να εφαρμόσει το Δόγμα Μονρόε για την αδιατάρακτη κυριαρχία των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο. Η καμπάνα χτυπάει, όμως, και για τους Ευρωπαίους, αφού στο εν λόγω ημισφαίριο ανήκει και η Γροιλανδία, αυτόνομη περιοχή της Δανίας, για να μην αναφερθούμε στις υπερπόντιες κτήσεις της Γαλλίας και της Βρετανίας.
Τα πιο επείγοντα ερωτήματα αφορούν την ίδια τη Βενεζουέλα. Παραμονές του δεύτερου πολέμου των Αμερικανών στο Ιράκ, ο τότε υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ είχε προειδοποιήσει τον υιό Μπους «you break it, you buy it» –αν το σπάσεις, πρέπει να το αγοράσεις–, υπονοώντας μια κατοχή διαρκείας με υψηλό κόστος σε αίμα και χρήμα. Oλοι γνωρίζουμε ότι οι Αμερικανοί αποδείχθηκαν –στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν και στη Λιβύη, για να μείνουμε στα πιο κοντινά παραδείγματα– πολύ ικανοί στο να «σπάνε» κάτι, αλλά καθόλου ικανοί στο να το ξαναφτιάχνουν.
Iσως αυτές οι νωπές μνήμες να εξηγούν το θέατρο του παραλόγου που παρακολουθήσαμε τη Δευτέρα. Στη μισή οθόνη βλέπαμε τον Νικολάς Μαδούρο και τη σύζυγό του, Σίλια Φλόρες, να οδηγούνται σε δικαστήριο του Μανχάταν, όπου τους απαγγέλθηκαν κατηγορίες περί ναρκωτικών, με την έναρξη της δίκης τους να ορίζεται για τις 17 Μαρτίου. Στην άλλη μισή οθόνη, βλέπαμε να ορκίζεται υπηρεσιακή πρόεδρος της Βενεζουέλας η αντιπρόεδρος του Μαδούρο, Ντέλσι Ροντρίγκες, από τον αδελφό της και πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης, Χόρχε. Ο Μαδούρο απήχθη, αλλά το σύστημα Μαδούρο έμεινε στη θέση του – και μάλιστα με την έγκριση του Τραμπ, ο οποίος δήλωσε ότι η επικεφαλής της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο «δεν απολαύει υποστήριξης και σεβασμού στο εσωτερικό της χώρας της» ώστε να μπορέσει να κυβερνήσει. Oλοι κατάλαβαν ότι προτεραιότητα της Ουάσιγκτον δεν ήταν το πολιτικό σύστημα της Βενεζουέλας, αλλά τα πετρέλαιά της.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal, η CIA είχε από καιρό καταλήξει στο συμπέρασμα ότι, αν απομακρυνόταν ο Μαδούρο, η πιο βιώσιμη λύση για ένα μεταβατικό διάστημα θα ήταν μια κυβέρνηση της Ροντρίγκες. Aλλο ρεπορτάζ των Financial Times ανέφερε ότι ο Χόρχε Ροντρίγκες είχε αποκαταστήσει κανάλια επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον, που επηρέασαν την τελική επιλογή του Τραμπ. Γεγονός είναι ότι, ενώ το Σάββατο η Ροντρίγκες διακήρυξε ότι ο λαός της «δεν θα υποδουλωθεί» και η χώρα της «δεν θα γίνει αποικία», από την Κυριακή άρχισε να ρίχνει τους τόνους, κάνοντας λόγο για «ατζέντα συνεργασίας» με τις ΗΠΑ.
Το βέβαιο είναι ότι η υπηρεσιακή πρόεδρος καλείται να ισορροπήσει σε τεντωμένο σχοινί, χωρίς προστατευτικό δίχτυ. Μιλώντας στο Atlantico, ο Τραμπ την προειδοποίησε πως, αν δεν ικανοποιήσει τις αξιώσεις του, «θα πληρώσει μεγάλο τίμημα, ίσως μεγαλύτερο από τον Μαδούρο». Από την άλλη, τα πραγματικά πρόσωπα «κλειδιά» στο αποκεφαλισμένο σύστημα Μαδούρο είναι ο υπουργός Aμυνας Βλαντίμιρ Παντρίνο και ο υπουργός Εσωτερικών Ντιοσντάντο Καμπέγιο. Οι κίνδυνοι των εμφύλιων συγκρούσεων και του χάους σε μια μεγάλη χώρα 30 εκατομμυρίων ανθρώπων, με ένα σωρό ένοπλες πολιτοφυλακές (κολεκτίβες) και παραστρατιωτικές συμμορίες, βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη και οι πυροβολισμοί που ακούστηκαν νύχτα Δευτέρας προς Τρίτη έξω από το προεδρικό μέγαρο Μιραφλόρες δεν ήταν καθησυχαστικός οιωνός.
«Εργοστάσια κοκαΐνης»
Η γειτονική Κολομβία, εν τω μεταξύ, βρίσκεται με το όπλο παρά πόδα. Την Κυριακή, ο Τραμπ κατηγόρησε τον αριστερό πρόεδρο Γκουστάβο Πέτρο ότι έχει υπό τον έλεγχό του «εργοστάσια κοκαΐνης», την οποία διοχετεύουν στις ΗΠΑ, και ότι πρέπει «να προσέχει τα νώτα του» γιατί θα μπορεί να είναι ο επόμενος στόχος μετά τον Μαδούρο. Απαντώντας, ο Πέτρο θύμισε στον Τραμπ ότι στα νιάτα του ήταν μαχητής αριστερού αντάρτικου και ότι, αν και δεν το θέλει, είναι έτοιμος να ξαναπάρει τα όπλα, εάν χρειαστεί.
Πέρα από τα ανοιχτά μέτωπα στο δυτικό ημισφαίριο, το μεγάλο ερώτημα που τίθεται είναι τι προμηνύει η επίδειξη δύναμης του Τραμπ για τους μεγάλους ανταγωνιστές της Αμερικής, Ρωσία και Κίνα. Η σιωπή του Πούτιν για τέταρτη κατά σειράν ημέρα ύστερα από την απαγωγή του Μαδούρο και το σχεδόν κολακευτικό σχόλιο του πρώην προέδρου Μεντβέντεφ για την αποφασιστικότητα της Αμερικής τροφοδότησαν σενάρια για άρρητη συμφωνία μοιράσματος σφαιρών επιρροής. Αν πρόκειται για αβάσιμες εικασίες ή όχι, θα το διαπιστώσουμε σύντομα από τις εξελίξεις στην Ουκρανία και στην Ταϊβάν.
Πάντως, ούτε ο Πούτιν ούτε ο Σι πρέπει να αισθάνονται άνετα στο θέαμα ενός συμμάχου του πρώτου και εταίρου του δευτέρου να οδηγείται σιδηροδέσμιος στο Μπρούκλιν, προδομένος, κατά πάσα βεβαιότητα, από άνθρωπο του στενού του κύκλου. Δεν είναι μόνον ο Γκουστάβο Πέτρο εκείνος που πρέπει να κοιτάζει πίσω από την πλάτη του.
Ευρωπαίοι ηγέτες κατά Τραμπ για τις απειλές στη Γροιλανδία
REUTERS
Αν και οι αντιδράσεις των περισσότερων Ευρωπαίων ηγετών για την επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα ήταν από υποτονικές μέχρι και υποστηρικτικές, στο θέμα της Γροιλανδίας δεν μπορούσαν να περιοριστούν σε παθητικό ρόλο, αφού αφορά τμήμα της ευρωπαϊκής επικράτειας. Σε χθεσινή ανακοίνωσή τους, οι ηγέτες των έξι ισχυρότερων ευρωπαϊκών δυνάμεων στέκονται στο πλευρό της Δανίας, απορρίπτοντας τις απειλές Τραμπ για προσάρτηση της αυτόνομης περιοχής της.
«Η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της. Είναι ζήτημα της Δανίας και της Γροιλανδίας, και μόνον αυτών, να αποφασίσουν για θέματα που τις αφορούν», τονίζεται στην κοινή ανακοίνωση που έδωσαν χθες στη δημοσιότητα οι ηγέτες της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Πολωνίας, ενώνοντας τη φωνή τους με την πρωθυπουργό της Δανίας, Μέτα Φρεντέρικσεν. Η κυβέρνηση της Ολλανδίας δήλωσε ότι συνυπογράφει την κοινή ανακοίνωση.
Μία ημέρα μετά την επιδρομή στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε την αξίωσή του για προσάρτηση της νήσου από τις ΗΠΑ. Σε συνομιλία του με δημοσιογράφους επέμεινε ότι η προσάρτηση είναι αναγκαία για λόγους εθνικής ασφαλείας, επικαλούμενος την παρουσία ρωσικών και κινεζικών πλοίων, ενώ δήλωσε αινιγματικά ότι θα είναι έτοιμος να πει περισσότερα επί του θέματος «σε 20 ημέρες».
Λάδι στη φωτιά έριξε ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, τη Δευτέρα. «Ο πρόεδρος λέει με σαφήνεια εδώ και μήνες ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να είναι το έθνος που θα κατέχει τη Γροιλανδία, ως μέρος του εθνικού τους συστήματος ασφαλείας», σχολίασε ο Αμερικανός αξιωματούχος στο CNN. Oταν του επισημάνθηκε ότι αυτό θα σήμαινε παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας της Δανίας, μιας χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ, απάντησε: «Πού στηρίζεται η εδαφική τους αξίωση; Γιατί πρέπει να διατηρούν τη Γροιλανδία ως αποικία της Δανίας;».
Νωρίτερα η Κέιτι Μίλερ, σύζυγος του αναπληρωτή προσωπάρχη, είχε αναρτήσει σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης χάρτη της Γροιλανδίας με τα χρώματα της αστερόεσσας και με την προσθήκη της λεζάντας: «Προσεχώς».
Οι εντεινόμενες απειλές από την πλευρά των ΗΠΑ προκάλεσαν την έντονη αντίδραση της Μέτα Φρεντέρικσεν. «Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιλέξουν να επιτεθούν στρατιωτικά εναντίον άλλης χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ, τότε όλα θα τελειώσουν. Στο “όλα” περιλαμβάνεται και το ίδιο το ΝΑΤΟ, επομένως και η ασφάλεια που μας προσφέρει μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», τόνισε η πρωθυπουργός της Δανίας σε τηλεοπτική συνέντευξή της.
Από την πλευρά του, ο τοπικός πρωθυπουργός της νήσου υπογράμμισε ότι θα επιδιώξει στενότερη συνεργασία με τις ΗΠΑ και ότι δεν πιστεύει πως επίκειται επίθεση. «Προσπαθούμε να αποκαταστήσουμε μια απευθείας γραμμή με την Ουάσιγκτον. Είμαστε ανοιχτοί σε επιχειρηματικές δραστηριότητες… Δεν είμαστε στο σημείο που να σκεφτόμαστε ότι η χώρα μας μπορεί να καταληφθεί και ότι αυτό μπορεί να συμβεί σε μία νύχτα», είπε ο Φρέντερικ Νίλσεν στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Νουούκ, την πρωτεύουσα της Γροιλανδίας.
Η Γροιλανδία υπήρξε επί αιώνες αποικία της Δανίας, για να γίνει οργανικό μέρος της χώρας, με καθεστώς αυτονομίας, το 1953. Δύο χρόνια νωρίτερα, η Κοπεγχάγη είχε υπογράψει συμφωνία με την Ουάσιγκτον, βάσει της οποίας οι Αμερικανοί χρησιμοποιούν τη μεγάλη αεροπορική και διαστημική βάση του Πιτούφικ (πρώην Θούλη), η οποία παίζει κομβικό ρόλο στην αντιπυραυλική άμυνα των ΗΠΑ έναντι της Ρωσίας.
