Σε μία ασυνήθιστη δήλωση εν μέσω έντονων πιέσεων, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν άφησε να εννοηθεί το Σαββατοκύριακο ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία «οδεύει προς το τέλος του», στο πλαίσιο των εορτασμών της Ημέρας της Νίκης στις 9 Μαΐου.

Η αναφορά, η πρώτη σαφής ένδειξη ότι το Κρεμλίνο μπορεί να βλέπει διέξοδο από τη σύγκρουση, ήρθε έπειτα από μακροσκελή αναδρομή στις αποτυχημένες διαπραγματεύσεις του 2022 και ήταν αξιοσημείωτα σύντομη και προσεκτικά διατυπωμένη.

Παρότι ο Πούτιν δεν μιλά ποτέ τυχαία ή παρορμητικά, η συγκεκριμένη τοποθέτηση ξεχώρισε επειδή δεν επανέλαβε τη συνηθισμένη σκληρή ρητορική περί «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» μέχρι την επίτευξη των στόχων της Ρωσίας — δηλαδή την αποστρατιωτικοποίηση της Ουκρανίας και τον έλεγχο του Ντονμπάς, στόχοι που παραμένουν μακριά.

Αντίθετα, φάνηκε να αντανακλά και ευρύτερη αίσθηση στη ρωσική κοινωνία, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, ότι ο πόλεμος θα πρέπει να τερματιστεί σύντομα, όπως επισημαίνεσται σε ανάλυση του CNN.

Πιθανό «παράθυρο» διπλωματίας

Η ανάλυση επισημαίνει ότι η δήλωση μπορεί να εξυπηρετεί και επικοινωνιακή στρατηγική: τη διατήρηση της εντύπωσης ότι μια ειρηνευτική συμφωνία είναι εφικτή, κάτι που το Κρεμλίνο έχει κατά καιρούς επιχειρήσει να προβάλλει προς τη Δύση και ειδικά προς τις ΗΠΑ.

Παράλληλα, ο Πούτιν φέρεται να πρότεινε ως πιθανό διαμεσολαβητή τον πρώην Γερμανό καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ, στενό του συνεργάτη από την περίοδο των ενεργειακών συμφωνιών Ρωσίας – Γερμανίας, κίνηση που προκάλεσε σκεπτικισμό στην Ευρώπη.

Εσωτερική πίεση στη Ρωσία

Πάντως, σύμφωνα με την ανάλυση, το Κρεμλίνο βρίσκεται αντιμέτωπο με αυξανόμενη εσωτερική πίεση:

• Η δημόσια δυσαρέσκεια για τη διάρκεια και το κόστος του πολέμου φαίνεται να αυξάνεται.
• Η Ρωσία αντιμετωπίζει δυσκολίες στρατολόγησης, με δεξαμενή εθελοντών και στρατολόγηση από φτωχότερα κοινωνικά στρώματα.
• Η οικονομία δέχεται πιέσεις, επηρεάζοντας και τις ελίτ που στηρίζουν το καθεστώς.
• Τα παραπάνω συνθέτουν τη νέα ρωσική πολιτική πραγματικότητα: για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, ακούγονται στο εσωτερικό της Μόσχας φωνές που θεωρούν ότι η συνέχισή του ενδέχεται να απειλήσει και την ίδια τη σταθερότητα του καθεστώτος.

Η κατάσταση στο πεδίο

Παρά τις απώλειες και τις πιέσεις, καμία πλευρά δεν βρίσκεται κοντά σε αποφασιστική νίκη. Η Ουκρανία έχει ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητές της μέσω drones και μη επανδρωμένων συστημάτων, ενώ η Ρωσία συνεχίζει να επιδιώκει σταδιακά κέρδη στο μέτωπο.

Ωστόσο, όπως σημειώνεται, η Μόσχα έχει στο παρελθόν απορροφήσει σοβαρές αντεπιθέσεις και επανήλθε γρήγορα, γεγονός που καθιστά κάθε εκτίμηση για επικείμενο τέλος του πολέμου επισφαλή.

Η ανάλυση καταλήγει ότι, παρότι η ρωσική ρητορική φαίνεται να αλλάζει, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα άμεση αποκλιμάκωση. Μπορεί όμως να αντανακλά ότι το Κρεμλίνο αρχίζει να αναγνωρίζει τα όρια των πόρων, της αντοχής και της πολιτικής του ευελιξίας.

Ή, όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, «όλοι οι πόλεμοι τελειώνουν — ίσως ο Πούτιν να αρχίζει να το αντιλαμβάνεται».