«Ποιος νομίζει ότι είναι; Ποια είναι η αναθεματισμένη υπερδύναμη εδώ;», είχε αναρωτηθεί μαινόμενος ο Μπιλ Κλίντον το 1996, κατά την πρώτη του γνωριμία με τον νεόκοπο τότε Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Εύκολα θα φανταζόταν κανείς τον Ντόναλντ Τραμπ να αναρωτιέται, επίσης μαινόμενος, το ίδιο χθες, μετά το σπάνιο «άδειασμα» του Ισραηλινού στο περίβλεπτο σχέδιό του για τη μεταπολεμική Γάζα.

«Σε ευαίσθητα ζητήματα, ο Νετανιάχου προτιμά να αναβάλλει τη λήψη αποφάσεων. Αν πρέπει να πάρει θέση, του αρέσει να αφήνει περιθώρια αμφισημίας και ευελιξίας, για την περίπτωση που τα πράγματα δυσκολέψουν αργότερα. Οχι όμως αυτή τη φορά», σχολιάζει το CNN, αναφερόμενο στον στενότερο εταίρο του, τον Ντόναλντ Τραμπ. 

«Θέλω να είμαι σαφής: το Ισραήλ δεν αποδέχεται το έγγραφο των 15 σημείων», διεμήνυε ο Νετανιάχου κατά την εβδομαδιαία συνεδρίαση του ισραηλινού Υπουργικού Συμβουλίου, χθες, Κυριακή.

Μάλιστα, επικαλούμενος ένα «κύμα φημών σχετικά με την υποχωρητικότητα του Ισραήλ» χρειάστηκε να το επαναλάβει με έμφαση, υπό τον κίνδυνο παρερμηνειών. 

«Εχω ακούσει ανθρώπους να λένε: “Δεν το είπες”. Οπότε, το επαναλαμβάνω εδώ: το Ισραήλ δεν αποδέχεται το έγγραφο των 15 σημείων». 

Βασικός αποδέκτης των ασυνήθιστων δηλώσεων του Ισραηλινού ηγέτη ήταν -προφανώς- οι ΗΠΑ. Το Ισραήλ, με τις επιθέσεις σε Γάζα, Λίβανο και εσχάτως κατά του Ιράν, θέτει σοβαρά προσκόμματα στις φιλοδοξίες του Ντόναλντ Τραμπ να προβάλει ως ειρηνοποιός στην ευρύτερη περιοχή. Από την άλλη, ο Νετανιάχου, ο οποίος ετοιμάζεται για τις δύσκολες εκλογές του Οκτωβρίου υπό την ασφυκτική πίεση των σκληροπυρηνικών της ίδιας του της κυβέρνησης, φαίνεται έτοιμος να δοκιμάσει δημοσίως τη σχέση του με τον Τραμπ, προκειμένου να ενισχύσει το πατριωτικό προφίλ του εσωτερικά – και εσωκομματικά. 

Το Ισραήλ είχε ήδη διαμηνύσει πως θα απορρίψει το αμερικανικό σχέδιο. Λίγο μετά την ανακοίνωσή του από τον Τραμπ, τον περασμένο μήνα, το Ισραήλ ενέτεινε την εκστρατεία βομβαρδισμών στα παλαιστινιακά εδάφη. Το γραφείο του Νετανιάχου είχε προηγουμένως δηλώσει ότι δεν θα υποστηρίξει το σχέδιο, υποστηρίζοντας πως «η εκδοχή που έχει δημοσιοποιηθεί, δεν αντικατοπτρίζει τις θέσεις του Ισραήλ».

Ωστόσο, η απόρριψη της Κυριακής διά στόματος Νετανιάχου ήταν πολύ πιο έντονη, άμεση και αιχμηρή και κυρίως με άμεσο αποδέκτη. «Σε αντίθεση με όλους εκείνους που μας κάνουν κατήχηση, εμείς κάνουμε ό,τι πρέπει να γίνει για την ασφάλεια του Ισραήλ, και μπορούμε και ξέρουμε πώς να υπερασπιστούμε τη θέση μας, ακόμη και απέναντι στους καλύτερους φίλους μας όταν είναι απαραίτητο», δήλωσε ο Νετανιάχου.

Μιλώντας στους ψηφοφόρους 

Το ηχηρό «όχι» Νετανιάχου που υπό άλλες συνθήκες θα προκαλούσε την έκρηξη οργής του Τραμπ, ίσως δεν είναι και τόσο αναπάντεχο: Απομένουν λιγότερες από 12 εβδομάδες για τις εκλογές στο Ισραήλ και οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν τη δεινή θέση του Νετανιάχου, ο οποίος σύντομα θα χρειαστεί τη στήριξη των ακροδεξιών συμμάχων του για να παραμείνει στην εξουσία. Συνεπώς, «ήταν ώρα να απευθυνθεί στους ψηφοφόρους του», λένε οι γνωρίζοντες, υπενθυμίζοντας εμφατικά πως «πρώτα το Ισραήλ» (κατά το δόγμα «America First). 

Ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στη σύγχρονη ιστορία του Ισραήλ Νετανιάχου, δεν εξασφαλίζει, τουλάχιστον όπως καταδεικνύουν οι δημοσκοπήσεις, εγγυημένη τη νίκη στις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, τις πρώτες μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο νότιο Ισραήλ.

Και πάλι σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το αμερικανικό σχέδιο είναι αντιδημοφιλές στο μεγαλύτερο μέρος του εκλογικού σώματος της ισραηλινής δεξιάς. Οι πιο ακραιφνείς σύμμαχοί της στην άκρα δεξιά αξιώνουν τη ματαίωσή του.

Από την άλλη, η απόρριψη του Νετανιάχου αποτελεί πλήγμα στην προσπάθεια του Τραμπ να αναδειχτεί ως επιτυχημένος μεσολαβητής σε διεθνείς συγκρούσεις. Με την αντίστροφή μέτρηση για τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου να έχει ξεκινήσει, ο Λευκός Οίκος επιδιώκει απεγνωσμένα μία ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν που θα αποκαθιστά την απρόσκοπτη εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, θα ρίξει τις τιμές σε πετρέλαιο και βενζίνη και θα ανακουφίσει τις -επί μήνες- πιεσμένες διεθνείς αγορές. 

Ωστόσο, στο περίπλοκο παζλ συσχετισμού δυνάμεων της Μέσης Ανατολής, όλα είναι αλληλένδετα. Το Ιράν επιμένει να θέτει ως όρο συμφωνίας τον τερματισμό των επιθέσεων σε βάρος του ίδιους, αλλά και των συμμάχων του (Χαμάς, Χεσμπολάχ, Χούθι) και τις όποιες προσπάθειες ειρήνευσης των ΗΠΑ τορπιλίζει η συνεχιζόμενη κατάληψη εδαφών από το Ισραήλ στον νότιο Λίβανο και η «εκστρατεία εθνοκάθαρσης» -όπως καταγγέλλουν οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο- στη Γάζα. 

Στο εσωτερικό αμερικανικό μέτωπο, η υποστήριξη προς το Ισραήλ και τον πόλεμό του στη Γάζα υποχωρεί στο Δημοκρατικό Κόμμα, ενώ πλέον ο Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος εκφράζει απροκάλυπτα τον σκεπτικισμό του απέναντι στο Ισραήλ, διαφαίνεται ως ο επικρατέστερος υποψήφιος του ρεπουμπλικανικού κόμματος για τις προεδρικές εκλογές του 2028. 

Οπως σημειώνει ο Αντριου Ροθ, ανταποκριτής διεθνών υποθέσεων του Guardian στην Ουάσιγκτον, ο Τραμπ καλείται τώρα να αποφασίσει εάν θα εντείνει την πίεση στον Νετανιάχου, με κίνδυνο να απωλέσει μερίδα των φιλοϊσραηλινών συμμάχων του, ή θα «παγώσει», ενδεχομένως επ’αόριστον, τις προσπάθειές του για το σχέδιο ειρήνης στη Γάζα. 

Τι προβλέπει το σχέδιο 

Το σχέδιο για τη Γάζα ήταν η τελευταία προσπάθεια ενός απεγνωσμένου Τραμπ που εδώ και εβδομάδες βλέπει τις διπλωματικές διεργασίες για το Ιράν να ναυαγούν. Παρουσιάστηκε στις 30 Ιουλίου από το Συμβούλιο Ειρήνης έδωσε σε Χαμάς και Ισραήλ προθεσμίων δύο εβδομάδων για να συμφωνήσουν σχετικά με το χρονοδιάγραμμα και τη διαδικασία για την εφαρμογή του αφοπλισμού της Χαμάς και της απόσυρσης των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα.

Ωστόσο, οι δύο πλευρές διαφωνούν ως προς το ποιο από τα δύο πρέπει να προηγηθεί: Η Χαμάς υποστηρίζει ότι το Ισραήλ πρέπει να τερματίσει τη στρατιωτική του εκστρατεία στη Γάζα ως πρώτο βήμα, ενώ το Ισραήλ έχει ζητήσει τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και την απομάκρυνση των όπλων από τη Γάζα ως προϋπόθεση για την απόσυρσή του.

Ο Τραμπ, σε μία «μεσοβέζικη» περιγραφή της συμφωνίας, έκανε λόγο για σταδιακό αφοπλισμό της Χαμάς και συν τω χρόνω απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων – και αντικατάστασή τους από μία διεθνή δύναμη.

Κι αν και η δήλωση Νετανιάχου -περί ισραηλινής απόσυρσης μόνον έπειτα από «πραγματικό αφοπλισμό και παράδοση κάθε οπλισμού από την παλαιστινιακή οργάνωση»- δεν χωρούσε περιθώρια αμφισβήτησης, η απάντηση της Χαμάς στον Ισραηλινό πρωθυπουργό ήταν στρατηγικά συγκρατημένη: Οπως δήλωσε, παραμένει προσηλωμένη στον οδικό χάρτη, προσθέτοντας ότι αναμένει από το Συμβούλιο Ειρήνης να «ασκήσει πίεση» στον Νετανιάχου ώστε να τον τηρήσει.