ΚΡΙΣΤΟΦ ΣΤΑΪΤΖ, ΝΤΟΜΙΝΙΚ ΠΑΤΟΝ / REUTERS

Τη μια μάχη μετά την άλλη δίνει η ευρωπαϊκή βιομηχανία, καθώς πλήττεται από αλλεπάλληλες ενεργειακές κρίσεις. Εχοντας αγωνιστεί επί χρόνια για να υπερβεί τις επιπτώσεις της πανδημίας, την εκτόξευση του κόστους της ενέργειας εξαιτίας της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και στη συνέχεια τους τιμωρητικούς δασμούς του Τραμπ, τώρα ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δίνει νέα ανοδική ώθηση στο κόστος των πρώτων υλών. Σύμφωνα με στελέχη επιχειρήσεων σε Γερμανία, Γαλλία, Δανία και Ελβετία, οι παρενέργειες του πολέμου πλήττουν τις επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο, αλλά το πλήγμα είναι μεγαλύτερο για την Ευρώπη, καθώς οι τιμές της ενέργειας είναι υψηλότερες στη Γηραιά Ηπειρο σε σύγκριση με άλλες περιοχές.

Μιλώντας στο Reuters η Μαρτίνα Νάιτγονγκερ, ιδιοκτήτρια μιας μικρής επιχείρησης, της Gechem, που παράγει απορρυπαντικά για οικιακή χρήση και εμφιαλωμένα υγρά αυτοκινήτων, τονίζει ότι «κάθε χρόνο μειώνονται όλο και περισσότερο τα κέρδη και στο τέλος εξαφανίζονται». Η εταιρεία της βρίσκεται στην καρδιά της κρίσης που πλήττει τις βιομηχανίες της Ευρώπης, από τις χημικές βιομηχανίες και τα πλαστικά μέχρι τα μέταλλα, την κλωστοϋφαντουργία και τα παιχνίδια. Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχει ήδη εμποδίσει τις εξαγωγές πετρελαίου, προτού ακόμη δεχθούν πλήγματα οι τεράστιες εγκαταστάσεις φυσικού αερίου του Ιράν και του Κατάρ την περασμένη εβδομάδα, οι οποίες εκτόξευσαν τότε την τιμή του πετρελαίου σχεδόν στα 120 δολ. το βαρέλι, διπλασιάζοντάς την από τα επίπεδα των αρχών του έτους. Σύμφωνα με το γερμανικό οικονομικό ινστιτούτο IW, μόνο η οικονομία της Γερμανίας θα επιβαρυνθεί κατά 40 δισ. ευρώ μέσα σε δύο χρόνια, αν το πετρέλαιο παραμείνει σε επίπεδα γύρω στα 100 δολ. το βαρέλι. Και μόνο αυτό το μέγεθος υπογραμμίζει πόσο εκτεθειμένες είναι οι βιομηχανίες της Ευρώπης έπειτα από χρόνια ακριβής ενέργειας, θηριώδους ανταγωνισμού από την Κίνα και «λουκέτων» σε μονάδες παραγωγής. Και η γερμανική οικονομία έχει ήδη πληγεί βαρύτατα από την ενεργειακή κρίση με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Οι τιμές της ενέργειας στη Γερμανία είναι από τις υψηλότερες στον κόσμο και φτάνουν στα 132 δολ. η μεγαβατώρα, όταν στις ΗΠΑ είναι 48 δολ. και ο μέσος όρος στην Ε.Ε. 120 δολ., σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας. Οπως τονίζουν αναλυτές της ελβετικής τράπεζας Swissquote, «η Ευρώπη δεν έχει πλέον το περιθώριο να υποστεί νέο ενεργειακό σοκ μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα και ιδιαιτέρως η Γερμανία και η Βρετανία είναι οι πιο ευάλωτες σε ένα τέτοιο σοκ».

Σε ό,τι αφορά την Gechem, την εταιρεία της Μαρτίνα Νάιτγονγκερ, είναι εμβληματική της κατηγορίας των Mittelstand, όπως αποκαλούνται στη Γερμανία οι περίπου 3,4 εκατ. μικρομεσαίες επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 33 εκατ. εργαζομένους και αντιπροσωπεύουν πάνω από το ήμισυ της παραγωγής στην τρίτη σε μέγεθος οικονομία του κόσμου. Οι πωλήσεις της έφτασαν πέρυσι τα 46 εκατ. ευρώ και το προσωπικό της τα 165 άτομα Εχει, όμως, «παγώσει» τις προσλήψεις και για πρώτη φορά έπειτα από 20 χρόνια δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να προχωρήσει σε απολύσεις. Εχει ήδη «παγώσει» δύο σχέδιά της που αξίζουν εκατομμύρια ευρώ, την αγορά μιας μηχανής εμφιάλωσης και την επέκταση της μονάδας της παραγωγής ηλιακής ενέργειας. Και ο λόγος είναι ότι η τιμή του θεϊκού οξέος, που προμηθεύεται από εταιρείες της Ασίας και χρησιμοποιεί σε ταμπλέτες καθαριότητας, έχει αυξηθεί κατά 20% και έχει ήδη αυξήσει το λειτουργικό κόστος της κατά 300.000 έως 400.000 ευρώ ετησίως.

Εκτός από τη διακοπή της προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχει δημιουργήσει εξίσου σοβαρά προβλήματα στην προσφορά λιπασμάτων, θείου, ηλίου, αλουμινίου, πολυαιθυλενίου και διαφόρων άλλων κρίσιμων πρώτων υλών. Το κόστος της μεταφοράς τους έχει αυξηθεί παράλληλα με τις τιμές των καυσίμων. Οπως τονίζει ο Βόλφγκανγκ Γρόσε Εντρουπ, γενικός διευθυντής στην Ενωση Γερμανικών Χημικών Βιομηχανιών VCI, «η κατάσταση θα πλήξει σκληρά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς πολλές από αυτές δεν έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν προμηθευτές πρώτων υλών άμεσα». Ακόμη και πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, οι Mittelstand, οι μικρομεσαίες αυτές επιχειρήσεις της Γερμανίας, υπέφεραν από τις προηγούμενες κρίσεις. Σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία της Γερμανίας, 24.064 κυρίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις υπέβαλαν αίτηση πτώχευσης μέσα στο 2025 καταγράφοντας, έτσι, τον μεγαλύτερο αριθμό πτωχεύσεων από το 2014.

Η γερμανική εταιρεία Lanxess, που το περασμένο έτος είχε έσοδα 5,7 δισ. ευρώ, ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα προχωρήσει σε 550 απολύσεις και θα αυξήσει τις τιμές της, καθώς έχει αυξηθεί το λειτουργικό κόστος. Αντίστοιχες πιέσεις υφίσταται όλη η βιομηχανική καρδιά της Ευρώπης. Ο Πίτερ Βόζερ, πρόεδρος του ελβετικού μηχανολογικού κολοσσού της ΑΒΒ, δήλωσε στο Reuters ότι αν παραταθεί ο πόλεμος στον Κόλπο, θα πλήξει βαρύτατα την οικονομία εξαιτίας των ελλείψεων ενέργειας και της ακρίβειας. Οπως υπογραμμίζει, «ο πραγματικός παγκόσμιος αντίκτυπος θα έρθει αργότερα και όσο περισσότερο διαρκέσει ο πόλεμος τόσο πιο δραστική θα είναι η μείωση της ζήτησης».

Στη Γαλλία, ο Μαρκ Αντουάν Μπλεν, πρόεδρος της Elydan, που παράγει πλαστικούς σωλήνες για τη χρήση σε σπίτια και σε υποδομές, αποκαλύπτει ότι οι προμηθευτές από την Ασία που βασίζονται στο πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής έχουν ήδη επικαλεστεί ανωτέρα βία και έχουν οδηγήσει στα ύψη τις τιμές των πρώτων υλών. «Εχουμε προμηθευτές στο Βιετνάμ και την Ταϊλάνδη που πραγματικά αντιμετώπισαν ένα είδος ανωτέρας βίας και δεν μπορούν πλέον να εξάγουν τις πρώτες ύλες τους», τονίζει ο ίδιος. Σημειωτέον ότι η Elydan έχει έξι εργοστάσια στην Ευρώπη και χρησιμοποιεί 40.000 έως 50.000 τόνους πλαστικών ετησίως. Και ο Μαρκ Αντουάν Μπλεν τονίζει ότι αν παραταθεί ο πόλεμος, θα αναγκαστεί να μεταφέρει το αυξημένο κόστος στις τιμές καταναλωτή. Στη Δανία η βιομηχανία παιχνιδιών LEGO στρέφεται πλέον στο ανακυκλωμένο πλαστικό και στο βιολογικής προέλευσης πλαστικό που παράγεται από αγροτικά προϊόντα, όπως το ζαχαροκάλαμο. Ετσι παράγει τα διάσημα παιχνίδια της και μπορεί να περιορίσει τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Αλλά όταν η μια πηγή αβεβαιότητας διαδέχεται την άλλη, υπάρχει ανησυχία.

Η σουηδική εταιρεία τεχνολογίας Dometic έχει διακόψει τη χορήγηση μερισμάτων, ενώ η δεύτερη σε μέγεθος χαλυβουργία της Ευρώπης, η Thyssenkrupp Steel Europe, έχει προειδοποιήσει ότι αν παραμείνουν υψηλές οι τιμές του φυσικού αερίου θα έχει αντίκτυπο στο κόστος της παραγωγής. Και η ένωση εταιρειών πλαστικών της Γαλλίας, Polyvia, έχει εκφράσει φόβους στην κυβέρνηση, τονίζοντας ότι οι προμηθευτές επικαλούνται ως πρόσχημα την άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου για να επαναδιαπραγματευτούν τα συμβόλαια που έχουν υπογράψει και να ασκήσουν πιέσεις για υψηλότερες τιμές. Και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν λιγότερα δημοσιονομικά περιθώρια από όσα είχαν το 2022, οπότε διέθεσαν τεράστια πακέτα στήριξης. Αν το πετρέλαιο φτάσει στα 130 δολ. το βαρέλι θα είναι πολύ μεγαλύτερος ο κίνδυνος πτωχεύσεων σε τομείς όπως τα μέταλλα και τα χημικά, τονίζει ο Καρλ Πέτερσεν, επικεφαλής του οίκου πιστοληπτικής αξιολόγησης εταιρειών Scope Ratings.