Ως κατηγορία φαρμάκων, οι στατίνες είναι από τα περισσότερο μελετημένα φάρμακα στην ιστορία της φαρμακευτικής επιστήμης. Αυτά τα ασφαλή, φθηνά, γενόσημα φάρμακα μειώνουν τη βλαβερή LDL χοληστερόλη και τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου (βλ. «Τι είναι οι στατίνες;»). Ωστόσο, στις ιστοσελίδες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως το YouTube, το Instagram και το Facebook, οι στατίνες συχνά παρουσιάζονται ως επικίνδυνες, καθώς αναρτήσεις και σχόλια δίνουν υπερβολική έμφαση στις ανεπιθύμητες ενέργειες των στατινών και υποτιμούν τα οφέλη τους.

Ανακριβείς πηγές

Περισσότεροι από το 75% των Αμερικανών χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία έχουν γίνει δημοφιλής πηγή ενημέρωσης για θέματα υγείας – μια τάση που προβληματίζει ιδιαίτερα τους καρδιολόγους. Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύθηκε στο τεύχος Δεκεμβρίου 2025 του The American Journal of Preventive Cardiology, η παραπληροφόρηση για τις στατίνες συνιστά σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία. Όταν κάποιοι άνθρωποι οι οποίοι θα ήταν εύλογο να πάρουν στατίνες, αποφεύγουν ή σταματούν τη λήψη τους, γίνονται πιο ευάλωτοι σε καρδιακές προσβολές, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν αναπηρία ή και να αποβούν θανατηφόρες.

«Στις αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τις ανεπιθύμητες ενέργειες των στατινών, συνήθως κυριαρχούν οι ατεκμηρίωτες εμπειρίες και οι μη έγκυρες πληροφορίες», δηλώνει ο δρ Jorge Plutzky, διευθυντής προληπτικής καρδιολογίας στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Brigham and Women’s Hospital.

Οι χρήστες αυτών των μέσων μερικές φορές περιγράφουν κάποιους μυϊκούς πόνους που τους καθήλωσαν ή κάποια προβλήματα μνήμης που εμφάνισαν ή εκφράζουν φόβους για διαβήτη σχετιζόμενο με τη λήψη στατινών. Ένας λόγος που οι αναρτήσεις αυτές κερδίζουν δημοτικότητα σχετίζεται απλώς με το πώς λειτουργούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Το να επαναλάβεις καλά τεκμηριωμένες πληροφορίες που δηλώνουν ότι οι στατίνες είναι ασφαλείς και παρέχουν προστασία δεν είναι κάτι που τραβά ιδιαίτερα την προσοχή. Το να μοιραστείς ανεπιθύμητες ενέργειες είναι κάτι που ελκύει πολύ περισσότερο το ενδιαφέρον», εξηγεί ο δρ Plutzky. Τι δείχνουν, όμως, τα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με τη συχνότητα εμφάνισης και τη βαρύτητα των ανεπιθύμητων ενεργειών των στατινών;

Μυϊκοί πόνοι: Πραγματικοί ή φανταστικοί;

Οι μυϊκοί πόνοι ή η μυϊκή αδυναμία που μπορεί να εμφανίσουν κάποιοι όταν λαμβάνουν στατίνες ονομάζονται σχετιζόμενες με τις στατίνες μυαλγίες. Σε πολλές μεγάλες μελέτες με συμμετέχοντες που κλήθηκαν με τυχαίο τρόπο να λάβουν είτε στατίνη είτε εικονικό φάρμακο (placebo) (αλλά δεν γνώριζαν τι από τα δύο λάμβαναν), περίπου 5 έως 12% των συμμετεχόντων και στις δύο ομάδες ανέφεραν μυϊκές ανεπιθύμητες ενέργειες. Ωστόσο, σε μελέτες παρατήρησης και σε μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε πραγματικές συνθήκες (σε κλινικές και σε ιατρεία), το ποσοστό των ατόμων που λαμβάνουν στατίνες και αναφέρουν μυϊκούς πόνους κυμαίνεται από 10 έως και 29%.

Μια πιθανή εξήγηση είναι το φαινόμενο nocebo, το οποίο είναι το αντίθετο του γνωστού φαινομένου placebo: οι άνθρωποι βιώνουν και αναφέρουν συμπτώματα επειδή περίμεναν ότι θα τα εμφανίσουν.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2020 στο The New England Journal of Medicine έλεγξε αυτή την υπόθεση σε άτομα που είχαν προηγουμένως λάβει στατίνες, αλλά τις σταμάτησαν λόγω ενοχλητικών (αλλά όχι επικίνδυνων) ανεπιθύμητων ενεργειών. Στους συμμετέχοντες δόθηκαν συνταγογραφούμενα φιαλίδια χωρίς ετικέτα τα οποία περιείχαν είτε μια στατίνη είτε παρόμοιας εμφάνισης ψευδοφάρμακο είτε καθόλου φάρμακο, τα οποία οι συμμετέχοντες χρησιμοποιούσαν για έναν μήνα κάθε φορά, με τυχαία σειρά. Σε διάστημα ενός έτους, οι συμμετέχοντες ανέφεραν μυϊκά συμπτώματα με την ίδια συχνότητα, είτε λάμβαναν τη στατίνη είτε το ψευδοφάρμακο.

«Οι άνθρωποι συνήθως αρχίζουν να λαμβάνουν στατίνες μετά την ηλικία των 50, 60 ή 70 ετών, δηλαδή σε ηλικία όπου οι πόνοι γίνονται πιο συχνοί, κυρίως λόγω παχυσαρκίας, αρθρίτιδας ή απλώς γήρανσης», αναφέρει ο δρ Plutzky.

Επίσης, όταν νεότερα άτομα με γενετικές παθήσεις που προκαλούν εξαιρετικά υψηλή χοληστερόλη και πρώιμη καρδιακή προσβολή λαμβάνουν στατίνες, σπανίως αναφέρουν τις ανεπιθύμητες ενέργειες που περιγράφουν τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, προσθέτει.

Άλλες πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες των στατινών

Προβλήματα όπως η απώλεια μνήμης και η ομίχλη εγκεφάλου είναι κάποια άλλα από τα παράπονα που συχνά αποδίδονται στις στατίνες. Όπως και οι μυϊκοί πόνοι, τα προβλήματα γνωστικής λειτουργίας γίνονται πιο συχνά με την αύξηση της ηλικίας, επηρεάζοντας περίπου ένα στα 10 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.

Ωστόσο, μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2021 δεν βρήκε στοιχεία που να μαρτυρούν συσχέτιση ανάμεσα στις στατίνες και στα προβλήματα γνωστικής λειτουργίας. Μάλιστα, ανάλυση που πραγματοποιήθηκε το 2025 σε δεδομένα από 55 προηγούμενες μελέτες πρότεινε ότι οι χρήστες στατινών έχουν χαμηλότερο κίνδυνο τόσο για νόσο Αλτσχάιμερ όσο και για αγγειακή άνοια, σε σύγκριση με τα άτομα που δεν λαμβάνουν στατίνες.

Η λήψη στατινών (ιδίως σε υψηλότερες δόσεις) μπορεί να προκαλέσει μέτρια αύξηση του επιπέδου του σακχάρου στο αίμα και φαίνεται ότι αυξάνει τον κίνδυνο για διαβήτη κατά περίπου 7 έως 12%. Όμως, σε μεγάλες κλινικές μελέτες, τα άτομα που λάμβαναν στατίνες και ανέπτυξαν διαβήτη –έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρδιοπάθεια– εμφάνισαν και πάλι λιγότερες καρδιακές προσβολές. Ως αποτέλεσμα, οι κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπεία του διαβήτη και των καρδιαγγειακών διαταραχών συνιστούν ομόφωνα τις στατίνες σε όλα τα άτομα ηλικίας 40 έως 75 ετών που έχουν διαβήτη.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις στατίνες και τη διαχείριση της χοληστερόλης, δείτε την Ειδική Έκθεση Υγείας του Χάρβαρντ με τίτλο Managing Your Cholesterol (Διαχείριση της χοληστερόλης σας) (www.health.harvard.edu/cho).

Τι είναι οι στατίνες;

Οι στατίνες παρεμποδίζουν ένα ένζυμο στο ήπαρ, το οποίο βοηθά στην παραγωγή χοληστερόλης, και βοηθούν τον οργανισμό έτσι ώστε να μειωθεί η LDL (η κακή) χοληστερόλη από την κυκλοφορία του αίματος. Η μείωση της κυκλοφορούσας LDL επιβραδύνει την ανάπτυξη λιπώδους πλάκας στις αρτηρίες. Οι στατίνες καταστέλλουν επίσης τη φλεγμονή στα τοιχώματα των αρτηριών και, ως αποτέλεσμα, η υπάρχουσα πλάκα είναι λιγότερο πιθανό να υποστεί ρήξη, απελευθερώνοντας θρόμβους αίματος στις στενεμένες από την πλάκα αρτηρίες.

Συνήθεις στατίνες

Οι στατίνες που διατίθενται σήμερα στην αγορά περιλαμβάνουν τις εξής:

• ατορβαστατίνη

• φλουβαστατίνη

• λοβαστατίνη

• πιταβαστατίνη

• πραβαστατίνη

• ροσουβαστατίνη

• σιμβαστατίνη.