Ακόμη και αν δεν έχετε διαβήτη τύπου 2 –δηλαδή, επίμονα υψηλό επίπεδο σακχάρου (γλυκόζης) στο αίμα–, μπορεί να έχετε ακούσει για μια εξέταση της αιμοσφαιρίνης HbA1c. Η εξέταση της HbA1c, η οποία αντικατοπτρίζει το μέσο επίπεδο σακχάρου αίματος σε μια χρονική περίοδο, βοηθά τους γιατρούς να παρακολουθούν τις τάσεις του σακχάρου στο αίμα σας. Διαθέτοντας αυτή την πληροφορία, μπορούν να προσδιορίσουν τον κίνδυνό σας για διαβήτη, πόσο καλά ελέγχεται η πάθηση και τον κίνδυνό σας για επιπλοκές του διαβήτη.

Τι είναι η αιμοσφαιρίνη HbA1c;

Η αιμοσφαιρίνη είναι μια πρωτεΐνη στα ερυθρά αιμοσφαίριά σας. Παρότι ο κύριος ρόλος της είναι να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς του οργανισμού σας, είναι επίσης δυνατό μόρια σακχάρου (γλυκόζης) του αίματος να προσκολληθούν στην αιμοσφαιρίνη. Το προϊόν της συγκόλλησης αποκαλείται γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη ή HbA1c – ή απλώς A1c.

Παρότι όλοι έχουμε μια ποσότητα γλυκόζης που συνδέεται με την αιμοσφαιρίνη, το επίπεδο της HbA1c σας θα είναι ολοένα και πιο υψηλό εάν το επίπεδο σακχάρου στο αίμα σας είναι υψηλό, όπως συμβαίνει στον προδιαβήτη ή στον διαβήτη.

Εξετάσεις HbA1c

Μια εξέταση της HbA1c είναι καθιερωμένη για οποιονδήποτε διατρέχει κίνδυνο διαβήτη ή πάσχει από διαβήτη. Η εξέταση αποτυπώνει το μέσο επίπεδο του σακχάρου στο αίμα σας για μια περίοδο τριών μηνών.

Έχοντας αυτή την εικόνα, εσείς και ο γιατρός σας μπορείτε να δείτε εάν το μέσο επίπεδο του σακχάρου στο αίμα σας ανεβαίνει σταδιακά, δίνοντάς σας την ευκαιρία να λάβετε μέτρα για να μειώσετε το επίπεδο σακχάρου αίματος πριν αναπτύξετε διαβήτη ή και εάν έχετε διαβήτη.

Οι τακτικές εξετάσεις HbA1c επίσης θα συνεισφέρουν στην απόφασή σας μαζί με τον γιατρό σας, εάν η τρέχουσα αντιδιαβητική θεραπεία σας είναι αποτελεσματική ή εάν χρειάζεται προσαρμογή.

Τι περιλαμβάνει η εξέταση HbA1c;

Οι εξετάσεις HbA1c εκτελούνται με δύο διαφορετικούς τρόπους. Τρυπώντας ένα δάκτυλο ώστε να λάβετε μια σταγόνα αίμα ή δίνοντας ένα δείγμα αίματος μέσω αιμοληψίας από το χέρι σας, με σύριγγα. Με την ταινία μέτρησης σακχάρου, θα λάβετε τα αποτελέσματα άμεσα. Εάν ο γιατρός σας στείλει το δείγμα αίματος σε ένα εργαστήριο, θα λάβετε τα αποτελέσματα εντός μίας ημέρας. Οποιοδήποτε τεστ HbA1c και να κάνετε, μπορεί να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε ώρα της ημέρας και δεν χρειάζεται να έχει προηγηθεί νηστεία.

Τι σημαίνει το εύρος τιμών της HbA1c

Συνήθως, μια τιμή της HbA1c κάτω από 5,7% σημαίνει ότι το μέσο σάκχαρο του αίματός σας βρίσκεται εντός φυσιολογικού πλαισίου και δεν έχετε διαβήτη.

Μια τιμή μεταξύ 5,7% και 6,4% σημαίνει ότι έχετε προδιαβήτη. Αυτό δεν είναι μονόδρομος για μια διάγνωση διαβήτη, αλλά θα πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία για αφύπνιση. «Ο προδιαβήτης είναι ένα προειδοποιητικό σημείο ότι το επίπεδο σακχάρου στο αίμα σας κινείται ανοδικά και ότι είναι η στιγμή να σκεφτείτε την απώλεια λίγου βάρους ή ίσως να γίνετε πιο δραστήριος πριν από τον επόμενο έλεγχο σε περίπου δύο με τρεις μήνες», λέει ο δρ David M. Nathan, ιδρυτής του Κέντρου Διαβήτη στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Massachusetts General Hospital.

Από τη στιγμή που εμφανίσετε μια τιμή HbA1c στο 6,5%, βρίσκεστε στο εύρος του διαβήτη. Μια υψηλή τιμή HbA1c αποτελεί επίσης τον ισχυρότερο παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη μακροχρόνιων επιπλοκών από τον διαβήτη – ιδίως οφθαλμικές επιπλοκές που μπορεί να καταλήξουν σε τύφλωση, νεφροπάθεια που μπορεί να προκαλέσει νεφρική ανεπάρκεια, και βλάβη στα νεύρα (νευροπάθεια), η οποία μπορεί να οδηγήσει στην ανάγκη για ακρωτηριασμό.

Δεν είναι ανάγκη να πανικοβληθείτε, καθώς συνήθως χρειάζονται πολλά χρόνια με υψηλή HbA1c ή σάκχαρο αίματος για να αναπτύξετε αυτές τις επιπλοκές. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να εφησυχάσετε, λέει ο δρ Nathan. «Ο έλεγχος του σακχάρου αίματος, της αρτηριακής πίεσης και των επιπέδων χοληστερόλης σε βάθος χρόνου είναι ο καλύτερος τρόπος να αποφύγετε τις επιπλοκές που προσβάλλουν τα άτομα με διαβήτη».

Μείωση του υψηλού σακχάρου αίματος

Εάν το σάκχαρο στο αίμα σας είναι υπερβολικά υψηλό, ο γιατρός σας θα ορίσει έναν εξατομικευμένο στόχο για την HbA1c – συνήθως κάτω από 7%.

Για να θέσετε υπό έλεγχο το σάκχαρο αίματος, συνήθως απαιτούνται αλλαγές στον τρόπο ζωής, που περιλαμβάνουν την υιοθέτηση μιας υγιεινής διατροφής (βλ. «Ακολουθήστε μια υγιεινή διατροφή») με σκοπό την απώλεια βάρους, την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας σε τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα, την αποχή από το κάπνισμα και τη μείωση του στρες.

Εάν ένας υγιεινός τρόπος ζωής δεν είναι αρκετός προκειμένου να μειώσετε το σάκχαρο αίματός σας, ο γιατρός σας μπορεί να σας συνταγογραφήσει ένα ή περισσότερα φάρμακα. Η μετφορμίνη είναι κατά κανόνα η θεραπεία πρώτης γραμμής για τον διαβήτη.

Άλλες επιλογές περιλαμβάνουν τους αναστολείς της DPP-4, τα ανάλογα του GLP-1, τους αναστολείς της SGLT2, τις σουλφονυλουρίες και την ινσουλίνη, η οποία μπορεί να προστεθεί στη μετφορμίνη εάν το επίπεδο του σακχάρου αίματος και η HbA1c παραμένουν πάνω από τον στόχο σας.

Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε την Ειδική Έκθεση Υγείας του Χάρβαρντ Ποιότητα Ζωής με Διαβήτη (Living Well with Diabetes) στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.health. harvard.edu/lwd

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τα τεστ γλυκόζης αίματος

Ένα τεστ γλυκόζης αίματος διαφέρει από μια εξέταση γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c). Ενώ η εξέταση HbA1c μετρά τον μέσο όρο του επιπέδου σακχάρου αίματος σε μια περίοδο τριών μηνών, ένα τεστ γλυκόζης αίματος μετρά το επίπεδο γλυκόζης την ώρα της εξέτασης.

Μπορείτε να κάνετε ένα τεστ γλυκόζης αίματος στο σπίτι ή σε εργαστήριο. Όμως το αποτέλεσμα επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως το φαγητό και η άσκηση. «Όλοι μας, διαβητικοί και μη διαβητικοί, έχουμε επίπεδα σακχάρου που κυμαίνονται διαρκώς», λέει ο δρ David M. Nathan, ιδρυτής του Κέντρου ∆ιαβήτη στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Massachusetts General Hospital.

Τα τεστ γλυκόζης αίματος είναι χρήσιμα στις καθημερινές προσαρμογές των αντιδιαβητικών φαρμάκων. Όταν μετρηθεί σε κατάσταση νηστείας, μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη διάγνωση του διαβήτη. Τα αποτελέσματα των τεστ εκφράζονται σε χιλιοστόγραμμα ανά δεκατόλιτρο (mg/dL).

Ακολουθήστε μια υγιεινή διατροφή

Στην προσπάθεια πρόληψης ή ελέγχου του διαβήτη, είναι σημαντικό να τηρείτε ένα υγιεινό πλάνο διατροφής, όπως μια χορτοφαγική ή μια μεσογειακού τύπου διατροφή. Οι θρεπτικές τροφές μπορούν να σας βοηθήσουν να χάσετε βάρος και να συγκρατήσετε την υψηλή πίεση και χοληστερόλη.

Τα υγιεινά γεύματα επίσης συμβάλλουν σε σταθερά επίπεδα σακχάρου αίματος όταν λαμβάνετε υπόψη τις ακόλουθες οδηγίες:

• Τρώτε μικρότερα γεύματα κατανεμημένα σε όλη την ημέρα.
• Γεμίζετε το πιάτο σας, στο μεγαλύτερο μέρος του, με μη αμυλώδη λαχανικά.
• Επιλέγετε άπαχες πρωτεΐνες ή φυτικής προέλευσης.
• Μειώστε την πρόσθετη ζάχαρη.
• Επιλέξτε υγιεινά λιπαρά, όπως ελαιόλαδο.
• Αναζητήστε περισσότερες πλήρεις τροφές και λιγότερα επεξεργασμένα προϊόντα.

Στόχος του περιοδικού Harvard Health Letter είναι να διερμηνεύει ιατρικές πληροφορίες για τον γενικό αναγνώστη με έγκαιρο και ακριβή τρόπο. Το περιεχόμενό του δεν προορίζεται να παρέχει προσωπική ιατρική συμβουλή, η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται απευθείας από γιατρό.

Πηγή: Harvard Health Publishing