Μετά από ένα ενδεχομένως απειλητικό για τη ζωή συμβάν, όπως μια καρδιακή προσβολή, τα αρνητικά συναισθήματα είναι συχνά και φυσιολογικά. Έως και το ήμισυ των ατόμων που επιβιώνουν από καρδιακή προσβολή βιώνουν κάποια μορφή ψυχολογικής δυσφορίας. Ορισμένοι έχουν άσχημη διάθεση ή νιώθουν απελπισία σχετικά με το μέλλον τους, ενώ άλλοι μπορεί να καταλαμβάνονται από άγχος και φόβο ότι θα πάθουν κι άλλη καρδιακή προσβολή.

«Μια καρδιακή προσβολή είναι ένα ξαφνικό συμβάν. Από τη μια στιγμή στην άλλη, αισθάνεσαι χάλια και σπεύδεις στο νοσοκομείο. Είναι απολύτως κατανοητό να νιώθεις βαθιά ταραχή και συναισθηματική αστάθεια», σχολιάζει ο δρ Jeffrey Huffman, καθηγητής ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ και διευθυντής του Προγράμματος Καρδιακής Ψυχιατρικής Έρευνας στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης. Είναι καθησυχαστικό να αναγνωρίζονται αυτά τα συναισθήματα ως φυσιολογικά. Παράλληλα, όμως, είναι σημαντικό να μην υποτιμούνται οι πιθανές συνέπειες της παρατεταμένης συναισθηματικής δυσφορίας μετά από μια καρδιακή προσβολή.

Συναισθήματα μετά από μια καρδιακή προσβολή

Η ψυχολογική δυσφορία αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο τόσο ως αιτία όσο και ως συνέπεια της καρδιοπάθειας, σύμφωνα με επιστημονική δήλωση της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (AHA). Μάλιστα, υπάρχει ονομασία για τα αρνητικά συναισθήματα μετά από μια καρδιακή προσβολή: ψυχολογική δυσφορία μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου (PMPD). Ο γενικός αυτός όρος περιλαμβάνει τις παρακάτω παθήσεις, οι οποίες μπορεί να εμφανιστούν ξεχωριστά ή μαζί, δηλώνει ο δρ Huffman, ένας από τους συντάκτες της δήλωσης.

Κατάθλιψη. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν επίμονη θλίψη, απώλεια του ενδιαφέροντος για ευχάριστες δραστηριότητες, καθώς και σχετικά συμπτώματα, όπως μειωμένη όρεξη, προβλήματα στον ύπνο, κόπωση και δυσκολία στη συγκέντρωση.

Άγχος. Κλασικά συμπτώματα είναι η ανησυχία, ο «μηρυκασμός», ο πανικός και άλλα σχετικά συμπτώματα, όπως πόνος στον θώρακα που μπορεί να έρχεται και να φεύγει ή να επιμένει για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους. Το λεγόμενο καρδιακό άγχος είναι ο φόβος για μια πιθανή επόμενη καρδιακή προσβολή ή για θάνατο, καθώς και η υπερβολική εγρήγορση και ο φόβος για συμπτώματα που σχετίζονται με την καρδιά, όπως το αίσθημα παλμών και το σφίξιμο στο στήθος. (Ασφαλώς, ο πόνος στον θώρακα, το σφίξιμο στο στήθος ή το αίσθημα παλμών μπορεί να οφείλονται σε επανεμφάνιση ή επιπλοκή της καρδιακής προσβολής, οπότε ελέγξτε αυτά τα συμπτώματα με τον γιατρό σας, αντί να υποθέσετε ότι οφείλονται σε άγχος.)

Ψυχοκοινωνικό στρες. Αυτός ο τύπος στρες περιλαμβάνει συναισθηματική καταπόνηση, πίεση ή ένταση, που προκαλούνται από δύσκολα συμβάντα της καθημερινότητας.

Διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD). Ο όρος αυτός αναφέρεται σε ένα σύνολο ειδικών συμπτωμάτων [όπως εφιάλτες, ανάκληση προηγούμενων βιωμάτων (flashback) και προβλήματα στην καθημερινή λειτουργικότητα] τα οποία εμφανίζονται στο πλαίσιο ενός απειλητικού για τη ζωή συμβάντος (όπως μια καρδιακή προσβολή).

Η κατάθλιψη και το άγχος συνήθως πηγαίνουν χέρι χέρι. Αυτός ο συνδυασμός συναισθημάτων, στον οποίο προστίθεται και το ψυχοκοινωνικό στρες, μπορεί μερικές φορές να εκδηλωθεί ως θυμός ή ευερεθιστότητα, ιδίως στους άνδρες, αναφέρει ο δρ Huffman. «Όταν έχετε αναστατωθεί πολύ για κάτι τόσο θεμελιώδες όσο η υγεία σας, οι καθημερινοί στρεσογόνοι παράγοντες που κανονικά δεν θα σας επηρέαζαν μπορεί πραγματικά να σας εξοργίσουν», προσθέτει. Αν και μικρότερη σε σχέση με τις άλλες παθήσεις, εκτιμάται ότι η συχνότητα της PTSD κυμαίνεται μεταξύ 4% και 21% κατά τους μήνες μετά από μια καρδιακή προσβολή.

Συμβουλές για τα αγαπημένα σας πρόσωπα

Τι κάνετε αν παρατηρήσετε ότι ένα αγαπημένο σας πρόσωπο που υπέστη πρόσφατα καρδιακή προσβολή μοιάζει να παλεύει με τα συναισθήματά του; Ένα επείγον συμβάν, όπως μια καρδιακή προσβολή, συχνά οδηγεί σε συγκεκριμένες υποθέσεις ή ανησυχίες, δηλώνει ο δρ Huffman. «Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να διστάζει να βγει έξω, γιατί φοβάται μήπως πάθει κι άλλη καρδιακή προσβολή, ενώ κάποιος άλλος μπορεί να φοβάται ότι τα μέλη της οικογένειάς του ή ο υπόλοιπος κόσμος ίσως να τον θεωρούν αδύναμο», προσθέτει.

Μπορείτε να ρωτήσετε ευγενικά τον πάσχοντα τι είναι αυτό που τον ανησυχεί περισσότερο και στη συνέχεια να προτείνετε πιθανές λύσεις, όπως να μιλήσει με τον καρδιολόγο του για να επιβεβαιώσει ποιες δραστηριότητες μπορεί να κάνει με ασφάλεια. Αν όμως τα αρνητικά συναισθήματα εμποδίζουν την ικανότητά του για συμμετοχή στο σχέδιο ανάρρωσης, είναι καιρός να ενημερωθεί η ιατρική του ομάδα.

Η σύνδεση εγκεφάλου-καρδιάς

Η κατάθλιψη, το άγχος και το στρες προκαλούν βιολογικές αλλαγές, οι οποίες επηρεάζουν το καρδιαγγειακό σύστημα. Πιο συγκεκριμένα, προάγουν την ανάπτυξη φλεγμονής, η οποία μπορεί να βλάψει τα αιμοφόρα αγγεία, καθιστώντας πιο πιθανό τον σχηματισμό θρόμβων στο αίμα. Επίσης, οι αυξημένες ορμόνες του στρες αυξάνουν την αρτηριακή πίεση και την καρδιακή συχνότητα.

«Ακόμη πιο σημαντικές, ωστόσο, είναι οι επιδράσεις στη συμπεριφορά των ατόμων», δηλώνει ο δρ Huffman. Οι άνθρωποι με PMPD έχουν πολύ λιγότερες πιθανότητες να υιοθετήσουν υγιεινές συνήθειες, όπως βελτίωση της διατροφής τους, περισσότερη δραστηριότητα και κανονική λήψη των φαρμάκων τους – όλα αυτά επηρεάζουν την πρόγνωση, προσθέτει. Η PMPD σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο για μελλοντικές καρδιακές προσβολές και σχετικά προβλήματα.

Αντιστροφή της εξέλιξης

Ο καλύτερος τρόπος να λάβετε θεραπεία για την PMPD είναι η καρδιακή αποκατάσταση. Αυτό το εξατομικευμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης και άσκησης υπό ιατρική επίβλεψη είναι σχεδιασμένο να βοηθά τους ανθρώπους να αναρρώσουν από καρδιολογικά προβλήματα, συμπεριλαμβανομένων των καρδιακών προσβολών.

«Όχι μόνο θα περιβάλλεστε από ανθρώπους που έχουν το ίδιο βίωμα με εσάς, αλλά επίσης θα λάβετε ψυχολογική αξιολόγηση και βοήθεια στην εύρεση θεραπείας», καταλήγει ο δρ Huffman.

Σημείωση: Στόχος του περιοδικού Harvard Health Letter είναι να διερμηνεύει ιατρικές πληροφορίες για τον γενικό αναγνώστη με έγκαιρο και ακριβή τρόπο. Το περιεχόμενό του δεν προορίζεται να παρέχει προσωπική ιατρική συμβουλή, η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται απευθείας από γιατρό.