Το Ιράν διόρισε τον Μοχσέν Ρεζάι γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, προωθώντας έναν εξέχοντα σκληροπυρηνικό και στενό σύμμαχο του Ανώτατου Ηγέτη, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, σε κομβικό ρόλο, περισσότερο από πέντε μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Ρεζάι αντικαθιστά τον Μοχάμεντ Μπακέρ Ζολγκάντρ ως δεύτερος στην ιεραρχία του οργάνου που συντονίζει την πολιτική ασφαλείας και εξωτερικών υποθέσεων του Ιράν και τελεί υπό την προεδρία του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν. Ο Ζολγκάντρ διορίστηκε πολιτικός σύμβουλος του Χαμενεΐ.

Ακολουθούν όσα πρέπει να γνωρίζετε για τον 71χρονο Ρεζάι:

Ο Ρεζάι εντάχθηκε στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) λίγο μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και ανέλαβε διοικητής τους το 1981, σε ηλικία μόλις 27 ετών.

Ηγήθηκε των IRGC για 16 χρόνια, μεταξύ άλλων στο μεγαλύτερο μέρος του πολέμου Ιράν-Ιράκ (1980-1988), και επέβλεψε την ανάπτυξη των χερσαίων, ναυτικών και αεροπορικών τους δυνατοτήτων.

Ανήκει σε μια γενιά διοικητών των IRGC που αναδείχθηκαν μέσα από το επαναστατικό υπόγειο κίνημα και αργότερα κατέλαβαν κορυφαίες θέσεις στον μηχανισμό ασφαλείας του Ιράν.

Μετά την αποχώρησή του από την ηγεσία των IRGC, παρέμεινε εξέχουσα προσωπικότητα του πολιτικού προσωπικού και του μηχανισμού ασφαλείας της χώρας και ήταν επανειλημμένα υποψήφιος για την προεδρία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Διετέλεσε αντιπρόεδρος αρμόδιος για οικονομικές υποθέσεις από το 2021 έως το 2023, επί της σκληροπυρηνικής κυβέρνησης του προέδρου Εμπραχίμ Ραΐσι.

Είναι κάτοχος διδακτορικού διπλώματος στα οικονομικά από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης.

Σύμβουλος του Μοτζτάμπα

Ο Ρεζάι διορίστηκε στρατιωτικός σύμβουλος του Χαμενεΐ τον Μάρτιο, μετά την ανάληψη της ηγεσίας του Ιράν από τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος διαδέχθηκε τον πατέρα του, τον εκλιπόντα Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, που σκοτώθηκε στην αρχή του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου κατά του Ιράν.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου έχει κάνει συχνές δημόσιες δηλώσεις, εκφράζοντας βαθιά δυσπιστία απέναντι στις διαπραγματεύσεις και απειλώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τον Απρίλιο δήλωσε ότι θα ήταν «θαυμάσιο» εάν οι ΗΠΑ πραγματοποιούσαν χερσαία εισβολή στο Ιράν, καθώς, όπως είπε, «θα παίρναμε χιλιάδες ομήρους και για κάθε όμηρο θα ζητούσαμε ένα δισεκατομμύριο δολάρια».

«Δεν τάσσομαι καθόλου υπέρ της παράτασης της εκεχειρίας. Αυτή είναι προσωπική μου άποψη», είχε δηλώσει τότε.

Τον Ιούνιο, πριν από την υπογραφή από το Ιράν ενός μνημονίου κατανόησης με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στις 17 Ιουνίου, ο Ρεζάι δήλωσε ότι η συμφωνία περιείχε ασάφειες που έπρεπε να διευκρινιστούν.

Στις 27 Ιουνίου κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι παραβίασε τη συμφωνία, προκαλώντας εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ.

Αντικατοπτρίζοντας τους στενούς δεσμούς του με τον Μοτζτάμπα, ο Ανώτατος Ηγέτης εξέδωσε χθες Κυριακή διάταγμα με το οποίο διόρισε τον Ρεζάι εκπρόσωπό του στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας.

Ο Χαμενεΐ επικαλέστηκε κατά τον διορισμό την «πολύτιμη εμπειρία» του Ρεζάι, μεταξύ άλλων και τη μακρά στρατιωτική του σταδιοδρομία.

Αντιτάχθηκε στον Σάχη

Ο Ρεζάι συμμετείχε στην αντιπολίτευση κατά της δυναστείας των Παχλαβί, η οποία ανατράπηκε το 1979, ήδη από την εφηβεία του.

Το 1973 συνελήφθη και φυλακίστηκε από την υπηρεσία ασφαλείας του Σάχη, SAVAK.

Συνέβαλε στην ίδρυση και ανάπτυξη της ένοπλης οργάνωσης Mansouroun, η οποία έδρασε εναντίον της μοναρχίας κατά τη δεκαετία του 1970.

Μέλη της οργάνωσης που είχαν φυλακιστεί μαζί, μεταξύ των οποίων και ο Ρεζάι, αποτέλεσαν αργότερα μέρος της ανώτατης ηγεσίας των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Ο αμφιλεγόμενος ρόλος του στον πόλεμο Ιράν – Ιράκ

Η δράση του κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν – Ιράκ παραμένει αντικείμενο αντιπαράθεσης στο Ιράν.

Επικριτές έχουν αμφισβητήσει τον ρόλο του σε δαπανηρές στρατιωτικές επιχειρήσεις που προκάλεσαν βαριές απώλειες στις ιρανικές δυνάμεις, μεταξύ άλλων στην Επιχείρηση Καρμπάλα-4, επίθεση τον Δεκέμβριο του 1986 με στόχο τη διάρρηξη των ιρακινών αμυντικών γραμμών προς τη Βασόρα.

Το 2018, ο Ρεζάι προκάλεσε νέα αντιπαράθεση όταν έγραψε στο Twitter ότι η Καρμπάλα-4 είχε πραγματοποιηθεί με σκοπό την παραπλάνηση του εχθρού ενόψει της Καρμπάλα-5.

Αργότερα διευκρίνισε ότι η επιχείρηση είχε αρχικά σχεδιαστεί ως πραγματική επίθεση, αλλά ότι το Ιράν αξιοποίησε στη συνέχεια την αποτυχία της ως μέσο παραπλάνησης ενόψει της Καρμπάλα-5.

Οι δηλώσεις του προκάλεσαν αντιδράσεις από βετεράνους του πολέμου, οικογένειες θυμάτων και ανώτερους πολιτικούς παράγοντες.