Τη στάση τους «ζυγίζουν» οι Ευρωπαίοι ηγέτες, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την πιο σοβαρή κρίση που έχει πλήξει τις διατλαντικές σχέσεις εδώ και δεκαετίες, μετά τις απειλές του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, για κύμα δασμών Ευρωπαίων, παραδοσιακών συμμάχων στο ΝΑΤΟ, που αντιτίθενται στην «εκστρατεία» του να καταλάβει τη Γροιλανδία.

Ο Τραμπ, ο οποίος έχει απαιτήσει την άδεια να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, ανακοίνωσε το βράδυ του Σαββάτου ότι θα επιβάλει δασμούς 10% έως την 1η Φεβρουαρίου σε αγαθά από τη Βρετανία, τη Νορβηγία και άλλες έξι χώρες της Ε.Ε. που έστειλαν στρατεύματα στο Αρκτικό νησί για στρατιωτική άσκηση αυτή την εβδομάδα.

Μεταξύ άλλων, σύμφωνα με αναφορές σε διεθνή Μέσα, οι ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν το ενδεχόμενο να επιβάλουν στις ΗΠΑ δασμούς αξίας 93 δισ. ευρώ, καθώς και άλλα μέτρα, όπως ο περιορισμός μέσω του Anti-Coercion Instrument(ACI) της πρόσβασης των αμερικανικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή κοινή αγορά.

Εκπρόσωποι των 27 χωρών συναντήθηκαν χθες, Κυριακή, για να εξετάσουν τα παραπάνω αντίμετρα και να προετοιμάσουν επιλογές, ωστόσο η Ε.Ε. θα προσπαθήσει πρώτα να βρει διπλωματική λύση, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg.

Οι επιλογές

Τα μέτρα αντιποίνων καταρτίζονται προκειμένου να δοθεί στους Ευρωπαίους ηγέτες μοχλός πίεσης για τις κρίσιμες συναντήσεις με τον πρόεδρο των ΗΠΑ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με αξιωματούχους που μίλησαν στους FT.

Προσπαθούν να βρουν συμβιβασμό που θα αποτρέψει ένα βαθύ ρήγμα στη δυτική στρατιωτική συμμαχία, το οποίο, όπως τονίζουν, θα μπορούσε να αποτελέσει υπαρξιακή απειλή για την ασφάλεια της Ευρώπης.

Σε αυτή την προσπάθεια, επανέφεραν τον κατάλογο δασμών που καταρτίστηκε πέρυσι, αλλά ανεστάλη μέχρι τις 6 Φεβρουαρίου για να αποτραπεί το ξέσπασμα ενός ολοκληρωτικού εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ.

Η επανενεργοποίησή του συζητήθηκε xθες, Κυριακή, από τους 27 πρέσβεις της Ε.Ε. ενώ στο τραπέζι υπήρχε επίσης και η λεγόμενη Πράξη κατά του Εξαναγκασμού (ACI). Ενδεχόμενη ενεργοποίησή της θα περιορίσει την πρόσβαση των αμερικανικών εταιρειών στην αγορά της Ε.Ε..

Το εργαλείο περιλαμβάνει επενδυτικούς περιορισμούς και μπορεί να επηρεάσει τις εξαγωγές υπηρεσιών των αμερικανικών εταιρειών Big Tech στην Ε.Ε.

«Υπάρχουν σαφή μέσα αντιποίνων διαθέσιμα εάν αυτό συνεχιστεί… [Ο Τραμπ] χρησιμοποιεί καθαρά μαφιόζικες μεθόδους», δήλωσε στους FT Ευρωπαίος διπλωμάτης που ενημερώθηκε για τη συζήτηση, προσθέτοντας: «Ταυτόχρονα, θέλουμε να απευθύνουμε δημόσια έκκληση για ηρεμία.

Το Παρίσι και το Βερολίνο συντονίζουν κοινή απάντηση, με τους υπουργούς Οικονομικών τους να προετοιμάζουν συνάντηση στο Βερολίνο σήμερα, Δευτέρα. Θα ακολουθήσει συνάντηση με τους Ευρωπαίους ομολόγους τους στις Βρυξέλλες, ανέφερε σύμβουλος του γαλλικού υπουργείου.

«Το ζήτημα θα πρέπει επίσης να συζητηθεί με όλους τους εταίρους της G7 υπό την προεδρία της Γαλλίας», πρόσθεσε το ίδιο άτομο.

Πάντως, οι χώρες της Ε.Ε. στην πλειονότητά τους, ζήτησαν διάλογο με τον Τραμπ πριν από την ανακοίνωση αντιποίνων, σύμφωνα με διπλωμάτες που μίλησαν στους FT. «Πρέπει να ρίξουμε τους τόνους», ανέφεραν χαρακτηριστικά.

«Ανοιξε το Κουτί της Πανδώρας»

Εν τω μεταξύ, σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας από δυτικές χώρες θα συναντηθούν στο Νταβός σήμερα, Δευτέρα, το απόγευμα.

Οι συνομιλίες αρχικά είχαν προγραμματιστεί να επικεντρωθούν στην Ουκρανία και στις συνεχιζόμενες ειρηνευτικές συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου στη χώρα, αλλά θα δοθεί χρόνος να συζητηθεί η κρίση στη Γροιλανδία, ανέφεραν δύο αξιωματούχοι που ενημερώθηκαν για τις προετοιμασίες.

Οι απειλές του Τραμπ «σίγουρα δικαιολογούν την ACI, καθώς θα ήταν τυπικός εξαναγκασμός», δήλωσε τρίτος Ευρωπαίος αξιωματούχος.

«Αλλά πρέπει να αξιοποιήσουμε τον χρόνο έως την 1η Φεβρουαρίου για να δούμε αν ο Τραμπ ενδιαφέρεται για αποκλιμάκωση», ανέφερε, προσθέτοντας ότι πολλά θα εξαρτηθούν από το αποτέλεσμα των συνομιλιών στο Νταβός.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν πως οι απειλές για αντίποινα θα αυξήσουν την πίεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ κατά των ενεργειών του Τραμπ και θα οδηγήσουν στην υπαναχώρησή του ως προς την εξαγγελία για την επιβολή δασμών.

«Οι λογικοί Αμερικανοί γνωρίζουν ότι μόλις άνοιξε το Κουτί της Πανδώρας», σύμφωνα με διπλωμάτες.

Η Φον ντερ Λάιεν δήλωσε χθες, Κυριακή, ότι η Ευρώπη θα «επιμείνει σταθερά στη δέσμευσή της να υπερασπιστεί την κυριαρχία της Γροιλανδίας και του Βασιλείου της Δανίας», προσθέτοντας: «Θα προστατεύουμε πάντα τα στρατηγικά μας οικονομικά συμφέροντα και τα συμφέροντά μας στον τομέα της ασφάλειας».

Σκοτ Μπέσεντ: «Πολύ αδύναμοι οι Ευρωπαίοι»

Την ίδια ώρα, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ ​​Μπέσεντ, δήλωνε ότι η Ευρώπη είναι πολύ αδύναμη για να εγγυηθεί την ασφάλεια της Γροιλανδίας.

«Ο πρόεδρος εκτιμά ότι η ενισχυμένη ασφάλεια δεν είναι δυνατή χωρίς η Γροιλανδία να αποτελεί μέρος των ΗΠΑ», ανέφερε στο NBC News.

Στο μεταξύ, οι ηγέτες της Ε.Ε. προετοιμάζονται για έκτακτη συνεδρίαση την Πέμπτη όπου θα συζητήσουν την κρίση.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος συγκαλεί τις συνόδους κορυφής, δήλωσε την Κυριακή το βράδυ: «Δεδομένης της σημασίας των πρόσφατων εξελίξεων και για περαιτέρω συντονισμό, αποφάσισα να συγκαλέσω έκτακτη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τις επόμενες ημέρες.

My consultations with member states on the latest tensions over Greenland reconfirm our strong commitment to the following:

Unity on the principles of international law, territorial integrity and national sovereignty;

Unity in support of and solidarity with Denmark and…

— António Costa (@eucopresident) January 18, 2026

Η Ε.Ε. είναι έτοιμη «να αμυνθεί έναντι οποιασδήποτε μορφής εξαναγκασμού», πρόσθεσε ο Κόστα.

Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ χαρακτήρισε τα σχόλια του Τραμπ «εντελώς λανθασμένα» και ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ουλφ Κρίστερσον δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα «εκβιαστεί». Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις απειλές, τάχθηκες υπέρ της ενεργοποίησης του ισχυρότερου εργαλείου εμπορικών αντιποίνων, της Πράξης κατά του εξαναγκασμού.

Η πιο άμεση και απτή αντίδραση από την Ε.Ε. ήταν η ανακοίνωση του Μάνφρεντ Βέμπερ σχετικά με την εμπορική συμφωνία της Ενωσης με τις ΗΠΑ, η οποία εξακολουθεί να απαιτεί την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, η μεγαλύτερη ομάδα στο κοινοβούλιο, δήλωσε ότι θα συμμετάσχει με άλλα κόμματα στο μπλοκάρισμα της επικύρωσης της συμφωνίας.

«Ο πρόεδρος Τραμπ ξεκίνησε θύελλα που απειλεί να καταστρέψει δεκαετίες διατλαντικής συνεργασίας», δήλωσε σε ανακοίνωσή του την Κυριακή ο Στέφαν Λόφβεν, πρόεδρος του Κόμματος των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών. Το κόμμα, του οποίου η κοινοβουλευτική ομάδα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη στις Βρυξέλλες, υποστηρίζει την αναστολή της εμπορικής συμφωνίας και κάλεσε την Ε.Ε. να εξετάσει τη χρήση του μέσου κατά του καταναγκασμού.

Η εμπορική συμφωνία, την οποία πολλοί στην Ευρώπη επέκριναν ως υπερβολικά ετεροβαρή υπέρ της Ουάσιγκτον, οδήγησε την ΕΕ να συμφωνήσει να άρει σχεδόν όλους τους δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα. Η Ε.Ε. αποδέχτηκε επίσης δασμό 15% στις περισσότερες εξαγωγές προς τις ΗΠΑ και 50% στον χάλυβα και το αλουμίνιο. Οι ΗΠΑ έχουν έκτοτε επεκτείνει τον κατάλογο των αγαθών που περιλαμβάνονται στον υψηλότερο συντελεστή 50% ώστε να συμπεριλάβει εκατοντάδες επιπλέον προϊόντα που περιέχουν τα μέταλλα.

Η Ε.Ε. έχει ήδη εγκρίνει αντίποινα σε αμερικανικά προϊόντα αξίας 93 δισ. ευρώ, αλλά ανέστειλε την εφαρμογή τους. Εάν ο Τραμπ προχωρήσει με την απειλή του και επιβάλει δασμούς στις αρχές Φεβρουαρίου, η Ε.Ε. μπορεί να επιτρέψει την επαναφορά των αντιμέτρων, ανέφεραν οι πηγές, οι οποίες μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Τα μέτρα θα στοχεύουν αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των αεροσκαφών της Boeing, αυτοκινήτων που κατασκευάζονται στις ΗΠΑ και του μπέρμπον.

«Κούρσα» Ρούτε και αντιδράσεις στις ΗΠΑ

Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής των ΗΠΑ, Τομ Τίλις, και η Δημοκρατική Τζιν Σαχίν, εξέδωσαν κοινή δήλωση προτρέποντας την κυβέρνηση Τραμπ να «άρει τις απειλές και να ενεργοποιήσει τη διπλωματία».

Οι συμπρόεδροι επιτροπής της αμερικανικής Γερουσίας για το ΝΑΤΟ ανέφεραν: «Η συνέχιση αυτής της πορείας είναι κακή για την Αμερική, κακή για τις αμερικανικές επιχειρήσεις και κακή για τους συμμάχους της Αμερικής».

Ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Κυριακή ότι μίλησε με τον πρόεδρο για τη Γροιλανδία και ότι «ανυπομονεί να τον δει στο Νταβός αργότερα αυτή την εβδομάδα». Εν τω μεταξύ, ο Ρούτε θα συναντηθεί με τον υπουργό Αμυνας της Δανίας και τους υπουργούς Εξωτερικών της Γροιλανδίας στις Βρυξέλλες σήμερα, Δευτέρα.

«Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι»

Οπως συμβαίνει με πολλές αποτυχημένες σχέσεις, ΗΠΑ και Ευρωπαίοι έχουν διαφωνίες και εντάσεις από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε στον Λευκό Οίκο πριν από ένα χρόνο, επισημαίνεται σε ανάλυση του Politico.

Αλλά για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων, κάποιοι από τους μακροβιότερους και πιο πιστούς συμμάχους της Αμερικής, η απειλή του Τραμπ για τιμωρητικούς δασμούς εναντίον όποιου προσπαθήσει να τον εμποδίσει να πάρει τη Γροιλανδία ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Το διαζύγιο, εκτιμούν, είναι πλέον αναπόφευκτο.

Κατ’ ιδίαν, απογοητευμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι περιγράφουν τη βιασύνη του Τραμπ να προσαρτήσει το δανικό έδαφος ως «τρέλα», μετά την επιχείρησή του στη Βενεζουέλα. Τονίζουν ότι πρέπει να του επιβληθούν τα πιο σκληρά αντίποινα από την πλευρά της Ευρώπης για τη «σαφή και απρόκλητη επίθεση» εναντίον συμμάχων στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, σύμφωνα με το Politico.

Τι είναι η Πράξη κατά του εξαναγκασμού

Η απειλή του Μακρόν να χρησιμοποιήσει την Πράξη κατά του εξαναγκασμού θα σηματοδοτούσε σημαντική κλιμάκωση από την Ε.Ε.

Η Πράξη, η οποία δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ, σχεδιάστηκε κυρίως ως αποτρεπτικό μέσο προκειμένου να ανταποκριθεί σε σκόπιμες εξαγκαστικές ενέργειες από τρίτες χώρες που χρησιμοποιούν εμπορικά μέτρα ως μέσο πίεσης στις πολιτικές επιλογές της Ε.Ε. ή των μελών της.

Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν δασμούς, νέους φόρους στις εταιρείες τεχνολογίας ή στοχευμένους περιορισμούς στις επενδύσεις στην Ε.Ε. Θα μπορούσαν επίσης να περιλαμβάνουν περιορισμό της πρόσβασης σε τμήματα της αγοράς της Ε.Ε. ή περιορισμό των εταιρειών από την υποβολή προσφορών για δημόσιες συμβάσεις στην Ευρώπη.