Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι το ποσοστό ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παραμένει σταθερό, γύρω στο 17%, τα τελευταία τέσσερα χρόνια, δήλωσε στο ΚΥΠΕ η Πρόεδρος του Εθνικού Δικτύου Ενάντια στη Φτώχεια (ΕΔΕΦ), Ελένη Καραολή, επισημαίνοντας ότι έχουμε μπει έντονα στην εποχή των «εργαζόμενων φτωχών».

Σημείωσε, ακόμα, ότι η φτώχεια έχει φύλο και ηλικία, σημειώνοντας ότι τα ποσοστά κινδύνου φτώχειας είναι αυξημένα στις γυναίκες, ιδιαίτερα στις μονογονιούς, αλλά και στα άτομα άνω των 65 ετών.

Η κ. Καραολή επισήμανε την ανάγκη εκπόνησης εθνικής στρατηγικής για την καταπολέμηση της φτώχειας, που θα ενώνει «όλα τα κομμάτια του παζλ», προκειμένου να δοθούν ολιστικές λύσεις. Εξέφρασε, εξάλλου, την ελπίδα ανακοίνωσης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη φτώχεια εντός της Κυπριακής Προεδρίας, πιθανότατα τον Μάιο.

Σε ανακοίνωση στοιχείων από τη Στατιστική Υπηρεσία, τη Δευτέρα, αναφέρεται ότι 167.000 άτομα στην Κύπρο, που αντιστοιχεί στο 17,1% του πληθυσμού, βρίσκονταν σε κίνδυνο φτώχειας ή σε κοινωνικό αποκλεισμό το 2025.

Από το 2022 το ποσοστό παραμένει γύρω στο 17% (2022:17,5% 2023:17,4% 2024:17,1% 2025:17,1%). Η κ. Καραολή είπε ότι «πρέπει να μας ανησυχήσει» το ότι το ποσοστό δεν μπορεί να πάει πιο κάτω, «από τη στιγμή που όλοι μας λένε ότι η οικονομία και οι αριθμοί ευημερούν».

Επιπλέον, σημείωσε ότι «δυστυχώς, η φτώχεια έχει φύλο και είναι γυναίκα». Το ποσοστό για τις γυναίκες που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία, είναι 18,7%, ενώ για τους άντρες 15,5%. «Αυτό είναι κάτι που συμβαίνει διαχρονικά», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η γυναίκα παρουσιάζεται σε υψηλότερα επίπεδα φτώχειας από ότι ο άντρας.

Επισήμανε, περαιτέρω, ότι η ομάδα που είναι σε μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας είναι οι γυναίκες άνω των 65, καθώς διαθέτουν χαμηλότερα εισοδήματα. Εξάλλου, σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία, στα άτομα άνω των 65 ετών, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ανεβαίνει στο 33,2%.

Σύμφωνα με την κ. Καραολή, μια άλλη ομάδα επίσης που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας είναι οι μονογονιοί και τα μονήρη άτομα. Σημείωσε ότι στη συντριπτική πλειοψηφία τους οι μονογονιοί είναι γυναίκες. Αναφέρθηκε, επίσης, στους ανθρώπους που βρίσκονται στα γηροκομεία, αλλά και στους μετανάστες, «που μπορεί να ζουν 8 σε ένα άθλιο διαμέρισμα».

Η Πρόεδρος του ΕΔΕΦ τόνισε, ακόμα, ότι «έχουμε μπει έντονα σε μία εποχή που παρατηρούμε αυτό που λέμε ‘εργαζόμενοι φτωχοί’. Είμαστε σε μία κατάσταση που μπορεί να εργάζονται και οι 2 ενήλικες στο σπίτι, ή και τα παιδιά τους και πάλι δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις άμεσες ανάγκες».

Επισήμανε ότι μπορεί ο πληθωρισμός να σταθεροποιήθηκε το τελευταίο διάστημα, αλλά οι τιμές δεν έχουν μειωθεί. Επιπλέον, το ψηλό ενεργειακό κόστος και η αύξηση στην τιμή των καυσίμων μετακυλίεται και στο φαγητό και τις υπηρεσίες. Αναφέρθηκε, επίσης, στο ψηλό κόστος στέγασης, ειδικά για τους νέους, επισημαίνοντας ότι χρειάζεται μια πιο ολοκληρωμένη στεγαστική στρατηγική, με διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς αλλά και με τον κόσμο που βιώνει τη φτώχεια.

Όπως είπε, χρειάζεται «να βρεθούν οι πολιτικές που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του κόσμου», σημειώνοντας ότι συνήθως τα άτομα που βιώνουν φτώχεια δεν μπορούν να αξιοποιήσουν τα διάφορα σχέδια που εξαγγέλλονται και χρειάζονται, πχ για φωτοβολταϊκά ή για ενεργειακή αναβάθμιση, ή για απόκτηση κατοικίας, καθώς πρέπει να διαθέτει τα λεφτά να πληρώσει και μετά να του επιστραφούν από το κράτος.

Αναφέρθηκε σε πρακτικές σε άλλες χώρες της ΕΕ, όπου η κυβέρνηση δίνει κουπόνια στους δικαιούχους και πληρώνει η ίδια τις εταιρείες. «Ο τεχνοκράτης μπορεί να μην ξέρει αυτά τα πράγματα. Πρέπει να γίνει διαβούλευση με την κοινωνία», ανέφερε.

Απαντώντας στο πώς βιώνεται η φτώχεια και τι συνέπειες έχει, είπε ότι το Εθνικό Δίκτυο Ενάντια στη Φτώχεια τρέχει ένα πρόγραμμα, με το οποίο «προσπαθούμε να αναπτύξουμε συνέχεια μία ομάδα ατόμων που βιώνουν φτώχεια και κοινωνικό αποκλεισμό», παρόλο που, όπως είπε, δεν είναι εύκολο να έρθει κάποιος και να παραδεχτεί ή να μιλήσει.

Σε αυτή την ομάδα υπάρχουν γυναίκες, μονογονιοί, συνταξιούχοι. «Έχουν απίστευτο άγχος για το πώς θα βγει ο μήνας. Χρειάστηκε για κάποια από τα μέλη μας να μιλήσουμε με φούρνους και με μαγειρεία για να τους παίρνουμε τουλάχιστον κάποιες φορές την εβδομάδα φαγητό».

Επίσης, αναφέρθηκε και σε θέματα ψυχικής υγείας, σημειώνοντας ότι συχνά χρειάζεται συμβουλευτική και ψυχολογική στήριξη.

Σημείωσε ότι ο θεσμός του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος έχει σε μεγάλο βαθμό εξυγιανθεί, αλλά εξακολουθούν «να υπάρχουν κάποια θέματα». Για παράδειγμα, ανέφερε ότι το τρίτο σκέλος του ΕΕΕ αφορά την επιστροφή στην εργασίας. Η κ. Καραολή αναφέρθηκε σε δυσκολίες που προκύπτουν από τη διεξαγωγή προγραμμάτων επανεκπαίδευσης στη Λευκωσία.

«Σε μια οικογένεια που για οποιοδήποτε λόγο έμεινε ο πατέρας ή η μητέρα εκτός δουλειάς και ζουν στην επαρχία, έχουν έναν αυτοκίνητο, έχουν δύο παιδιά και το σύστημα τους λέει ότι πρέπει να έρθουν στη Λευκωσία, να κάνουν εκπαίδευση και αν δεν το κάνουν μετά από τους 6 μήνες χάνουν το δικαίωμα στο ανεργιακό», είπε.

Διερωτήθηκε: Πώς θα έρθει στη Λευκωσία; Έχει λεφτά να βάλει βενζίνη; Μπορεί να αφήσει το μωρό»;

«Δεν έχουμε δομές και υποδομές για να αφήσουμε τα παιδιά. Τα σχολεία τελειώνουν στις 1:30μμ. Νομίζω ξέρουμε το κόστος του νηπιαγωγείου μετά τις 4μμ. Οι χώροι που έχουν τα κέντρα κοινοτικού εθελοντισμού, οι χώροι για τα παιδιά δίπλα από τα σχολεία δεν είναι αρκετοί για να αντέξουν τον όγκο των παιδιών», είπε.

Συνεπώς, ανέφερε, το ζήτημα «πρέπει να το δούμε συλλογικά». Σημείωσε ότι γίνονται προσπάθειες, «δεν τα μηδενίζουμε όλα, τα παρακολουθούμε».

Η κ. Καραολή ανέφερε, εξάλλου, ότι ο δημόσιος διάλογος στην Ευρωπαϊκή Ένωση για το θέμα διεξάγεται τα τελευταία δύο χρόνια. Τώρα συζητείται η εισήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εκπόνηση της πρώτης ευρωπαϊκής στρατηγικής καταπολέμηση της φτώχειας. «Τόσο ως Ευρωπαϊκό Δίκτυο, όσο και ως Εθνικό, έχουμε συμμετάσχει σε όλες τις διαδικασίες διαλόγου. Ελπίζουμε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορέσει να ανακοινώσει την πρώτη ευρωπαϊκή στρατηγική εντός της Κυπριακής Προεδρίας», είπε, σημειώνοντας ότι είναι πιθανόν να ανακοινωθεί τον Μάιο.

Σημείωσε, εξάλλου, ότι στο πλαίσιο της Προεδρίας, το ΕΔΕΦ θα διοργανώσει, σε συνεργασία με το αντίστοιχο ευρωπαϊκό δίκτυο, το ευρωπαϊκό συνέδριο ατόμων που βιώνουν φτώχεια και κοινωνικό αποκλεισμό στις 4-5 Ιουνίου στην Κύπρο.

Όπως εξήγησε, μία από τις βασικές πρόνοιες της ευρωπαϊκής στρατηγικής είναι ότι πρέπει τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν εθνικές στρατηγικές. «Η εθνική στρατηγική βλέπει συλλογικά και ολιστικά το πρόβλημα. Είναι ένα παζλ, πρέπει να μπουν όλα τα πράγματα που συζητήσαμε κάτω, είτε αυτό είναι η ηλικία, είτε το φύλο, είτε η φυλή», σημείωσε.

Πρέπει, συνέχισε, να συζητήσουν όλες οι υπηρεσίες, όλοι οι κοινωνικοί εταίροι, είτε είναι το Δίκτυο για τη Φτώχεια, είτε οι συντεχνίες, και οι εργοδότες. Όπως είπε καταληκτικά, «όλοι μαζί να πάρουμε μπροστά την κοινωνία και το κράτος και τη χώρα μας, για να μην μείνει κανένας πίσω».