Του Απόστολου Κουρουπάκη
Το εμβληματικό κτήριο του Παρθεναγωγείου Φανερωμένης άρον-άρον εκκενώθηκε και έμεινε βουβό. Έγινε και αυτό ένα κτήριο φάντασμα, που όμως το διεκδικούν πολλοί, με το Πανεπιστήμιο Κύπρου να μην μπορεί να το εξασφαλίσει προς ώρας, και με το Πανεπιστήμιο Αθηνών να έχει εκδηλώσει το ενδιαφέρον του. Η εγκατάλειψή του, έστω και προσωρινή, αποδεικνύει κατά την άποψή μου την προχειρότητα με την οποία κινήθηκαν άπαντες, Αρχιεπισκοπή, υπουργείο Οικονομικών, Πανεπιστήμιο Κύπρου, Δήμος Λευκωσίας –στο μερίδιο που του αναλογεί πάντα. Έκλεισαν τα σχολεία που φιλοξενούσε, βουβάθηκε η γειτονιά, φύγαν τα χελιδόνια (για να θυμηθώ την εξαιρετική δουλειά των Κωνσταντίνου Πατσαλίδη και Γιώργου Αβραάμ «Όταν σιγούν τα χελιδόνια»). Τώρα, βέβαια, η Αρχιεπισκοπή θέλει να το ξανακάνει σχολείο, λειτουργώντας το ως Δημοτικό ή γυμνάσιο. Τώρα το ερώτημα γιατί ενώ ήταν σχολείο και το κλείσανε και μετά το θέλουν ξανά σχολείο, νομίζω πως η απάντηση είναι απλή, δεν τα βρήκανε στα χρήματα και μπήκαν τελικά σε περιπέτειες.
Πάντως, αυτή η προχειρότητα και η κοντόφθαλμη οπτική είναι που δημιουργεί προβλήματα για μία ορθολογική ανάπτυξη της παλιάς πόλης της Λευκωσίας και των τοποσήμων της. Ιστορικά κτήρια που γίνονται λάφυρα, για όποιον τελικά τα αποκτήσει, αντί να είναι στο επίκεντρο σοβαρών συζητήσεων για το ποιος είναι ο πιο πρόσφορος τρόπος να αξιοποιηθούν, προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Αντιλαμβάνομαι ότι μιλάμε για ιδιωτική περιουσία, της Εκκλησίας κυρίως, αλλά έγινε ποτέ καμία σοβαρή ανταλλαγή απόψεων για το πώς μπορούν κτήρια όπως η Βιβλιοθήκης της Φανερωμένης και το Παρθεναγωγείο της Φανερωμένης να γίνουν πυρήνες πολιτισμού και παιδείας; Η προσφάτως ανακαινισμένη Αχίλλειος Βιβλιοθήκη τέθηκε στο στόχαστρο κάποιου φιλαναγνωστικού ή λογοτεχνικού φορέα, ώστε να αρχίσει να ζει ως βιβλιοθήκη και ως αναγνωστικός πυρήνας; Όχι, ούτε και ο Δήμος Λευκωσίας έκανε πολλά για να ενημερώσει τους δημότες του ότι έχει έναν νέο χώρο, τον οποίο προτίθεται να αξιοποιήσει καταλλήλως, και γιατί όχι ως παράλληλος χώρος του Δημοτικού Κέντρου Τεχνών. Νομίζω πως τίποτε από τα παραπάνω δεν έγινε και τώρα που το ΕΚΠΑ ζητάει, βάλλεται πανταχόθεν. Εννοείται πως το ΕΚΠΑ θέλει εμβληματικά κτήρια και τα ζητάει.
Για να πάρουν τα κτήρια αυτά ζωή και να αποτελέσουν ζωντανά κύτταρα μιας πόλης χρειάζεται προγραμματισμός, όραμα και συνεργασίες, αλλιώς πάντοτε θα καταλήγουμε να τσακωνόμαστε για το ότι το ΕΚΠΑ ή κάθε άλλο ίδρυμα έρχεται ως οδοστρωτήρας και παίρνει όσα μας ανήκουν, απλώς γιατί μπορεί να το κάνει. Μα μπορεί να το κάνει ακριβώς γιατί εμείς οι ίδιοι δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε για το τι είναι επωφελές για τον δήμο, τον κόσμο δηλαδή της πόλης.
Ο δε Δήμος Λευκωσίας θα πρέπει να καταστρώσει ένα σχέδιο βάσει του οποίου θα κινείται όσον αφορά τις πολιτιστικές υποδομές, σε συνεργασία πάντοτε με τις συσσωματώσεις των καλλιτεχνών, ώστε να διορθωθούν χρόνιες στρεβλώσεις και αδικίες και σε ολόκληρη την πόλη–όχι μόνο στο ιστορικό κέντρο– και στα προάστεια/δήμοι που εντάχθηκαν στον Δήμο Λευκωσίας να ανασάνει ο πολιτισμός.
Καλό θα είναι λοιπόν να ξεκινήσει επιτέλους μια σοβαρή συζήτηση για το κτηριακό απόθεμα της παλιάς πόλης της Λευκωσίας και όχι μόνο, με τους φορείς (εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς) και τους θεσμικούς ιδιοκτήτες (Δήμος, Εκκλησία, Σχολική Εφορεία, υπουργεία) να παρουσιάσουν ένα σχέδιο δράσης. Τι κτήρια υπάρχουν, ποιοι τα κατέχουν, ποια είναι αναξιοποίητα, ποια είναι διαθέσιμα και σε ποιους φορείς μπορούν να παραχωρηθούν, με ξεκάθαρους όρους για όλα τα μέρη. Διαφορετικά ας μην παραπονιόμαστε, γιατί αυτός που έχει τον πόνο βάζει τον γιατρό.
