Μιχάλης Σοφοκλέους
Μπορεί τη δημόσια συζήτηση να επικαλύπτουν οι βουλευτικές, οι προεδρικές που ακολουθούν και το διαφαινόμενο κατάντημα του πολιτικού μας συστήματος, η νέα χρονιά όμως θα είναι σταθμός για την ιστορία του τόπου μας, σε ένα πολύ υψηλότερο επίπεδο. Αυτό τουλάχιστον υπαγορεύει η εξέλιξη των γεγονότων διεθνώς και στην περιοχή μας.
Η Κύπρος έχει ήδη αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. για το επόμενο εξάμηνο, μια ευθύνη που περνά σχεδόν απαρατήρητη όταν αφορά μεγάλες χώρες, αλλά αποκτά ιδιαίτερη αξία στις μικρές, εφόσον δίνεται η ευκαιρία να διευρύνουμε τις σχέσεις και το γεωπολιτικό μας αποτύπωμα. Ιδιαίτερα σε μια περίοδο καταδικασμένη να στιγματιστεί από τρία σημαντικά διακυβεύματα.
Πρώτο ζητούμενο είναι η κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, με την παρέμβαση των ΗΠΑ να φτάνει στο απόγειό της. Για την Ευρώπη, ο τρόπος που τροχοδρομούνται τα πράγματα είναι δίκοπο μαχαίρι. Από τη μια, η παύση των εχθροπραξιών είναι πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά αδήριτη. Από την άλλη, όμως, μια συμφωνία που υπονομεύει την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και παραβιάζει κατάφωρα το διεθνές δίκαιο, θα αποτελέσει ήττα και θα δημιουργήσει ένα πολύ κακό προηγούμενο, που θα ενθαρρύνει τις επεκτατικές βλέψεις πολλών ισχυρών να εισβάλουν σε περιοχές που εποφθαλμιούν και να τις κρατήσουν με το πρόσχημα της σταθερότητας. Η «συναλλακτική» θεώρηση της παγκόσμιας τάξης, θα έχει σαφή αντανάκλαση και στο Κυπριακό.
Δεύτερο ζητούμενο είναι η ευρωπαϊκή οικονομία που πάσχει δραματικά από έλλειψη ανταγωνιστικότητας, υπερ-ρύθμιση και τεχνολογική υστέρηση. Φαινόμενα που πιθανόν να θέσουν σε κίνδυνο ακόμη και τα ευρωπαϊκά κράτη πρόνοιας, για τα οποία τόσο υπερηφανευόμαστε. Σε μια εποχή που ο ανταγωνισμός μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών γίνεται εξαιρετικά σκληρός, η Ευρώπη δεν αντέχει άλλο να μένει παρατηρητής. Μοναδική σήμερα διέξοδος φαίνεται το σχέδιο του Μάριο Ντράγκι, το οποίο όμως δεν προχωρά. Λίγη σημασία έχει εάν γι’ αυτό φταίνε οι ευρωπαϊκοί θεσμοί ή τα κράτη μέλη, το κρίσιμο είναι να εφαρμοστεί. Πέραν όμως του σχεδίου Ντράγκι, άλλη τόση σημασία για την πρόοδο της Ευρώπης, έχει η ενεργειακή αυτονομία της, κάτι που μας φέρνει στο τρίτο ζητούμενο. «Αυτονομία» είναι και το σλόγκαν της δικής μας Προεδρίας, με σαφή την πρόθεση της Λευκωσίας να προωθήσει θέματα όπως η ευρωπαϊκή άμυνα, ασφάλεια και το μεταναστευτικό.
Η πρόθεσή μας, μέσα από την Ευρωπαϊκή Προεδρία να πιεστεί η Τουρκία, είναι σαφής και πολύ λογική σε μεγάλο βαθμό. Αυτό στο οποίο όμως αμφισβητούνται οι πραγματικές μας επιδιώξεις, είναι ως προς το για ποιο σκοπό θέλουμε να ασκήσουμε αυτή την πίεση. Είναι απώτερος στόχος μας να πιέσουμε την Τουρκία για να λογικευθεί και να προσέλθει σε μια κατάσταση αμοιβαίας επωφελούς συνεργασίας, ή φαντασιωνόμαστε ότι θα τη γονατίσουμε και θα την καταδικάσουμε στην αιώνια απομόνωση;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα κρίνει τις εξελίξεις που μας αφορούν στο επίπεδο της αξιοποίησης των ενεργειακών μας πόρων, τις δυνατότητες συνεργασιών στην περιοχή, αλλά και στο Κυπριακό. Εάν αυτό που ζητούμε είναι την εκλογίκευση της Τουρκίας, τότε θα βρούμε διεθνή και ευρωπαϊκή στήριξη και την αναγκαία υπομονή και ανοχή. Εάν, όμως, αυτό που πραγματικά επιδιώκουμε είναι να την «καθυποτάξουμε», τότε πολύ φοβάμαι ότι όχι μόνο δεν θα το πετύχουμε, αλλά θα το πληρώσουμε πολύ ακριβά απομονώνοντας οι ίδιοι την αδύναμη χώρα μας. Η Τουρκία, είναι αλήθεια, δεν πετυχαίνει τους σκοπούς της. Άλλο τόσο αλήθεια είναι, όμως, ότι πετυχαίνει να εμποδίζει εμάς τους υπόλοιπους.
Τα ενεργειακά και η ΑΟΖ δεν αφορούν μόνο εμάς, αφορούν την περιοχή και την Ευρώπη. Αφορούν τις φιλοδοξίες της Δύσης να δημιουργήσει έναν άξονα συνεργασίας από την Ινδία μέχρι την Ευρώπη και να τροφοδοτηθεί η ηπειρωτική Ευρώπη με ενέργεια. Είναι αφέλεια να θεωρούμε ότι θα περιμένουν τα παιγνίδια μας, εάν νιώσουν ότι οι σχεδιασμοί αυτοί δεν προχωρούν λόγω της Κύπρου. Ούτε ο Τραμπ θα περιμένει, ούτε ο Ρούμπιο, ούτε οι Γερμανοί, οι Γάλλοι και οι Ιταλοί. Ούτε και ο γ.γ. του ΟΗΕ, η θητεία του οποίου λήγει στο τέλος του χρόνου. Και τότε στο επίκεντρο θα βρεθεί το Κυπριακό, είτε για να κλείσει όπως-όπως, είτε για να παρακαμφθεί.
Κάνω αυτή την παρότρυνση, αλλά και «προειδοποίηση», διότι ελάχιστες ήταν οι φορές στην ιστορία που η κυπριακή ηγεσία ανέγνωσε σωστά τη διεθνή πραγματικότητα και πώς μας επηρεάζει. Αντίθετα, πάμπολλα είναι τα παραδείγματα που είτε υποστήκαμε εξευτελιστικές ήττες (κορυφαίο το 1974), είτε χάσαμε μεγάλες ευκαιρίες, λόγω της αμετροέπειας και του μικρομεγαλισμού μας.
