Η καταπολέμηση της γραφειοκρατίας, ως προϋπόθεσης ενίσχυσης της οικονομικής ανάπτυξης, αποτελεί προτεραιότητα σε πολλές χώρες.
Στις ΗΠΑ και την Αργεντινή, η προσέγγιση είναι ριζοσπαστική, με οριζόντιες περικοπές σε κυβερνητικά σχέδια και προσωπικό. Ο πρόεδρος Τραμπ ευνοεί μετατόπιση προτεραιοτήτων από κοινωνικά πεδία στη βιομηχανική και εμπορική πολιτική, αντικατοπτρίζοντας δυσπιστία προς τον κρατικό παρεμβατισμό και προωθώντας μείωση του ρόλου του κράτους, ακόμη και σε τομείς όπως παιδεία, υγεία, κ.λπ.
Στην Ευρώπη, όπου, σύμφωνα με μελέτη του Economic Policy Forum, σημαντική μείωση της γραφειοκρατίας δύναται να προσθέσει 4,6% στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, η προσέγγιση εστιάζει στη βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου και στη μείωση του διοικητικού φόρτου των επιχειρήσεων, γνωστή ως «better regulation». Ο στόχος δεν είναι η συρρίκνωση του κράτους αλλά η βελτίωση της μεθόδου παρέμβασής του.
Σε αυτό το πλαίσιο, βασικά εργαλεία αποτελούν: (i) η διασαφήνιση και η αποφυγή πολλαπλών αρμοδιοτήτων κρατικών υπηρεσιών, ώστε να διευκολύνεται η εξυπηρέτηση των πολιτών («one-stop shop»), (ii) η αναβάθμιση της μηχανογράφησης, ώστε οι επιχειρήσεις και οι πολίτες να επικοινωνούν με τις κρατικές υπηρεσίες διαδικτυακά, (iii) η απλοποίηση των διαδικασιών, και (iv) η μείωση του αριθμού των εγγράφων και των απαιτήσεων συμμόρφωσης.
Η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται ως χρήσιμο εργαλείο για μείωση της γραφειοκρατίας, μέσω αυτοματοποιημένων διαδικασιών, έξυπνης δρομολόγησης αιτημάτων και ανάλυσης δεδομένων για βελτιστοποίηση αποφάσεων. Η ενσωμάτωσή της σε δημόσιες υπηρεσίες μειώνει τον χρόνο επεξεργασίας, περιορίζει τα λάθη και ενισχύει τη διαφάνεια.
Επίσης, σημαντική παράμετρος είναι η τροποποίηση υφιστάμενων νόμων και κανονισμών, παρά η «εύκολη» λύση νέων νόμων, που τείνουν να καθιστούν το συνολικό νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο πιο περίπλοκο.
Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και σε αριθμό ευρωπαϊκών χωρών, δημιουργήθηκαν επιτελικές υπηρεσίες καθοδήγησης και συντονισμού της προσπάθειας. Επιπλέον, θεσπίστηκαν ειδικές νομοθεσίες για την υποχρεωτική και ενδελεχή αξιολόγηση αντικτύπου στο οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό πεδίο και την ποσοτική επιμέτρηση του κόστους του διοικητικού φόρτου νέων νομοθεσιών, ώστε να επιλέγονται εκείνες που επιτυγχάνουν τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Σχετικά, ο νομοθέτης καλείται να αποδείξει ότι η νομοθεσία είναι απαραίτητη σε σχέση με τον διοικητικό φόρτο που προκαλεί και ότι το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα δεν μπορεί να επιτευχθεί με άλλους τρόπους, π.χ. κανονιστικές διατάξεις ή κυβερνητικές εγκυκλίους, με λιγότερο κόστος.
Στην Κύπρο, οι προσπάθειες υιοθέτησης «καλύτερης» νομοθέτησης δεν καρποφόρησαν, με επακόλουθο το νομοθετικό πλαίσιο να καταστεί ιδιαίτερα περίπλοκο. Περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στον δημόσιο τομέα οφείλουν να εστιαστούν στη μείωση του κατακερματισμού της λήψης αποφάσεων μεταξύ υπουργείων, στην απλοποίηση των διαδικασιών και στη σαφή οριοθέτηση αρμοδιοτήτων, με στόχο τη μείωση του χρόνου επεξεργασίας και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας.
Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πληθαίνουν οι διαμαρτυρίες για υπέρμετρη γραφειοκρατία και οι απαιτήσεις για δραστική απλοποίηση των διαδικασιών, ως συστατικό στοιχείο της αναπτυξιακής προσπάθειας. Ωστόσο, οι σχετικές πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και χωρών όπως της Γερμανίας αντιμετωπίστηκαν με σκεπτικισμό.
Ο Ανδρέας Χαραλάμπους και ο Όμηρος Πισσαρίδης είναι οικονομολόγοι και οι απόψεις που εκφράζουν είναι προσωπικές.
