Στον δημόσιο διάλογο για την ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού επανέρχεται συχνά το επιχείρημα ότι, επειδή η χονδρεμπορική τιμή (Market Clearing Price – MCP) καθορίζεται από την ακριβότερη μονάδα που απαιτείται για την κάλυψη της ζήτησης, τα φωτοβολταϊκά και γενικότερα οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας «πληρώνονται ακριβά». Η προσέγγιση αυτή είναι ελλιπής, γιατί εστιάζει αποκλειστικά στην τιμή και παραβλέπει τον πιο καθοριστικό παράγοντα των εσόδων: τον όγκο ενέργειας που τελικά εκκαθαρίζεται και αμείβεται.

Σε μια ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού, το έσοδο ενός παραγωγού δεν ισούται με την τιμή της αγοράς, αλλά με το γινόμενο τιμή × αμειβόμενη ενέργεια (MWh). Συνεπώς, το γεγονός ότι σε ορισμένες ώρες εμφανίζονται υψηλές MCP δεν σημαίνει ότι τα φωτοβολταϊκά πώλησαν τον κύριο όγκο της παραγωγής τους σε αυτές τις τιμές. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόση ενέργεια φωτοβολταϊκών πράγματι εισήλθε στην αγορά και σε ποιες τιμές αυτή εκκαθαρίστηκε.

Για τον λόγο αυτό, από αναλυτική σκοπιά αγοράς, η ορθή μετρική δεν είναι ο απλός χρονικός μέσος όρος των τιμών, αλλά η σταθμισμένη μέση τιμή με βάση την παραγωγή (production-weighted average), γνωστή και ως capture price. Οι τιμές της αγοράς δεν έχουν όλες το ίδιο βάρος: μια ώρα με υψηλή MCP αλλά πολύ μικρό όγκο φωτοβολταϊκής παραγωγής επηρεάζει ελάχιστα τα συνολικά έσοδα, ενώ μια ώρα με χαμηλή MCP και υψηλή παραγωγή έχει δυσανάλογα μεγάλη επίδραση. Ουσιαστικά, κάθε τιμή «ζυγίζεται» με τις MWh που πράγματι παρήγαγε και εκκαθάρισε το φωτοβολταϊκό σύστημα εκείνη την ώρα.

Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τα φωτοβολταϊκά, διότι η παραγωγή τους συγκεντρώνεται χρονικά στις ώρες της ημέρας όπου η υψηλή ηλιακή διείσδυση συμπιέζει τις τιμές μέσω του merit-order effect και του φαινομένου cannibalisation. Έτσι, οι χαμηλές τιμές δεν αποτελούν εξαίρεση αλλά δομικό χαρακτηριστικό των ωρών μέγιστης Φ/Β παραγωγής, και επειδή συμπίπτουν με τον μεγαλύτερο όγκο MWh, καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη σταθμισμένη μέση τιμή που τελικά «πιάνει» η τεχνολογία.

Τα στοιχεία της περιόδου Οκτωβρίου 2025 έως Ιανουαρίου 2026 το αποτυπώνουν καθαρά στη πιο πάνω ανάλυση. Η μεσοσταθμική MCP στις ώρες παραγωγής φωτοβολταϊκών, υπολογισμένη με βάρη την πραγματική παραγωγή ανά 30λεπτο, ανέρχεται σε 124,8 €/MWh, με μηνιαίες τιμές περίπου 111,5 €/MWh τον Οκτώβριο, 111,6 €/MWh τον Νοέμβριο, 127,4 €/MWh τον Δεκέμβριο και 147,1 €/MWh τον Ιανουάριο. Οι τιμές αυτές διαφέρουν αισθητά από τους απλούς χρονικούς μέσους όρους MCP που συχνά προβάλλονται στον δημόσιο λόγο, ακριβώς επειδή αποτυπώνουν τις τιμές στις οποίες αντιστοιχεί ο πραγματικός όγκος παραγωγής των φωτοβολταϊκών.

Δρ Ανδρέας Προκοπίου - Πρώην Ανώτερος Ερευνητής στον τομέα των Έξυπνων Δικτύων, στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης και ερευνητής στην Électricité de France R&D στη Γαλλία