Κοιτάζοντας ένα γράφημα των New York Times που αποτυπώνει το πώς ψήφισαν διάφορες κατηγορίες του πληθυσμού στις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο, το συμπέρασμα βγαίνει αβίαστα: όλα μπλε. Οι ερευνητές χώρισαν τους ψηφοφόρους σε 48 διαφορετικές υποομάδες ανά φύλο, ηλικία, εκπαίδευση, γεωγραφική περιοχή κ.ο.κ. και εξέτασαν πώς ψήφισε η κάθε μία. Οι κατηγορίες αλληλοεπικαλύπτονται, βεβαίως, αλλά χαρτογραφούν αποτελεσματικά τα περίπου 120 εκατομμύρια πολίτες που ψήφισαν την περασμένη Τρίτη και μας δείχνουν το εξής εκπληκτικό φαινόμενο: από τις 48 υποομάδες, μόνον 8 ψήφισαν στην πλειονότητά τους Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους. Στους λευκούς ψηφοφόρους γενικά, το αποτέλεσμα ήταν 51-48 υπέρ των Ρεπουμπλικανών. Στους λευκούς που κατοικούν σε νότιες πολιτείες, ήταν 62-37. Στους λευκούς άνδρες ήταν 56-43. Στους λευκούς (άνδρες και γυναίκες) ηλικίας άνω των 65, ήταν 54-46. Οι οκτώ κατηγορίες είναι όλες υποσύνολα ενός βασικού προφίλ: σε αυτές τις εκλογές μόνον οι λευκοί στήριξαν Ρεπουμπλικανούς και από αυτούς κυρίως άνδρες χαμηλής μόρφωσης, οι Νότιοι και οι ηλικιωμένοι (φανταστείτε ότι οι λευκοί ηλικίας 18-29 ψήφισαν ∆ημοκρατικούςμε διαφορά 21 μονάδων). Αυτό όμως δεν ήταν το πιο αξιοσημείωτο εύρημα από το συγκεκριμένο γράφημα. Το πιο αξιοσημείωτο είναι τα βελάκια στην άκρη, που έδειχναν τη μετατόπιση των συγκεκριμένων ομάδων σε σχέση με τις εκλογές του 2024.
Ο αριθμός των υποομάδων που μετατοπίστηκαν πιο πολύ προς τους Ρεπουμπλικανούς αυτή τη φορά ήταν μηδέν. Μηδέν. Καμία ομάδα του πληθυσμού δεν ψήφισε σε μεγαλύτερο ποσοστό Ρεπουμπλικανούς το 2026 από ό,τι το 2024. Ολες οι ομάδες μετατοπίστηκαν προς τους ∆ημοκρατικούς, από 5 (λευκοί 65+) μέχρι 33 (μη λευκοί 18-29) ποσοστιαίες μονάδες. Ηταν μια εκπληκτική στροφή, πολύ μεγάλης κλίμακας, που έγινε πάρα πολύ γρήγορα. Το 2024 το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Ντόναλντ Τραμπ κέρδισε (με πολύ μικρή διαφορά, βεβαίως) τη λαϊκή ψήφο. Το 2026 έχασε με 14 μονάδες διαφορά.
Οι αιτίες, βεβαίως, έχουν αναλυθεί εξαντλητικά σε αφιερώματα αυτής εδώ της εφημερίδας, όπως και αλλού. Ενα βασικό δίδαγμα, όμως, φαίνεται να είναι ότι τέτοιες δραματικές και απότομες αλλαγές στην εκλογική συμπεριφορά εξακολουθούν να είναι εφικτές. Υποτίθεται ότι ζούμε σε μια εποχή ακραίας πόλωσης, κατά την οποία οι πολίτες χωρίζονται σε στρατόπεδα που μισιούνται μεταξύ τους. Υποτίθεται ότι μαντρωνόμαστεσε ιδεολογικά ή πολιτικά σιλό, ενημερωνόμαστε εντελώς διαφορετικά από τους άλλους, κλεινόμαστε στις φούσκες μας και πηγαίνουμε στις κάλπες οργισμένοι και φανατισμένοι, με θέσεις επηρεασμένες, κατευθυνόμενες, ναι, αλλά δεδομένες. Μπετόν. Ή με τους μεν ή με τους δε. Ή μαζί μας ή εναντίον μας. ∆εν είναι έτσι. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, στις εκλογές του 2024 κόσμος που δεν φανταζόταν κανείς ότι θα ψηφίσει Τραμπ (φτωχοί, μετανάστες, άλλες μειονότητες) ψήφισε. Και πολλοί άλλοι ψήφισαν για πρώτη φορά Ρεπουμπλικανούς. ∆εν έγιναν, όμως, MAGA. Οταν άρχισαν να βλέπουν τους γείτονές τους να απάγονται από παραστρατιωτικούς τραμπούκους του κράτους και τη βενζίνη να σκαρφαλώνει στο 1,5 δολάριο το λίτρο (αυτό θεωρούν δυσβάσταχτο κόστος καυσίμων στην Καλιφόρνια – το 2025 κόστιζε ένα δολάριο), άλλαξαν γνώμη. Αν σε δύο χρόνια έρθει κάποιος άλλος και υποσχεθεί άλλα που τα ακούν ευχάριστα ή που έχει άλλο στυλ και τους αρέσει το «βάιμπ», θα αλλάξουν πάλι. Η αποδυνάμωση των ιδεολογιών και των πολιτικών κομμάτων ως συμπαγών δομών με στέρεοπολιτικό και κοινωνικό περιεχόμενο δεν έχει οδηγήσει μόνο στην απαξίωση της πολιτικής εν γένει –για την οποία όλοι γκρινιάζουμε– αλλά και στη γενικότερη πολιτική, σχεδόν χαοτική ρευστότητα που διαπιστώνουμε σε όλες τις ώριμες δημοκρατίες.
Αυτό μπορεί να κάνει τη ζωή των δημοσκόπων πιο δύσκολη, αλλά δεν είναι απαραιτήτως κακό για τις κοινωνίες. Μπορεί να είναι άμυνα απέναντι σε προκλήσεις και κινδύνους. Την ώρα που το επίπεδο του πολιτικού διαλόγου, τα σόσιαλ μίντια, τα οικονομικά συμφέροντα, οι παρεμβάσεις των ξένων και ένα σωρό άλλοι παράγοντες μοιάζουν ταγμένοι να μας διχάσουν τελεσίδικα, αυτή η ρευστότητα φαίνεται ότι κρατάει ένα επίπεδο χαοτικής απροβλεπτότητας ζωντανό. Eνας λαός που δεν είναι «μαντρωμένος» πίσω από αταλάντευτες κομματικές ταυτότητες μπορεί να εκφραστεί πιο ελεύθερα στην κάλπη και έτσι να «σπρώξει» το πολιτικό σύστημα για να βρει τις κατάλληλες απαντήσεις σε μια έκτακτη συνθήκη όπως, για παράδειγμα, η εμφάνιση ενός αχαλίνωτου καθεστώτος που πάει να καταργήσει τη δημοκρατία και να κλέψει και τα πόμολα. Ή, άλλο τυχαίο παράδειγμα: μια κατακλυσμιαία οικονομική κρίση.
Γιατί εμείς εδώ, στην κοιτίδα της δημοκρατίας που λέει και ο Μάρκο Ρούμπιο, πάντα πρωτοπόροι, πάντα στην αιχμή της πολιτικής καινοτομίας, χιλιετίες τώρα, αυτά που βλέπουν σήμερα οι Aμερικανοί τα έχουμε δει. Τα έχουμε κάνει. Been there, done that που λένε και στο Γουαϊόμινγκ. Πόσο έστριψαν αυτοί; 15 μονάδες σε δύο χρόνια; Εμείς στρίψαμε 14 σε δύο (2009) και μετά πήγαμε στα καπάκια και στρίψαμε άλλες 16 σε άλλα τρία (2012). Και εξαϋλώνοντας το μεγαλύτερο κόμμα στην πορείακαι πετσοκόβοντας το άλλο (που κέρδισε!) σχεδόν στο μισό. Ξέρουμε πώς γίνεται η δουλειά. Αν θέλουν να πάρουν μαθήματα για τη συνέχεια, εδώ είμαστε. «Χαοτική απροβλεπτότητα» is our middle name, που λένε και στο Γουαϊόμινγκ.
