Δεν ξέρω πότε αποφασίστηκε να κρατούν μαθητές στις παρελάσεις τους τη σημαία. Ηδη στον δικό μου τον καιρό –δηλαδή λίγο πριν από τον Πόλεμο του 1940, την Κατοχή και λίγο μετά– το κάθε σχολείο είχε τη σημαία του, την οποία φυσικά ονειρευόμουν κι εγώ να κρατήσω. Τέτοια ελπίδα όμως δεν υπήρχε, διότι δεν είχα μπόι, και τότε σημαιοφόρος επιλεγόταν όποιος/α είχε το καλύτερο παράστημα – δηλαδή o πιο ψηλός και ευθυτενής. Δεξιά κι αριστερά του βάδιζαν οι παραστάτες της σημαίας, πάλι δυο ψηλοί, που διαλέγονταν για να έχουν τους ίδιους πόντους ύψους μεταξύ τους και λίγο λιγότερους από τον σημαιοφόρο. Επιπροσθέτως όμως και οι τρεις έπρεπε να έχουν στη βαθμολογία τους «διαγωγήν κοσμιωτάτην». Να έχουν δηλαδή φερθεί όλο τον χρόνο πειθαρχημένα, αξιοπρεπώς και με σεβασμό προς τους δασκάλους των – με ήθος. Οχι στο περίπου, δηλαδή απλώς «διαγωγήν κοσμίαν». Το κοσμία δεν ήταν καθόλου αρκετό. Δεν σε εμπόδιζε να προαχθείς, ούτε χαμήλωνε τη γενική βαθμολογία σου, αλλά σημαία άτομο μετρίου ήθους δεν μπορούσε να κρατήσει. Για τον απλούστατο λόγο ότι η σημαία αναγνωριζόταν τότε ως σύμβολο αφοσιώσεως στην πατρίδα.
Ο ψηλός και καμαρωτός σημαιοφόρος ήταν σαν να έλεγε στο υπόλοιπο σχολείο –αλλά και στον κόσμο που τότε κατέβαινε στον δρόμο πυκνός να παρακολουθήσει τα παιδιά του–, σαν να τους έλεγε λοιπόν ότι κρατώντας αυτό το σύμβολο ήταν έτοιμος, μαζί και με τους παραστάτες του, να πέσει μαχόμενος, και να μην αφήσει ποτέ να του την πάρουν, να γίνει δηλαδή λάφυρο του εχθρού.
Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι δεν απείχαν πολύ τότε, ο Πόλεμος στην Αλβανία, και η αντίσταση στη γερμανική εισβολή, αλλά και ο εμφύλιος που ακολούθησε μέχρι το 1949 έδιναν σε αυτήν τη χειρονομία μεγάλο βάρος και ένταση. Και συγχρόνως έδιναν έναν γενικό τόνο σεβασμού προς την πατρίδα και αναγνώρισης των θυσιών που της όφειλε ο καθένας μας.
Οταν πια και η κόρη μου τελείωσε το γυμνάσιο, έπαψα να παρακολουθώ τις μαθητικές παρελάσεις, αλλά δεν άργησαν να φθάσουν εδώ εικόνες από Εγγλέζους που τη σημαία τους την «φορούσαν» με ό,τι τρόπο φαντασθείτε –από σάλι μέχρι βρακί– και γενικά είχαν καταπιαστεί να εξευτελίσουν τη σημασία της. Αργότερα υιοθετήθηκε και εδώ αυτή η μόδα, και άλλα χειρότερα – τη σημαία την καις, την ποδοπατάς, την ξεσκίζεις και γενικώς την κακοποιείς, θεωρώντας ότι έτσι δηλώνεις την ανωτερότητα της σκέψης σου και την αντίθεσή σου στον πόλεμο. Ή κάτι άλλο, σημαντικό και περισπούδαστο, που εγώ δεν κατάλαβα και επομένως δεν μπορώ και να σας το εξηγήσω.
Μέσα σ’ αυτήν τη θολούρα, κάποια στιγμή, μετά τη Μεταπολίτευση, αποφάσισε η κυβέρνηση ότι τη σημαία θα την κρατάει στις μαθητικές παρελάσεις ο καλύτερος μαθητής. Η σημασία της ως συμβόλου παραγνωρίστηκε. Στο μεταξύ, στον πληθυσμό μας είχαν προστεθεί πολλοί ξένοι, κυρίως Αλβανοί, που τα παιδάκια τους φοιτούσαν στα σχολεία μας και μάλιστα συχνά πρώτευαν. Ξαφνικά, το 2003, μεγάλη φασαρία ξέσπασε στη Θεσσαλονίκη: απαγορεύθηκε σε έναν αριστούχο μαθητή να κρατήσει τη σημαία στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου, επειδή ήταν Αλβανός. Η απαγόρευση φάνηκε πολύ άδικη και ειπώθηκαν τότε πολλά.
Αλλά για τους παλαιότερους, σαν και εμένα, που δεν μπορούσα ξαφνικά να πάψω να αισθάνομαι την ελληνική σημαία ως σύμβολο του Εθνους μας, το να την κρατήσει ένας μικρός Αλβανός, όσο προκομμένος κι αν ήταν, το ένιωθα αλλόκοτο, και μάλιστα για αυτήν ακριβώς την επέτειο. Οι Αλβανοί το 1939 δεν είχαν αντισταθεί στους Ιταλούς όταν αυτοί κατέλαβαν τη χώρα τους, ούτε στάθηκαν με το μέρος μας όταν ο Μουσολίνι μας επιτέθηκε. Αντιθέτως, τον βοήθησαν. Πώς, λοιπόν, θα κρατούσε την ελληνική σημαία σε μια τέτοια επέτειο ένα παιδάκι, που μολονότι ήταν αθώο για όσα είχαν τότε συμβεί, πάντως είχε άλλη πατρίδα και αλλού όφειλε πίστη και τη θυσία ακόμη και της ζωής του;
Ούτε τότε όμως δεν έγινε κοινή συνείδηση πως έχει γίνει μια άστοχη κίνηση: Τη σημαία –που είναι σύμβολο πίστεως και αφοσιώσεως, αλλά μπορεί και να μετατραπεί σε λάφυρο, αν σου την πάρει ο εχθρός– τη σημαία λοιπόν, αυτό το τόσο υψηλό αλλά και δίκοπης σημασίας σύμβολο, το έχουμε υποβιβάσει σε επαθλάκι σχολικών διαγωνισμών.
Καιρός να το ξανασκεφτούμε.
*Η κ. Αθηνά Κακούρη είναι συγγραφέας.
