Επί αιώνες ζούσαμε ειρηνικά με τους Τουρκοκύπριους, αυτό άλλαξε με την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα, διότι οι Άγγλοι θέλοντας να μας δημιουργήσουν προβλήματα, διήγειραν τους Τουρκοκύπριους να ζητούν κάτι ανάλογο με την Ένωση, δηλαδή διχοτόμηση. Οι πρώτες διακοινοτικές ταραχές έγιναν το 1958, απόδειξη ότι δεν μπορούσαν να συνυπάρξουν οι δύο κοινότητες κι έτσι εκπονήθηκε το διχοτομικό σχέδιο Μακμίλλαν που μας έφερε στο παρά πέντε της διχοτόμησης.
Με την επέμβαση, λοιπόν, της ελληνικής κυβέρνησης συνομολογήθηκαν από ανάγκη οι Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου και μας προέκυψε η Ανεξάρτητη Κυπριακή Δημοκρατία χωρίς να μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε την υπαρκτική ευθύνη του αυτοκαθορισμού και της ελευθερίας, αφού είμαστε δούλοι χιλιετίες και την ευθύνη αυτή την είχε ο εκάστοτε κυρίαρχος – κατακτητής μας. Τη μια μέρα λοιπόν λέγαμε Yes Sir και την επομένη Yes Πρόεδρε. Έτσι η εξουσία καθαγιάστηκε, όποιος ήταν μαζί της ήταν πατριώτης, εάν διαφωνούσε και στο παραμικρό, ήταν προδότης. Μ’ αυτή τη νοοτροπία κανένας δημοκρατικός θεσμός δεν λειτούργησε μεταξύ 1960 και 1974.
Βασική αρχή της δημοκρατίας ο διάλογος μεταξύ των δημοκρατικών δυνάμεων, αφού η δημοκρατία βασίζεται στην πειθώ και αποκλείει τη βία. Πώς όμως να υπάρξει διάλογος χωρίς διαφωνία; Ούτε διαφάνεια ούτε ελευθερία έκφρασης ούτε ανεξάρτητη λειτουργία των εξουσιών υπήρξε. Τα πάντα ήταν ο Πρόεδρος, ο Αλάθητος και Αναντικατάστατος, ο Ισόβιος. Και να σκεφτεί κανένας πως η άμυνα της Δημοκρατίας βρίσκεται στην εναλλαγή των αρχόντων. Το δε γελοιωδέστερο πάντων, οι εκλογές μας χωρίς εκλογή. Όταν ο υποψήφιος Πρόεδρος είναι ένας τι να επιλέξεις; Εκλέγω σημαίνει επιλέγω έναν από περισσότερους. Αλλιώς είναι ήδη εκλεγμένος. Τι χρειάζεται να στήνονται κάλπες, να γίνονται πανηγύρια και να ξοδεύονται χρήματα;
Αφήνω τη γνωστή πορεία των επαναστάσεων που κατά κανόνα εμπνέονται από ιδεώδη, εξελίσσονται σε εμφυλίους και καταλήγουν σε αυταρχικά καθεστώτα (Γαλλική, Ελληνική, Ρωσική Επανάσταση). Κι εμείς το 1974 βρισκόμαστε σε διπλό εμφύλιο.
Τελικά απεδείχθη ότι ούτε το ευκταίο αποδεχόμαστε (σχέδια Άτσεσον) ούτε το εφικτό (συμφωνία Κληρίδη-Ντενκτάς το 1972 για ενιαίο κράτος που δεν την υπογράψαμε). Τότε ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος έγραφε στον Πρόεδρό μας: «Παρακαλώ, Μακαριώτατε, δεχθήτε τη συμφωνία, σας ικανοποιεί στα πλείστα των δεκατριών σημείων. Διότι, αν δεν τη δεχθήτε θα ακολουθήσουν πικραί ημέραι διά την Κύπρον». Και ακολούθησαν, οπότε χάσαμε το παιχνίδι. Αυτή είναι η άλλη πλευρά της Ιστορίας, των δικών μας ευθυνών που τη συσκοτίζουμε.
Το Κυπριακό δεν άρχισε το 1974, άρχισε το 1964 με την αναγγελία των δεκατριών σημείων, οπότε χαράκτηκε και η πράσινη διαχωριστική γραμμή. Το πραξικόπημα δεν ήταν «κεραυνός εν αιθρία». Από παντού μας προειδοποιούσαν ότι επίκειται πραξικόπημα. Κάναμε κάποια κίνηση να το αποτρέψουμε; Αντίθετα, προκαλούσαμε τους εμπαθείς ανοικτούς και ανίδεους πολιτικά πραξικοπηματίες (επιστολές Μακαρίου προς Γκιζίκη). Και όταν έγινε η εισβολή, ο Πρόεδρος πήγε στα Ηνωμένα Έθνη και τα είπε τόσο ωραία που, όταν κλήθηκε μετά από αυτόν ο εκπρόσωπος της Τουρκίας να μιλήσει, δήλωνε. «Δεν έχω τίποτα να προσθέσω, τα είπε όλα ο Πρόεδρος της Κύπρου».
Τι είπε; «Η χούντα των Αθηνών έκαμε εισβολή στην Κύπρο, κινδυνεύουν όχι μόνον οι Ελληνοκύπριοι, αλλά και οι Τουρκοκύπριοι. Καλώ τας φιλικάς δυνάμεις όπως επέμβουν». Και οι αφελείς Κύπριοι συμπέραναν ότι οι Τούρκοι έκαμαν εισβολή για να αποκαταστήσουν τον Πρόεδρό μας στο αξίωμά του, δηλώνοντας θριαμβευτικά ότι μόλις πατήσει το πόδι του στην Κύπρο, οι Τούρκοι θα τα μαζέψουν και θα φύγουν. Θεέ μου, πώς αντέχεται τόση παράνοια! Εάν σήμερα υπάρχουμε, όσο και όπως υπάρχουμε, δεν οφείλεται σ’ εμάς, αλλά στο θείο έλεος.
Υστερα από μισό αιώνα άκαρπες προσπάθειες λύσης, παραπαίοντας με άλλοθι τις συνομιλίες, έχουμε περιέλθει σε αδιέξοδο. Όμως η παρέλαση της 1ης Οκτωβρίου μας έδωσε μια ανακουφιστική ανάσα. Επιτέλους η εξωτερική πολιτική μας βρήκε τον δρόμο της. Ανεπιφύλακτα τοποθετηθήκαμε στη Δύση κι έχουμε στο πλευρό μας φίλους και συμμάχους: Ευρώπη, Αμερική, Ισραήλ, Αίγυπτο. Κι ακόμη οι σχέσεις μας με την Ελλάδα είναι ειλικρινείς και αδελφικές, η άμυνα ενισχύεται σημαντικά κι αποκτήσαμε αξιοπιστία.
Ανεξάρτητα λοιπόν από τα εσωτερικά προβλήματα, ακρίβεια, μεταναστευτικό, υδατικό κ.ά. που σ’ ένα βαθμό είναι του καιρού, οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε αυτό στον πρόεδρο Χριστοδουλίδη. Ορθή εξωτερική πολιτική και άμυνα εξασφαλίζουν την ύπαρξή μας. Εάν ακολουθούσαμε αυτό τον δρόμο μεταξύ 1960-1974 δεν θα υπήρχε κυπριακό πρόβλημα. Αλλά εμείς δημιουργούσαμε μόνον εχθρούς: και τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, την Αμερική, το ΝΑΤΟ, τον Σιωνισμό. Και ως υπερδύναμη θα εξαφανίζαμε και τους Τουρκοκύπριους.
Μεγάλη χαρά και εθνική περηφάνια γέμισε τις ψυχές μας η πρόσφατη επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα. Η ομιλία του από την Πνύκα με φόντο την Ακρόπολη που έκανε τον γύρο του κόσμου ήταν ένας ύμνος στην αρχαία, αλλά και τη νεότερη Ελλάδα ως λίκνο του Δυτικού Πολιτισμού και των πνευματικών αξιών που χάρισε στον κόσμο, της Δημοκρατίας, της Ελευθερίας, της Φιλοσοφίας, της Αρετής. Και οι συμφωνίες που έγιναν με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πολλούς τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια, το εμπόριο, η ναυτιλία δεν ενδυναμώνουν μόνον τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, αλλ’ αναδεικνύουν την Ελλάδα πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας στην ταραγμένη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Πιστεύουμε λοιπόν πως πρέπει να χαρίσουμε ακόμη μια πενταετία στον πρόεδρο Χριστοδουλίδη στις επερχόμενες προεδρικές εκλογές, παραμερίζοντας προσωπικές φιλοδοξίες, ίσως γίνει κατορθωτή η υπέρβαση του αδιεξόδου αναφορικά με τη λύση του Κυπριακού.
Η κα Ανδρεανή Ηλιοφώτου είναι εκπαιδευτικός, συγγραφέας.
