Οι περισσότεροι Σλοβένοι, αρκετοί Κροάτες και Ρουμάνοι, αλλά και κάποιοι Ελληνες, αντιδρούν όταν η πατρίδα τους συγκαταλέγεται στα «Βαλκάνια». Κάποιοι άλλοι δεν θεωρούν ότι η Τουρκία είναι βαλκανική χώρα, ενώ οι περισσότεροι Δυτικοί ταυτίζουν τα Βαλκάνια με τα ευρωπαϊκά κράτη που προέκυψαν από τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η συζήτηση περί πολιτισμικής γεωγραφίας (και ηγεμονίας) στην εποχή μας ακολουθεί τους κύκλους της ρευστής γεωπολιτικής από το 1914 (ή από την ενοποίηση της Γερμανίας το 1871) και μετά, αλλά αν μιλάμε για τα Βαλκάνια μπορούμε να πάμε ακόμη πιο πίσω στον χρόνο.
Η ανάγνωση της πολιτισμικής θέσης και ταυτότητας της Ελλάδας δεν ήταν και δεν είναι απολύτως ταυτόσημη με τη διεθνή πολιτική θέση της χώρας και την ένταξή της σε θεσμικά όργανα και υπερκρατικούς οργανισμούς. Πρόσφατα, το βιβλίο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Σον Μάθιους («Οι νέοι Βυζαντινοί») προκάλεσε συζητήσεις με τη διατύπωση εκ νέου μιας πολιτισμικής συμπερίληψης της Ελλάδας σε μια ευρύτερη κατανόηση του ξεχασμένου όρου «Εγγύς Ανατολή». Η πτώση της ευρωπαϊκής επιρροής στο διεθνές στερέωμα και η νέα ισορροπία δυνάμεων έχει αδυνατίσει τους πολιτισμικούς συσχετισμούς με τους οποίους γαλουχήθηκαν οι περασμένες γενιές στη διάρκεια του 20ού αιώνα.

Η οικονομική κατάρρευση της Ελλάδας στη δεκαετία του 2010 και η φτωχοποίηση μεγάλου μέρους του πληθυσμού της είχε εντείνει στο πρόσφατο παρελθόν την ανορθόδοξη πολιτισμική ανάγνωση του προφίλ της χώρας. Μετά το 1917 και τη συστράτευση της Ελλάδας στο πλευρό των Συμμάχων αρχικά στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και αργότερα στον Β΄, ισχυροποίησε τη θέση της στη Δύση, ενώ παράλληλα οι γεωγραφικοί όροι που ίσχυαν ώς το 1914 (με την Εγγύς Ανατολή να φθάνει ώς το Ιόνιο) έφθιναν διαρκώς.

Στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, με την ένταξη στο ΝΑΤΟ το 1951 και τη σύνδεση με την ΕΟΚ το 1962, και παρά την επταετή δικτατορία, η Ελλάδα αποτελούσε ενότητα με την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία ως «Νότια Ευρώπη». Σε ένα δημοσίευμα του περιοδικού Time του 1975, και σε έναν μεγάλο παγκόσμιο χάρτη, η Ελλάδα ήταν μέρος του Πρώτου Κόσμου, με κατά κεφαλήν εισόδημα υψηλότερο των χωρών της Ιβηρικής. Η ένταξη στην τότε ΕΟΚ και η υιοθέτηση του ευρώ ενίσχυσαν
το δυτικό προφίλ.

Μετά το 1990, η νέα τάξη πραγμάτων γεννούσε νέες πολιτισμικές συνδέσεις. Οικονομικές, πολιτικές, αλλά και συναισθηματικές και ψυχικές. Η Ελλάδα διευρύνθηκε πολιτισμικά ως συνείδηση. Υπήρξε αναζωπύρωση ενδιαφέροντος για τον ιστορικό ελληνισμό των Βαλκανίων, του Πόντου, του Καυκάσου, της Ανατολής. Οι μετακινήσεις πληθυσμών διαμόρφωσαν νέες εντάσεις γύρω από ζητήματα ταυτότητας, νέες συσπειρώσεις και νέα ρευστότητα.

Ο όρος Εγγύς Ανατολή παραμένει παρωχημένος και εκτός σύγχρονης πραγματικότητας. Ο όρος Βαλκάνια έχει αντικατασταθεί από τον όρο Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η πολιτισμική ανάγνωση του κόσμου εμπεριείχε πάντα ένα στοιχείο χει-
ραγώγησης και σχετικισμού.