Δύο είναι τα κύρια «όπλα» στα χέρια των σχεδιαστών των υβριδικών πολέμων. Η ικανοποίηση που αισθάνονται οι άνθρωποι όταν επιβεβαιώνεται η κοσμοθεωρία τους και τα υπάρχοντα ρήγματα στο κοινωνικό σώμα. Δεν χρειάζεται αυτοί να αγωνιστούν να πείσουν, διοχετεύουν το ψέμα που παγιώνει όσα ήδη οι άνθρωποι φοβούνται ή πιστεύουν, και τάχιστα η αλήθεια μετατρέπεται σε ισχυρισμό του αντιπάλου, σε επίθεση από τον εχθρό.
Δεν χρειάζεται να δημιουργήσουν διαιρέσεις από το μηδέν. Εκμεταλλεύονται τις χάσκουσες ενδημικές ρωγμές και τις βαθαίνουν παρέχοντας σε κάθε πλευρά μόνον όσα επιθυμεί να ακούσει, και τάχιστα οι υποστηρικτές τους γίνονται ακούσια πολλαπλασιαστές της διαλυτικής προπαγάνδας. Διότι στην υπονόμευση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς και στα συστήματα αρωγής και προστασίας της Ευρώπης φάνηκε πως στόχευαν οι πρόσφατες πολλαπλές υβριδικές επιθέσεις: Τα μαζικά e-mails για δήθεν τοποθέτηση βόμβας σε 6.300 και 3.778 σχολεία στην Ιταλία και εκατοντάδες άλλα σε Σκωτία και Ιρλανδία. Οι ψευδείς προειδοποιήσεις για τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών σε 35 πτήσεις 16 ευρωπαϊκών χωρών, στο κρουαζιερόπλοιο «Crown Iris», σε τρία ραδιοτηλεοπτικά κανάλια (το βρετανικό Sky News, το βουλγαρικό Nova TV και το ιρλανδικό RTÉ) και στον σιδηροδρομικό σταθμό Καλέ - Φρετούν. Οι εχθρικές αφηγήσεις θεσμικής ευρω-αποτυχίας από περιβάλλοντα ευθυγραμμισμένα με το κίνημα MAGA, από λογαριασμούς συνδεδεμένους με Ισραηλινούς αξιωματούχους, από ακροδεξιούς κύκλους των χωρών. Το Operation Overload, το ρωσικό δίκτυο που διέσπειρε κατασκευασμένα ρεπορτάζ δήθεν έγκριτων μέσων ενημέρωσης περί βιασμών διαδηλωτών από μετανάστες και περί επικείμενων τρομοκρατικών επιθέσεων. Οι κυβερνοεπιθέσεις στα συστήματα ψύξης γαλλικών σούπερ μάρκετ και τραπεζών αίματος, όπως και σε καταψύκτες δεκάδων καταστημάτων σε Βέλγιο, Εσθονία, Φινλανδία, Γερμανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Σουηδία.
Εκατοντάδες είναι τα καταγεγραμμένα περιστατικά ξένης χειραγώγησης, τα deepfakes, οι ψεύτικες πολιτικές ομιλίες, τα ανυπόστατα βίντεο, οι επιθετικές ενέργειες από ομάδες ή άτομα που επιδιώκουν να ενισχύσουν διχασμούς και να στήσουν σκηνικά αποσύνθεσης της Ενωσης. Το μεγαλύτερο χρονικό βάθος και εύρος έχει η εκστρατεία αποσταθεροποίησης της Ευρώπης που διεξάγει η Ρωσία με σκοπό την απόσυρση της υποστήριξης των κρατών-μελών στην Ουκρανία. Δολιοφθορές σ υποδομές, παραβιάσεις του εναέριου χώρου του NATO (Δανία, Εσθονία, Λιθουανία, Πολωνία Ρουμανία), επιθέσεις με drone (π.χ. στο αεροδρόμιο της Λειψίας/Χάλε στη Γερμανία). Αλλά και επιχειρήσεις σχεδιασμένες να πυροδοτήσουν κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις και να ενισχύσουν τα ακροδεξιά κόμματα που αντιτίθενται στην αποστολή βοήθειας στο Κίεβο. Βανδαλισμοί μνημείων του Ολοκαυτώματος, δολιοφθορές σε αυτοκίνητα, βομβιστικές επιθέσεις σε τοπόσημα μητροπόλεων...
Δεν αποδίδονται όλες οι υβριδικές πιέσεις σε έναν κύριο ιθύνοντα «νου»· ωστόσο, οι διαφορετικοί εμπνευστές λειτουργούν με παρόμοιους μηχανισμούς και έχουν κοινούς στόχους: να παρουσιάσουν την εικόνα μιας Ευρώπης δυσλειτουργικής, ανίκανης να εγγυηθεί την ασφάλεια των ανθρώπων, υπό το κράτος της ανεξέλεγκτης μετανάστευσης και της κλιμακούμενης αστασίας. Οταν οι κυβερνοεπιθέσεις πλήττουν στρατηγικές υποδομές, τα κίνητρα είναι εμφανή. Οχι τόσο όταν προσβάλλουν συστήματα της αγοράς. Δεν είναι εύκολο να διακρίνει κανείς το γεωπολιτικό σαμποτάζ μέσα στον ορυμαγδό των κυβερνοεγκλημάτων. Ομως, ακόμη κι αν διαφέρουν τα κίνητρα των δραστών, δεν διαφέρει το αποτέλεσμα. Ολες οι επιθέσεις επιδιώκουν να ταράξουν ό,τι έχει θωρακιστεί μέσα στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Δημιουργούν την εικόνα της απορρύθμισης. Εισάγουν κάθε φορά και ένα νέο επίπεδο αβεβαιότητας σε ένα ήδη ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Εθίζουν στην απειλή. Καθιστούν κοινότοπη την παραποίηση της αλήθειας, τη διαρκή ακροβασία ανάμεσα στον κατασκευασμένο και στον πραγματικό κόσμο, μονιμοποιούν την ανησυχία ότι επίκειται μια νέα κρίση. Δεν αποτελούν οι υβριδικές επιθέσεις τη νέα κανονικότητα. Οχι ακόμη. Καλλιεργούν όμως ύπουλα την ιδέα πως τα συστήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας και οι οργανωμένες απαντήσεις στα επεισόδια σκιώδους πολέμου είναι μια αθωράκιστη πόρτα που γκρεμίζεται με μια κλωτσιά.
Δεν αντιμετωπίζεται η ανεξέλεγκτη αλγοριθμική χειραγώγηση και κάθε άλλη υβριδική απειλή μόνο με εργαλειοθήκες, ομάδες ταχείας δράσης, οδηγίες για την κυβερνοασφάλεια, νόμους για την τεχνητή νοημοσύνη, σημάνσεις στα deepfakes, απόπειρες γραμματισμού στα ψηφιακά μέσα. Χρειάζεται και ένα άλμα σε ένα ανώτερο επίπεδο σύγκλισης και συνεργασίας. Στο πεδίο αυτό, όμως, οι ταχύτητες των χωρών είναι δραματικά χαμηλές, ενώ τρέχουν ιλιγγιωδώς οι αρχιτέκτονες του φόβου, του χάους και της διάλυσης των τελευταίων μας βεβαιοτήτων.
