Η πρόσφατη επαναφορά του θεσμού της εβδομάδας εργασίας από το Υπουργείο Παιδείας, για τους μαθητές της Β’ Λυκείου, επαναφέρει στο προσκήνιο μια κρίσιμη συζήτηση. Πώς η εκπαίδευση μπορεί να συνδεθεί ουσιαστικά με τον κόσμο της εργασίας. Σ΄ αυτό το πλαίσιο προβληματίσμου, αναδύεται μια προοπτική που δεν έτυχε της δέουσας προσοχής, αλλά ωστόσο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα προς διερεύνηση. Η διασύνδεση της εβδομάδας εργασίας με τον τουρισμό και ειδικότερα, το βιομηχανικό τουρισμό.
Ο θεσμός της εβδομάδας εργασίας στοχεύει στο να φέρει τους νέους σε άμεση επαφή με πραγματικούς χώρους εργασίας, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν από κοντά την καθημερινότητα επαγγελμάτων, να κατανοήσουν παραγωγικές διαδικασίες και να διαμορφώσουν πιο συνειδητές επαγγελματικές επιλογές. Πρόκειται για μια στοχευμένη παρέμβαση με κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα, καθώς επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ σχολείου και αγοράς εργασίας, μεταφέροντας τη μαθησιακή διαδικασία από το βιβλίο στον χώρο εργασίας και από τη θεωρία στη βιωματική εμπειρία.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το έργο IndusTOUR (Visiting industrial companies as a growing lever to diversify tourism policies) στο οποίο συμμετέχει η ΕΤΑΠ Λευκωσίας, αναδεικνύει τη δυναμική του βιομηχανικού τουρισμού ως εργαλείο διαφοροποίησης του τουριστικού προϊόντος. Στο πλαίσιο του έργου, ο βιομηχανικός τουρισμός δεν περιορίζεται σε επισκέψεις σε μουσεία ή παλαιές βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αλλά επεκτείνεται δυναμικά στις επισκέψεις σε ενεργές παραγωγικές μονάδες και επιχειρήσεις. Οι επισκέψεις αυτές μετατρέπονται σε ολοκληρωμένες εμπειρίες, όπου ο επισκέπτης γνωρίζει από κοντά πώς παράγεται ένα προϊόν, πώς λειτουργεί μια επιχείρηση και ποιος είναι ο ρόλος των ανθρώπων που εργάζονται σε αυτήν.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται ένα ισχυρό σημείο σύγκλισης με την εβδομάδα εργασίας. Οι επισκέψεις σε χώρους παραγωγής, όταν σχεδιάζονται σωστά, μπορούν να εξυπηρετήσουν ταυτόχρονα εκπαιδευτικούς, επαγγελματικούς και τουριστικούς στόχους. Δεν αποτελούν απλώς μια πρακτική εμπειρία για μαθητές, αλλά και ένα διαφοροποιημένο τουριστικό προϊόν, βασισμένο στη γνώση, την αυθεντικότητα και την επαφή με τον πραγματικό κόσμο της παραγωγής.
Η Γαλλία αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης. Εκεί, οι επισκέψεις σε βιομηχανίες και παραγωγικές μονάδες έχουν αναπτυχθεί συστηματικά ως αυτόνομο τουριστικό προϊόν, ενταγμένο στη συνολική τουριστική πολιτική της χώρας. Εκατοντάδες επιχειρήσεις, από τον αγροδιατροφικό τομέα και τη μεταποίηση μέχρι την ενέργεια και τη βαριά βιομηχανία, έχουν ανοίξει τις πόρτες τους στο κοινό, προσφέροντας οργανωμένες επισκέψεις με σαφή αφήγηση και εκπαιδευτικό περιεχόμενο.
Ιδιαίτερη έμφαση, δόθηκε στη σύνδεση αυτών των επισκέψεων με εκπαιδευτικούς και επαγγελματικούς στόχους. Στο πλαίσιο πολιτικών απασχόλησης και επαγγελματικού προσανατολισμού, η Γαλλία αξιοποίησε τις επισκέψεις μαθητών σε βιομηχανίες ως εργαλείο γνωριμίας με τομείς της οικονομίας όπου παρατηρούνται σοβαρές ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού. Πρόκειται συχνά για θέσεις εργασίας που δεν θεωρούνται ιδιαίτερα ελκυστικές από τους νέους, ωστόσο κρίσιμες για τη βιωσιμότητα κομβικών κλάδων της γαλλικής οικονομίας.
Οι επισκέψεις αυτές δεν σχεδιάστηκαν ως τυπικές ξεναγήσεις, αλλά ως εμπειρίες κατανόησης της πραγματικής φύσης της εργασίας, των συνθηκών, των δεξιοτήτων που απαιτούνται και των προοπτικών εξέλιξης. Ξεχωριστός πυλώνας στον σχεδιασμό των εμπειριών αποτέλεσε η ανάδειξη της κοινωνικής σημασίας των επαγγελμάτων αυτών, με στόχο να καταδειχθεί η μοναδικότητα και η αναγκαιότητά τους για τη γαλλική οικονομία και κοινωνία, ενισχύοντας το αίσθημα υπερηφάνειας και κοινωνικής αναγνώρισης των εργαζομένων. Με αυτό τον τρόπο, επιδιώχθηκε να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στην εικόνα που έχουν οι νέοι για ορισμένα επαγγέλματα και στην πραγματικότητα της παραγωγικής διαδικασίας.
Παράλληλα, το γαλλικό μοντέλο υποστηρίχθηκε μέσω στοχευμένων σχεδίων επιχορήγησης προς τις επιχειρήσεις, για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την επαγγελματική οργάνωση τέτοιων επισκέψεων. Οι επιχορηγήσεις κάλυπταν τη διαμόρφωση διαδρομών επίσκεψης, την παραγωγή εκπαιδευτικού και ερμηνευτικού υλικού, την κατάρτιση προσωπικού, καθώς και ζητήματα ασφάλειας και προσβασιμότητας. Έτσι, οι επισκέψεις σε παραγωγικές μονάδες αντιμετωπίστηκαν ως ολοκληρωμένα προϊόντα εμπειρίας, με πολλαπλά οφέλη για την εκπαίδευση, τον τουρισμό αλλά και την ίδια την επιχείρηση.
Η επαναφορά της εβδομάδας εργασίας στην Κύπρο δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια παρόμοια προσέγγιση. Αν οι επισκέψεις σε χώρους εργασίας συνδεθούν στρατηγικά με τις αρχές του βιομηχανικού τουρισμού μπορούν να εξελιχθούν σε ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό εργαλείο επαγγελματικού προσανατολισμού που ταυτόχρονα εμπλουτίζει ουσιαστικά το τουρισιτκπό προϊόν της χώρας.
Σε μια περίοδο όπου η ανάγκη για διαφοροποίηση του τουρισμού είναι πιο επιτακτική από ποτέ, η σύζευξη εκπαίδευσης, εργασίας και βιομηχανικού τουρισμού δεν αποτελεί απλώς μια καλή πρακτική του εξωτερικού, αλλά μια ρεαλιστική προοπτική πολιτικής με μακροπρόθεσμα οφέλη για την οικονομία και την κοινωνία.
*Σωτήρης Χριστοφόρου, Γραμματέας ΕΤΑΠ Λευκωσίας
