Στη διάρκεια της θητείας μου ως υπουργός Υγείας, σε μια συνάντηση με τον Ισραηλινό ομόλογό μου, μοιράστηκε μαζί μου τη σκέψη ότι η Μεσόγειος, η περιοχή στην οποία ζούμε, μπορεί να περιγράφεται ως «Άγιοι Τόποι», όχι μόνο για θρησκευτικούς λόγους. Αναφερόταν ασφαλώς στα εξαιρετικά αποτελέσματα που είχε το Ισραήλ με τον εντοπισμό κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην περιοχή, αλλά και στις δυνατότητες που διανοίγονται για την Κύπρο, εξηγώντας πως οι τόποι μας μπορούν να χαρακτηριστούν «Άγιοι» λόγω των φυσικών πόρων στη θαλάσσια περιοχή της Μεσογείου. Η αξιοποίησή τους θα καταστήσει χωρίς αμφιβολία ενεργειακά ανθεκτικότερες τόσο την Ευρώπη, όσο και τη Μέση Ανατολή, συμβάλλοντας στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων.
Κατά γενική ομολογία, ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας αποκάλυψε την εξάρτηση της Ε.Ε. από εξωτερικές πηγές ενέργειας, αλλά και τις αδυναμίες της ενεργειακής πολιτικής που ακολουθήθηκε μέχρι σήμερα. Η Ε.Ε. βρέθηκε αντιμέτωπη με σοβαρή έλλειψη φυσικού αερίου και στράφηκε σε μαζικές εισαγωγές, μια αγορά που εκτιμάται ότι αγγίζει τα 400 δισεκατομμύρια ευρώ. Μπορεί μάλιστα να χαρακτηριστεί ως σχήμα οξύμωρο το γεγονός ότι, ενώ η Ευρώπη αναζητεί ενεργειακές λύσεις σε άλλες περιοχές, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού, την ίδια ώρα σημαντικοί ενεργειακοί πόροι παραμένουν αναξιοποίητοι στη δική της γεωγραφική περιοχή.
Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η Ανατολική Μεσόγειος και ιδιαίτερα η Κύπρος, μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση μιας πιο ασφαλούς και βιώσιμης ενεργειακής στρατηγικής για την Ευρώπη. Οι έρευνες που έχουν διενεργηθεί τα τελευταία χρόνια στην κυπριακή ΑΟΖ έχουν επιβεβαιώσει την ύπαρξη σημαντικών κοιτασμάτων φυσικού αερίου, ενώ οι πρόσφατες ανακοινώσεις διεθνών κολοσσών ενέργειας ενισχύουν την πεποίθηση ότι η περιοχή μας διαθέτει πλούσιο ενεργειακό δυναμικό, ικανό να συνεισφέρει στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού της Ευρώπης.
Ορθά η Ε.Ε. έχει επενδύσει στην πράσινη μετάβαση, ειδικά σε μία περίοδο που οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται ολοένα και πιο έντονες. Πλην, όμως, είναι προφανές ότι η ενεργειακή πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται σε περιβαλλοντικούς στόχους, παραγνωρίζοντας την ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και την οικονομική διάσταση του ζητήματος για κάθε πολίτη της Ένωσης. Η αξιοποίηση των φυσικών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου θα ενισχύσει την ενεργειακή ανθεκτικότητα των κρατών-μελών, τη σταθερότητα της περιοχής, ενώ την ίδια στιγμή θα διανοίγονται σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές προοπτικές.
Είναι τουλάχιστον παράδοξο το γεγονός ότι η Κύπρος, παρά τις ενεργειακές της δυνατότητες, αντιμετωπίζει σοβαρές ενεργειακές προκλήσεις, αφού παραμένει το μοναδικό πλήρως απομονωμένο ενεργειακά κράτος-μέλος της Ε.Ε. Η απουσία ηλεκτρικής διασύνδεσης με άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε., εκτοξεύει το κόστος της ενέργειας για τους πολίτες της χώρας, καθιστώντας την ευάλωτη στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.
Πιθανή υλοποίηση του έργου Great Sea Interconnector μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο καμπής. Η ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου με την Ελλάδα σε πρώτη φάση και ακολούθως με το Ισραήλ, θα εντάξει την Κύπρο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ε.Ε., βγάζοντάς την από την πλήρη ενεργειακή απομόνωση και ενισχύοντας τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος της περιοχής. Το γεγονός ότι το συγκεκριμένο έργο εξασφάλισε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση από την Ε.Ε., επιβεβαιώνει ότι η Ένωση αναγνωρίζει τη στρατηγική του σημασία.
Όπως αναδείχθηκε και στο πλαίσιο πρόσφατης εκδήλωσης υπό τον τίτλο «Ενεργειακό Σταυροδρόμι της Ανατολικής Μεσογείου: Οι Γεωοικονομικές Προκλήσεις της Κύπρου και της Ε.Ε.», που πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2026 στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με διοργανωτή το Wilfried Martens Centre for European Studies, το κλειδί για την ενεργειακή ασφάλεια της ίδιας της Ε.Ε. βρίσκεται στην Κύπρο.
Με την αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ, η Κύπρος μπορεί να βοηθήσει στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, στη μείωση των τιμών και στη θωράκιση της ευρωπαϊκής οικονομίας απέναντι σε γεωπολιτικές κρίσεις. Ναι μεν θα πρέπει η Ευρώπη να επιμείνει στην οδό της πράσινης μετάβασης, αλλά την ίδια στιγμή καλείται να ακολουθήσει ρεαλιστικές πολιτικές, που να διασφαλίζουν την ενεργειακή της επάρκεια και οικονομική βιωσιμότητα.
Ο κ. Μιχάλης Χατζηπαντέλα είναι ευρωβουλευτής ΕΛΚ-ΔΗΣΥ.
