Ακόμη ένα βήμα προς την υλοποίηση του σχεδίου του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα έγινε σήμερα, Δευτέρα, με το άνοιγμα του σημαντικού περάσματος Ράφα, στα σύνορα με την Αίγυπτο.

Ωστόσο, δύσκολα ερωτήματα, όπως το εάν Χαμάς θα αφοπλιστεί, παραμένουν αναπάντητα.

Το σχέδιο, που βρίσκεται στη δεύτερη φάση του, έχει κλονιστεί από επανειλημμένες ισραηλινές επιθέσεις, οι οποίες έχουν προκαλέσει εκατοντάδες θανάτους στη Γάζα. Την ίδια στιγμή, οι μαχητές της Χαμάς αρνούνται να παραδώσουν τα όπλα τους.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι θα επιστρέψουν στις μάχες εάν η Χαμάς δεν αφοπλιστεί.

Παρακάτω παρατίθεται το ιστορικό του σχεδίου Τραμπ, καθώς και τα βασικά ζητήματα που μένει να επιλυθούν.

Τι προβλέπει το σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα

Τον Σεπτέμβριο, ο Τραμπ σκιαγράφησε σχέδιο 20 σημείων για αρχική εκεχειρία, καθώς και περαιτέρω βήματα με σκοπό ευρύτερη επίλυση.

Το σχέδιο προβλέπει τον αφοπλισμό της Χαμάς, καθώς και το τέλος της διακυβέρνησης της Γάζας από την παλαιστινιακή ισλαμιστική οργάνωση. Προβλέπει ακόμη την απόσυρση των δυνάμεων του Ισραήλ από τον παλαιστινιακό θύλακο και την ευρεία ανοικοδόμηση της περιοχής υπό διεθνή επιτήρηση.

Το σχέδιο έτυχε ευρείας αποδοχής διεθνώς, αν και οι πλευρές δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει πλήρως σε όλα τα σημεία του.

Στις 9 Οκτωβρίου, το Ισραήλ και η Χαμάς υπέγραψαν συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που κάλυπτε την πρώτη φάση του σχεδίου.

Αυτή περιελάμβανε τη διακοπή των μαχών, την απελευθέρωση όλων των εναπομεινάντων ομήρων που κρατούνταν στη Γάζα σε αντάλλαγμα για χιλιάδες Παλαιστίνιους που κρατούνταν από το Ισραήλ, μερική αποχώρηση των Ισραηλινών, αύξηση της βοήθειας και άνοιγμα του περάσματος της Ράφας.

Το σχέδιο Τραμπ εγκρίθηκε από ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών που εξουσιοδότησε μεταβατικό κυβερνητικό όργανο και διεθνή δύναμη σταθεροποίησης στη Γάζα.

Ποια είναι η κατάσταση σήμερα

Η κατάπαυση του πυρός τέθηκε σε ισχύ στις 10 Οκτωβρίου και έβαλε τέλος στις επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας, αν και οι μάχες δεν σταμάτησαν πλήρως. Οι υγειονομικές αρχές της Γάζας ανέφεραν ότι τουλάχιστον 488 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από ισραηλινά πυρά μετά τις 10 Οκτωβρίου και ο ισραηλινός στρατός ότι τέσσερις στρατιώτες του έχουν χάσει τη ζωή τους στο ίδιο χρονικό διάστημα.

Οι ισραηλινές δυνάμεις απέσυραν και ανέστειλαν τις χερσαίες επιθέσεις τους, αλλά εξακολουθούν να ελέγχουν το 53% της Γάζας -μεταξύ άλλων, κατεστραμμένεις πόλεις κατά μήκος των ισραηλινο-αιγυπτιακών συνόρων, όπου έχουν κατεδαφίσει τα εναπομείναντα κτίρια και έχουν διατάξει τους κατοίκους να αποχωρήσουν.

Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν όλοι οι κάτοικοι της Γάζας, περισσότεροι από 2 εκατομμύρια, περιορίζονται πλέον σε μία λωρίδα γης στην ακτή, όπου η Χαμάς έχει ανακτήσει τον έλεγχο. Οι περισσότεροι ζουν σε κατεστραμμένα κτίρια ή σε αυτοσχέδιες σκηνές.

Οι παλαιστινιακές, καθώς και οι ανθρωπιστικές οργανώσεις καταγγέλλουν ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να μην επιτρέπει την είσοδο προμηθειών στη Γάζα με τον ρυθμό που αναμένεται στο πλαίσιο της πρώτης φάσης της συμφωνίας. Το Ισραήλ από πλευράς του ισχυρίζεται ότι τηρεί αυτές τις δεσμεύσεις τους.

Στο μεταξύ, ένοπλες παλαιστινιακές οργανώσεις, αντίπαλες της Χαμάς, έχουν δημιουργήσει βάσεις σε περιοχές της Γάζας, οι οποίες ελέγχονται από το Ισραήλ. Η Χαμάς τις έχει επικρίνει ως συνεργάτιδες του Ισραήλ χωρίς λαϊκή υποστήριξη.

Και οι δύο πλευρές έχουν δείξει ελάχιστη πρόθεση να αμβλύνουν τις διαφορές τους για να προχωρήσει η επόμενη φάση, η οποία προβλέπει τον αφοπλισμό της Χαμάς, την περαιτέρω αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και την ανάπτυξη ειρηνευτικών δυνάμεων.

Τι αναμένεται στη δεύτερη φάση

Παρά το μεγάλο χάσμα μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε την έναρξη της δεύτερης φάσης του σχεδίου μετά την Πρωτοχρονιά, παρουσιάζοντας την επιτροπή Παλαιστινίων τεχνοκρατών για τη διοίκηση της Γάζας.

Την επιτροπή αυτή θα επιβλέπει «Συμβούλιο Ειρήνης» ξένων αξιωματούχων με επικεφαλής τον Τραμπ. Το συμβούλιο αρχικά είχε αναφερθεί ότι θα αντιμετωπίσει τον πόλεμο στη Γάζα, ενώ στη συνέχεια ο ρόλος του γνωστοποιήθηκε ότι θα επεκταθεί και σε άλλες συγκρούσεις.

Η δεύτερη φάση του σχεδίου περιλαμβάνει επίσης την παράδοση των όπλων της Χαμάς και την αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας, με αντάλλαγμα την πλήρη απόσυρση των στρατευμάτων του Ισραήλ.

Η παλαιστινιακή ισλαμιστική οργάνωση εκτιμάται ότι διαθέτει πυραύλους, πιθανόν εκατοντάδες, σύμφωνα με διπλωμάτες. Εκτιμάται επίσης ότι διαθέτει χιλιάδες ελαφρά όπλα, όπως τυφέκια.

Η Χαμάς πρόσφατα συμφώνησε να συζητήσει τον αφοπλισμό της με άλλες παλαιστινιακές οργανώσεις, καθώς και με μεσολαβητές, ανέφεραν πηγές. Ωστόσο, δύο αξιωματούχοι της δήλωσαν στο Reuters ότι ούτε η Ουάσιγκτον ούτε οι μεσολαβητές έχουν παρουσιάσει στην οργάνωση λεπτομερές, συγκεκριμένο σχέδιο αφοπλισμού.

Δύο ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι διαβεβαίωσαν, μιλώντας στο Reuters, ότι ο ισραηλινός στρατός θα επιστρέψει στον πόλεμο εάν η Χαμάς δεν παραδώσει τα όπλα. Εκτιμούν δε, ότι οι μαχητές της δεν θα αφοπλιστούν χωρίς τη χρήση βίας.

Η Χαμάς επιδιώκει επίσης να ενσωματώσει τους 10.000 αστυνομικούς της σε υπηρεσίες της νέας κυβέρνησης τεχνοκρατών στη Γάζα, ανέφεραν πηγές, απαίτηση στην οποία αντιτίθεται το Ισραήλ.

Ποια είναι τα άλλα σημεία τριβών

Διεθνής δύναμη σταθεροποίησης έχει ως στόχο την ασφάλεια και την ειρήνη εντός της Γάζας. Ωστόσο, ζητήματα όπως η σύνθεση, ο ρόλος και η εντολή της παραμένουν στον αέρα.

Η Παλαιστινιακή Αρχή, η οποία είναι διεθνώς αναγνωρισμένη και ασκεί περιορισμένη αυτοδιοίκηση σε τμήματα της κατεχόμενης από το Ισραήλ Δυτικής Οχθης, υποτίθεται ότι θα πραγματοποιήσει μεταρρυθμίσεις προτού τελικά αναλάβει ρόλο στη Γάζα.

Ωστόσο, οι λεπτομέρειες αυτής της διαδικασίας δεν έχουν περιγραφεί.

Επιπλέον, δεν έχουν καταρτιστεί σχέδια για τη χρηματοδότηση και την επίβλεψη της ανοικοδόμησης της Γάζας. Ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, παρουσίασε σχέδια για την ανοικοδόμηση της «Νέας Γάζας», με εικόνες από λαμπερούς οικιστικούς πύργους, κέντρα δεδομένων και βιομηχανικές ζώνες.

Στο σχέδιο δεν υπήρχαν αναφορές σε δικαιώματα ιδιοκτησίας ούτε σε αποζημιώσεις Παλαιστινίων που έχασαν τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα μέσα διαβίωσής τους κατά τη διάρκεια του πολέμου. Επίσης το σχέδιο δεν ανέφερε πού θα ζήσουν οι εκτοπισμένοι Παλαιστίνιοι κατά τη διάρκεια της ανοικοδόμησης.

Πολλοί Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι εκτιμούν ότι το σχέδιο Τραμπ δεν θα υλοποιηθεί ποτέ πλήρως και μία «παγωμένη» σύγκρουση θα συνεχίζεται επ’ αόριστον.