Νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό έκτακτης ανάγκης στο μεταναστευτικό, για την αντιμετώπιση αιφνίδιων μαζικών αφίξεων, αλλά και περιπτώσεων «εργαλειοποίησης» μεταναστευτικών ροών κατά της Ευρωπαϊκής Ενωσης προωθεί πλέον η Κομισιόν, στον απόηχο της κρίσης στη Θέουτα της Ισπανίας και εν μέσω, σχετικών πιέσεων από αρκετά κράτη μέλη.

Πάντως, το ακριβές εύρος του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών παραμένει υπό διαμόρφωση, ενώ θα συζητηθεί στο Συμβούλιο υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της Ε.Ε., την ερχόμενη Πέμπτη, στο Λουξεμβούργο.

Ο αρμόδιος επίτροπος Μάγκνους Μπρούνερ, εξάλλου, απέφυγε σήμερα να επιβεβαιώσει εάν ο μηχανισμός αυτός θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και τη δυνατότητα προσωρινής αναστολής της πρόσβασης στη διαδικασία ασύλου σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ή υβριδικής επίθεσης.

Οπως εξήγησε, η σχετική συζήτηση ξεκίνησε το περασμένο Σάββατο στην άτυπη συνάντηση υπουργών 15 κρατών μελών της Ε.Ε για το μεταναστευτικό στο Μόναχο, θα συνεχιστεί την Πέμπτη στο Συμβούλιο και στη συνέχεια θα φτάσει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

«Δεν μπορώ να μπω σε λεπτομέρειες, καθώς πρόκειται για μια συζήτηση που βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη» τόνισε.

Στο τραπέζι, ωστόσο, βρίσκεται και η ελληνική πρόταση για τη διαχείριση έκτακτων μεταναστευτικών πιέσεων, που προβλέπει τη δυνατότητα προσωρινής αναστολής νέων αιτήσεων ασύλου σε εξαιρετικές περιστάσεις.

Την ιδέα είχε θέσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης – αμέσως μετά τις μαζικές αφίξεις στη Θέουτα, τον περασμένο Ιούλιο – ενώ ο υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης θα τη συζητήσει εκ νέου με τους Ευρωπαίους ομολόγους του, την Πέμπτη.

Στο μεταξύ, σύμφωνα με πληροφορίες, το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα ζητεί υιοθέτηση πρόσθετου πρωτοκόλλου για το άσυλο και τη μετανάστευση, που θα επιτρέπει άρνηση εισόδου ή την επιστροφή, χωρίς ατομική διαδικασία εξέτασης αιτήματος ασύλου, παράτυπων μεταναστών οι οποίοι χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο υβριδικών επιθέσεων.

Η συζήτηση συνδέεται άμεσα με προτάσεις – που φέρεται να συζητήθηκαν στο Μόναχο – για ταχύτερη ευρωπαϊκή αντίδραση σε περίπτωση νέας κρίσης στα εξωτερικά σύνορα.

Ο Μάγκνους Μπρούνερ επιβεβαίωσε σήμερα ότι, στο πλαίσιο της νέας «εντολής του Frontex», που ετοιμάζει η Κομισιόν, στόχος είναι ο ευρωπαϊκός οργανισμός να μπορεί να αναπτύσσεται στο σημείο μιας κρίσης εντός 24 ωρών.

Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι δεν προβλέπεται αυτόματη αποστολή δυνάμεων του Frontex με απόφαση των Βρυξελλών.

«Αυτό που δεν αλλάζει είναι ότι η χώρα πρέπει να ζητήσει τη συνδρομή του Frontex», είπε, τονίζοντας ότι η ανάπτυξή της θα προϋποθέτει τη συμφωνία του ενδιαφερόμενου κράτους-μέλους.

Η Κομισιόν θέλει, παράλληλα, περισσότερους πόρους για τον Frontex, μεγαλύτερο ρόλο της στις επιστροφές και στη συνεργασία με τρίτες χώρες, αλλά και μεγαλύτερη ευελιξία για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων, όπως οι υβριδικές απειλές.

Η συζήτηση για νέα, πιο σκληρά μέτρα προστασίας κυρίως των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε. γίνεται στη «σκιά» της κρίσης στη Θέουτα με τον Αυστριακό επίτροπο να χαρακτηρίζει εκ νέου σήμερα τα τα γεγονότα του καλοκαιριού «δοκιμασία αντοχής» για την Ευρώπη.

Υποστήριξε, μάλιστα, ότι η Ε.Ε. πέρασε τη δοκιμασία προειδοποιώντας ότι «δεν μπορούμε και δεν πρόκειται να επιστρέψουμε στην κανονικότητα σαν να μη συνέβη τίποτα».

Σαφής υπήρξε και ως προς τις προσδοκίες των Βρυξελλών σχετικά με τις επιστροφές από τη Θέουτα λέγοντας ότι πρέπει «να επιστραφούν όλοι» όσοι βρίσκονται εκεί παράνομα και ότι η Κομισιόν θα στηρίξει την Ισπανία προς αυτή την κατεύθυνση.

Απέφυγε, ωστόσο, να εγκρίνει εκ των προτέρων την επιλογή της Μαδρίτης να επιταχύνει επιστροφές, ακόμη και όταν εκκρεμεί προσφυγή κατά απόρριψης αιτήματος ασύλου, σημειώνοντας ότι θα πρέπει να εξεταστούν αυτές οι λεπτομέρειες.

Σε κάθε περίπτωση, το νέο πλαίσιο έκτακτης ανάγκης εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πενταμερές σχέδιο, οι βασικές κατευθύνσεις του οποίου είχαν ήδη ανακοινωθεί, μετά την κρίση στη Θέουτα και τις οποίες ο Μπρούνερ εξειδίκευσε ουσιαστικά, σήμερα.

Πρώτος άξονας αφορά στην εντατικοποίηση της λεγόμενης «μεταναστευτικής διπλωματίας» με τρίτες χώρες, ώστε η Ε.Ε. να παρεμβαίνει πριν οι μεταναστευτικές ροές φτάσουν στα σύνορά της.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Μπρούνερ αναφέρθηκε στη νέα πρωτοβουλία του «ανατολικού διαδρόμου», που ξεκίνησε την περασμένη εβδομάδα στη Νέα Υόρκη και αφορά συνεργασία με χώρες κατά μήκος της διαδρομής από το Μπαγκλαντές και το Πακιστάν, μέσω των χωρών του Κόλπου και της Αιγύπτου, προς τη Λιβύη και από εκεί στην Ε.Ε.

Δεύτερος άξονας αφορά την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων και τη νέα «εντολή» του Frontex, με περισσότερους πόρους, ταχύτερη ανάπτυξη δυνάμεων, μεγαλύτερο ρόλο στις επιστροφές και στενότερη συνεργασία με τρίτες χώρες.

Τρίτος άξονας είναι η ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, με καλύτερη παρακολούθηση της κατάστασης στα εξωτερικά σύνορα και ενισχυμένη παρακολούθηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τον Frontex, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως κινήσεις ή εκστρατείες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αιφνίδιες μαζικές αφίξεις.

Τέταρτος άξονας είναι η εντονότερη δράση κατά των δικτύων διακινητών και των οικονομικών τους πόρων, μέσω της Παγκόσμιας Συμμαχίας κατά της Διακίνησης Μεταναστών, του νέου καθεστώτος κυρώσεων που βρίσκεται υπό συζήτηση στο Συμβούλιο και της ενίσχυσης της εντολής της Europol.

Ο πέμπτος αφορά στην επιτάχυνση των επιστροφών, μέσω της πλήρους εφαρμογής του νέου Κανονισμού για τις Επιστροφές, της ενίσχυσης της συνεργασίας για την επανεισδοχή μεταναστών από τρίτες χώρες και ενός σημαντικά μεγαλύτερου ρόλου του Frontex.

Πάντως, ο Μάγκνους Μπρούνερ υποστήριξε ότι οι παράτυπες διελεύσεις των εξωτερικών συνόρων έχουν μειωθεί κατά περισσότερο από 55% μέσα σε δύο χρόνια και κατά περίπου ένα τρίτο επιπλέον φέτος.

Στη Γερμανία – σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε – οι αιτήσεις ασύλου έχουν μειωθεί κατά 80% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο πριν από δύο χρόνια, στην Ιταλία κατά 60%, ενώ η Σουηδία καταγράφει ιστορικό χαμηλό.

«Η Ευρώπη έχει αυτή τη στιγμή μεγαλύτερο έλεγχο της παράτυπης μετανάστευσης από οποιαδήποτε στιγμή την τελευταία δεκαετία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «εμείς πρέπει να αποφασίζουμε ποιος μπορεί να εισέλθει στην Ε.Ε., ποιος μπορεί να παραμείνει και ποιος πρέπει να φύγει – όχι, οι διακινητές».