Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες ολοκλήρωσαν στο Κατάρ έναν γύρο έμμεσων συνομιλιών χθες, Τετάρτη, χωρίς καμία ένδειξη ότι είχαν σημειώσει πρόοδο προς μια διαρκή ειρήνη, εστιάζοντας αντ’ αυτού σε ζητήματα που, όπως είπαν, είχαν επιλυθεί όταν ανακοινώθηκε μια ενδιάμεση συμφωνία πριν από δύο εβδομάδες. Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ αναφέρθηκε σε «πολύ καλές» επαφές.

Πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις ανέφεραν στο πρακτορείο Reuters ότι οι διαπραγματευτές των δύο χωρών πέρασαν δύο ημέρες στην Ντόχα συζητώντας τη θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ και την αποδέσμευση των κεφαλαίων του Ιράν, δύο κρίσιμα ζητήματα βάσει της αρχικής συμφωνίας.

Η επόμενη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί μετά τις νεκρώσιμες πομπές για τον εκλιπόντα ανώτατο ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος πρόκειται να ταφεί στις 9 Ιουλίου, δήλωσε το Υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ.

Σύμφωνα με το ιρανικό επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA, οι διαπραγματεύσεις έλαβαν τέλος με συμφωνία που επιτρέπει στην Ισλαμική Δημοκρατία να αγοράσει αγαθά με μέρος πόρων της παγωμένων στο Κατάρ. Τα μέρη συμφώνησαν επίσης να δημιουργηθεί και να τεθεί σε λειτουργία εντός της ημέρας δίαυλος επικοινωνίας για να αναφέρονται και να καταγράφονται ενδεχόμενες παραβιάσεις της κατ’ αρχήν συμφωνίας.

Μετά την υπογραφή του κειμένου αυτού από τους προέδρους των δύο κρατών στις 17 Ιουνίου, έπειτα από μεσολάβηση ιδίως του Πακιστάν και του Κατάρ, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη άρχισαν διαπραγματεύσεις που θεωρητικά θα έχουν διάρκεια 60 ημερών –ανανεώσιμη– με σκοπό να κλείσουν συμφωνία που θα τερματίσει, με διάρκεια, τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Διπλωματική πηγή του Γαλλικού Πρακτορείου ανέφερε χθες ότι οι απεσταλμένοι του Αμερικανού προέδρου, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, δεν συμμετείχαν σε αυτές· προχθές, Τρίτη, είχαν συνάντηση στην πρωτεύουσα του Κατάρ με τον πρωθυπουργό και επικεφαλής της διπλωματίας του εμιράτου, τον Μοχάμεντ μπιν Αμπντουραχμάν αλ Θάνι.

Ιρανική διάψευση
Η Τεχεράνη αρνείται ότι υπήρξε οποιαδήποτε απευθείας διαπραγμάτευση με την αμερικανική πλευρά στην Ντόχα, κάτι που δεν εμπόδισε τον Τραμπ να εκφράσει την ικανοποίησή του για τις «πολύ καλές επαφές» και να διαβεβαιώσει πως «όλα πάνε καλά».

«Η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν προχωρά», ανέφερε ο Ρεπουμπλικανός σε δημοσιογράφους στις ΗΠΑ. «Είχαν πολύ καλές συναντήσεις και θα δούμε».

Ωστόσο, οι πηγές ανέφεραν στο Reuters ότι το πυρηνικό πρόγραμμα δεν αναφέρθηκε στις συνομιλίες, οι οποίες ήταν μόνο τεχνικής φύσεως.

«Διαφορές απόψεων»

Μετά το πέρας των συνομιλιών, το Ιράν ανέφερε πως θα χρησιμοποιήσει μέρος πόρων του που έχουν δεσμευτεί στο Κατάρ για να αγοράσει αγαθά που χρειάζεται.

«Υπήρξε συμφωνία ώστε στη βάση αναγκών της χώρας μας, προϊόντα που ζητούνται να αποκτώνται και να τίθενται στη διάθεση του Ιράν», ανέφερε ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες για τους μηχανισμούς.

Αν και η υπογραφή της κατ’ αρχήν συμφωνίας μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης κατέβασε αισθητά την ένταση του πολέμου, εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες εντάσεις, ιδίως για το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας και για τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, όπου η κίνηση των πλοίων μειώθηκε στο ελάχιστο το Σαββατοκύριακο έπειτα από επιθέσεις εναντίον εμπορικών σκαφών.

Το Ιράν λέει εδώ και εβδομάδες ότι εννοεί να θέσει σε εφαρμογή τέλη για υπηρεσίες που σχετίζονται με τη διέλευση εμπορικών πλοίων, με τη μια ή την άλλη μορφή, κάτι που οι ΗΠΑ θεωρούν απαράδεκτο.

Συνδικαλιστικές και εργοδοτικές οργανώσεις του τομέα της ναυτιλίας συνεχίζουν να θεωρούν πως –έως τουλάχιστον την 9η Ιουλίου– τα Στενά παραμένουν εμπόλεμη ζώνη, σύμφωνα με ανακοίνωσή τους.

Πάντως η τιμή του βαρελιού του πετρελαίου Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς στις διεθνείς αγορές, έμεινε σταθερή χθες, λίγο κάτω από τα 70 δολάρια.

Κατηγορώντας την Τεχεράνη ότι έπληξε δύο πλοία την περασμένη εβδομάδα, ο αμερικανικός στρατός βομβάρδισε το Ιράν την Κυριακή. Η Ισλαμική Δημοκρατία ανταπέδωσε εξαπολύοντας πυραύλους και μη επανδρωμένα εναέρια συστήματα εναντίον γειτόνων της στον Κόλπο, ιδίως του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν.

Η ένταση έκτοτε μοιάζει να έχει αποκλιμακωθεί. «Οταν φτάνει στο τέλος του πόλεμος μεγάλης κλίμακας (…) είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν δυσκολίες στην εφαρμογή, επεισόδια, διαφορές απόψεων», σχολίασε ο επικεφαλής Ιρανός διαπραγματευτής, ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, κατά τη διάρκεια συνέντευξής του που μεταδόθηκε προχθές, Τρίτη, το βράδυ από την κρατική τηλεόραση.

Η Τεχεράνη εννοεί, πρόσθεσε, να επικεντρώσει τις διαπραγματεύσεις σε εξέλιξη στον τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο και για το Ορμούζ.

Μήνυμα «συνολικά θετικό»

Είναι ακόμη «πολύ νωρίς στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης και δίνονται μάχες στους διαδρόμους και δημόσια», όμως το «συνολικά θετικό μήνυμα είναι πως συνεχίζουν τον διάλογο έπειτα από τις συγκρούσεις της περασμένης εβδομάδας», έκρινε μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο η ερευνήτρια Αννα Τζέικομπς, συνεργάτιδα του Arab Gulf States Institute.

Στον Λίβανο, που η Τεχεράνη απαίτησε να συμπεριληφθεί στη διαπραγμάτευση, το Ισραήλ συνεχίζει τους βομβαρδισμούς και τις επιχειρήσεις του τις τελευταίες ημέρες, παρά την υπογραφή την Παρασκευή στην Ουάσιγκτον συμφωνίας-πλαίσιο των κυβερνήσεων των δύο κρατών που σκοπό έχει την αποκατάσταση «διαρκούς ειρήνης».

Η συμφωνία-πλαίσιο προβλέπει ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να κατέχει τμήμα του νοτίου Λιβάνου, όπως συμβαίνει από το ξέσπασμα του νέου πολέμου εναντίον της Χεζμπολάχ, στις 2 Μαρτίου, όσο η σιιτική οργάνωση που πρόσκειται στο Ιράν δεν καταθέτει τα όπλα. Η Χεζμπολάχ απορρίπτει τη συμφωνία και κάθε ενδεχόμενο αφοπλισμού της.

Πρόκειται για απαίτηση που προβάλλεται εδώ και πολύ καιρό, αλλά η λιβανέζικη κυβέρνηση δεν έχει μπορέσει να ικανοποιήσει, παρά την πίεση των ΗΠΑ.

Ο Ισραηλινός υπουργός Αμυνας, Ισραέλ Κατς, επανέλαβε χθες ότι ο στρατός της χώρας του θα παραμείνει «επ’ αόριστον» σε αυτές που χαρακτήρισε «ζώνες ασφαλείας» στον Λίβανο, στη Συρία και στη Λωρίδα της Γάζας.

Η Χεζμπολάχ κατηγορείται πως έσυρε τον Λίβανο στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή στις αρχές Μαρτίου, όταν εκτόξευσε ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ για να εκδικηθεί τον θάνατο του Ιρανού ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε τις πρώτες ώρες της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας στις 28 Φεβρουαρίου. Σε αντίποινα, το Ισραήλ ορκίστηκε να «εξαλείψει» τον εχθρό κι εξαπέλυσε ευρείας κλίμακας βομβαρδισμούς και χερσαία εισβολή στον νότιο Λίβανο, σκοτώνοντας πάνω από 4.200 ανθρώπους, σύμφωνα με τους αριθμούς του υπουργείου Υγείας στη Βηρυτό.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, Reuters