Τμήμα του μεγάλου παζαριού για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 είναι η συζήτηση που αναθερμάνθηκε τελευταία, μάλιστα με την ενεργό συμμετοχή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, σχετικά με το ενδεχόμενο πώλησης κινητήρων της αμερικανικής General Electric, που θα αναρτηθούν στο τουρκικής σχεδίασης και τεχνολογίας μαχητικό ΚΑΑΝ. Από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει αξιοποιήσει τον απευθείας προσωπικό δίαυλό του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ προκειμένου να επιτύχει την επάνοδο της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Από την πορεία των συζητήσεων, οι οποίες μάλιστα διευκολύνονται από την παρουσία του πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία Τομ Μπάρακ, φαίνεται ότι η επιστροφή της Αγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 είναι εξαιρετικά δύσκολη, λόγω της απευθείας σύνδεσης των ρωσικής κατασκευής πυραύλων S-400 που διαθέτει η Αγκυρα με τις προβλέψεις του νόμου CAATSA για την αντιμετώπιση των εχθρών των ΗΠΑ. Επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 συνεπάγεται να επιστρέψει ή να δώσει τους S-400 σε άλλη χώρα. Είναι σαφές ότι τα επιτελεία των κ. Τραμπ και Ερντογάν αναζητούν λύση σχετικά γρήγορα, ιδανικά πριν από τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα, όπου οι δύο ηγέτες θα συναντηθούν.

Την τουρκική αντίληψη των πραγμάτων ασπάζεται και ο κ. Τραμπ. Μόλις προχθές, ερωτώμενος αν προτίθεται να παραχωρήσει συστήματα στην Τουρκία, είτε κινητήρες για τα ΚΑΑΝ είτε F-35, απάντησε καταφατικά και σημείωσε ότι «ο κόσμος δεν αντιλαμβάνεται πόσο σημαντική είναι η Τουρκία από στρατιωτικής άποψης. Διαθέτει έναν πολύ ισχυρό στρατό. Εχει πολύ αμερικανικό εξοπλισμό και μια τεράστια αμυντική βιομηχανική βάση». Στην ερώτηση τι πρέπει να συμβεί ώστε να προχωρήσει η αποδέσμευση των F-35, ο Τραμπ παρέπεμψε στον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος σημείωσε ότι «o Πιτ (Χέγκσεθ) και ολόκληρη η ομάδα εξετάζουν το θέμα αυτή τη στιγμή, καθώς υπάρχουν ορισμένες προϋποθέσεις που πρέπει να βεβαιωθούμε ότι πληρούνται… προκειμένου να τηρηθεί η αμερικανική νομοθεσία. Ο πρόεδρος μας έχει ζητήσει να το κάνουμε αυτό και βρισκόμαστε στη διαδικασία επιβεβαίωσης ότι οι προϋποθέσεις αυτές έχουν εκπληρωθεί».

Η διαδικασία, βέβαια, απαιτεί την έγκριση του Κογκρέσου και ο Τραμπ γνωρίζει πολύ καλά ότι μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου η κατάσταση εκεί μπορεί να γίνει σημαντικά χειρότερη για την κυβέρνησή του.

Η στάση της Αθήνας

Είναι προφανές ότι για την Αθήνα η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 θα οδηγούσε σε εξισορρόπηση του αεροπορικού ισοζυγίου στο Αιγαίο, ωστόσο τα πρώτα τουρκικά μαχητικά θα προσγειώνονταν στην Τουρκία τουλάχιστον πέντε χρόνια έπειτα από εκείνα της Πολεμικής Αεροπορίας. Η επένδυση στο ΚΑΑΝ θα οδηγήσει στην κατασκευή ενός αεροσκάφους, οι δυνατότητες του οποίου είναι ακόμη θεωρητικές, ωστόσο θα αποτελούσε μια σαφή ενίσχυση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας. Σε κάθε περίπτωση, εάν ο σχεδιασμός Τραμπ υλοποιηθεί, η Αγκυρα θα αποκτήσει μαχητικά πέμπτης γενιάς.

Υπενθυμίζεται ότι επί προεδρίας Μπάιντεν η Αγκυρα είχε επιχειρήσει και τότε να βρει μια μέση λύση, με ένα πρόγραμμα-«μαμούθ» αγοράς 40 νέων F-16 block 70 (με κόστος έως και 23 δισ. δολ.) και εκσυγχρονισμού 79 παλαιότερων F-16 της τουρκικής αεροπορίας σε διαμόρφωση F-16 Block 70. Το πρόγραμμα αυτό φαίνεται να προχωράει, αν και εκτιμάται ότι η Τουρκία δεν θα αγγίξει την «οροφή» του κόστους αυτού.

Αντιθέτως, με την προώθηση του ΚΑΑΝ, αλλά και διαφόρων άλλων πρότζεκτ της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, όπως η ανάπτυξη μη επανδρωμένου αεροσκάφους-παραστάτη (τύπου Kizilelma) που μάλιστα πρόσφατα δοκιμάστηκε στη Θράκη σε συνεργασία με τους Ιταλούς (ιταλικό αεροσκάφος Μ-346), δείχνουν ότι η Αγκυρα επιχειρεί να προσπορίσει τα μέγιστα δυνατά οφέλη στο βιομηχανικό πεδίο.