Οι τοπικές εκλογές στην Αγγλία ήταν η αφορμή για να αναδειχθεί ένα κόμμα που σχεδόν δεν υπήρχε δύο χρόνια πριν, αφήνοντας άφωνο ένα κόμμα 126 ετών. Το νέο συντηρητικό ακροδεξιό κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ είναι σήμερα η δεύτερη δύναμη στην Ουαλλία και στη Σκωτία, παρασύροντας τις περιφέρειες-οχυρά των Εργατικών.
Μετά ο πρωθυπουργός στήθηκε μπροστά από ένα αναλόγιο, που έδειχνε πολύ γυαλιστερό και πλαστικό, και είπε όλα τα σωστά κλισέ με τον άψυχο τρόπο του. «Το πιάνω», «τον νιώθω τον θυμό σας», δήλωσε άνευρα, αλλά πιο δυνατά απ’ ό,τι συνήθως.
Σε μια μαζοχιστική καμπάνια επιβίωσης, απολογήθηκε για τα «σκληρά, πολύ σκληρά» εκλογικά αποτελέσματα ανίκανα να «ζαχαρώσουν το χάπι». Χρησιμοποίησε το μάντρα «αλλαγή» αρκετές φορές, αναφέρθηκε «στον κόσμο που εργάζεται» και στον «σκληρά εργαζόμενο κόσμο».
Υποσχέθηκε οικονομική ανάπτυξη, ικανή διακυβέρνηση, εθνική ανανέωση. Ενας λόγος σε σημεία προεκλογικός. Σαν να δανείζεται παράκαιρα από την ομιλία που τον ανέδειξε στον θώκο. Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα. Ο Κιρ Στάρμερ δεν ήταν ποτέ δυνατός ή εύγλωττος ρήτορας, ακόμη και σε πιο χαρούμενες στιγμές, αλλά είναι ανίκανος να μιλήσει «οφ σκριπτ» και με διαίσθηση προς αυτούς που διέρρευσαν.
Οταν όμως υποσχέθηκε να βρίσκεται επειγόντως στο πλευρό της εργατικής τάξης και μια λύση που σκέφτηκε είναι η εγγύτητα στην Ευρώπη, κατάλαβα ότι απλώς πετούσε προτηγανισμένες λέξεις σε ένα πεινασμένο αλλά άγνωστο σε αυτόν ακροατήριο.
Οι πρώην ψηφοφόροι των Εργατικών κινήθηκαν ενστικτωδώς προς δύο κατευθύνσεις. Οι πιο προοδευτικοί-επαγγελματίες των πόλεων προς το Green του Ζακ Πολάνσκι και η κοινωνικά συντηρητική εργατική τάξη άκουσε τον Φάρατζ να μιλάει (έπειτα από σκληρή προπόνηση τριάντα ετών) και κινήθηκε προς το Reform. Αξίζει να τον ακούσετε. Ενδεχομένως να μη σας αρέσουν αυτά που λέει, μπορεί και να αηδιάσετε με όσα υποστηρίζει, όμως ο άνθρωπος μιλάει ενεργητικά, με την ψυχή του.
Ο παλιός καλός διαχωρισμός Brexiteer και Remainer είναι ο τρόπος για να καταλάβουμε πώς κινήθηκε το εκλογικό σώμα. Το 30% των περιοχών που ψήφισαν αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ενωση δέκα χρόνια πριν έδωσε τις δημοτικές θέσεις στον Φάρατζ. Θα σκεφτείτε τι σχέση έχει αυτό με τις εκλογές της αυτοδιοίκησης. Καμία σχέση, όπως και το Brexit δεν είχε απόλυτη σχέση με την Ε.Ε.
Ηταν μια κραυγή για άλλο οικονομικό μοντέλο, για την αναχαίτιση της παγκοσμιοποίησης, για άμυνα στη μετανάστευση, για χρήση των εγχώριων εργατικών χεριών, για τοπική συνοχή, για συσπείρωση γύρω από την ταυτότητά τους. Αυτοί λένε τώρα στον Στάρμερ ότι δεν τους ακούει και όσα κάνει δεν αγγίζουν τις δικές τους ζωές. «Οι ιστορίες νικούν τους υπολογισμούς του κομπιούτερ», σημείωσε ο πρωθυπουργός, συμπεριλαμβάνοντάς τους στον λόγο του, αλλά ουσιαστικά όχι στην τροχιά του.
Ο Στάρμερ δεν χρειάζεται να φύγει πριν σύσσωμη η συναδελφική παρέα αποφασίσει ποιο είναι το Εργατικό Κόμμα. Δεν υπάρχει λόγος αλλαγής όταν δεν αντιμετωπίζεται το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα. Σε ποιους απευθύνεται αυτό το κόμμα; Στους προοδευτικούς φιλοευρωπαίους μπουρζουά αριστερούς ή στα συμφέροντα της εργατικής τάξης;
Οταν ιδρύθηκε –αρχές του προηγούμενου αιώνα– είχε δύο συστατικά: την εργατική παράταξη που ζητούσε αντιπροσώπευση και τους σοσιαλιστές, απ’ όπου και αν προέρχονταν. Πρακτικά ήρθαν μαζί σωματεία, προοδευτικοί μεσοαστοί και σοσιαλιστές ιδεολόγοι. Μια εκρηκτική μείξη προσώπων και ιδεών που είχε δέσει. Οι εκλογές έδειξαν ότι δεν είναι πλέον δεμένοι. Οσοι είναι ευχαριστημένοι με το μέτρο της επιτυχίας τους έφυγαν προς τον Πολάνσκι και όσοι είναι δυσαρεστημένοι με την πορεία της ζωής τους προς τον Φάρατζ. Μια στρατηγική επανένωσης δεν δείχνει να τους καλύπτει. Το μόνο σίγουρο είναι ότι κερδισμένο στο μέλλον θα είναι το κόμμα που δεν θα πατάει απλώς το κουμπί επιδόματα, δεν θα μιλάει (γιατί δεν θα σκέφτεται) με κοινοτοπίες και, κυρίως, θα απαντήσει στα αιτήματα του 2016. Αντιλαμβάνομαι πως υπάρχει ακόμα η ίδια ζήτηση για ευημερία, ικανή διαχείριση, έλεγχο στα σύνορα –όχι μόνο για τη νόμιμη αλλά και την παράνομη εισροή– και βαθιά ανάγκη να «ανήκουν» στη χώρα που δεν αναγνωρίζουν.
Κατά τ’ άλλα, εάν είχα προνοήσει τη ζήτηση για πρωθυπουργικές επανεκκινήσεις όταν μετακόμισα στην Αγγλία και αν είχα στραφεί στα σύμβολα του χάους, τα αναλόγια και τα μικρόφωνα, θα είχα κάνει την καλύτερη επενδυτική κίνηση.
Η κ. Ελεάννα Βλαστού είναι συγγραφέας και ζει στο Λονδίνο.
