Οταν ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίαζ-Κανέλ, παραδέχθηκε τον περασμένο μήνα ότι η κυβέρνησή του βρισκόταν σε διαπραγματεύσεις με τον Λευκό Οίκο, αποκάλυψε ότι επικεφαλής των συνομιλιών ήταν «ιστορικός ηγέτης της επανάστασης». Ο τίτλος αυτός ανήκει στον 94χρονο Ραούλ Κάστρο, ο οποίος διαδέχθηκε τον αδελφό του, Φιντέλ Κάστρο, το 2008, προτού αποσυρθεί από τη δημοσιότητα το 2018. Με την Κούβα να βρίσκεται, όμως, στο χείλος της οικονομικής κατάρρευσης εξαιτίας του αμερικανικού πετρελαϊκού εμπάργκο και της ανθρωπιστικής κρίσης, άλλα μέλη της οικογένειας Κάστρο έκαναν την εμφάνισή τους από τη σκιά.

Ενας από αυτούς συνομίλησε με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο, άλλος συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση Τραμπ, ενώ ένας τρίτος βρίσκεται αντιμέτωπος με την ιστορική απόφαση να επιτρέψει σε Κουβανούς εξορίστους να επενδύσουν στη γενέτειρά τους.

Η οικογένεια Κάστρο έχει μεταμορφωθεί έτσι σε δυναστεία, η οποία ουδέποτε εγκατέλειψε πραγματικά την πολιτική σκηνή, επιλέγοντας να προσαρμοσθεί στα νέα δεδομένα. «Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μορφή αποκαστροποίησης, στην οποία η οικογένεια δημιουργεί ψευδαίσθηση αλλαγής, όταν η πραγματική ισχύς συνεχίζει να τους ανήκει, καθώς και σε άλλα μέλη της μετεπαναστατικής ελίτ», λέει ο Αντρές Περτιέρα, ιστορικός στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν.

Η ιστορία

Η οικογένεια Κάστρο διαμόρφωσε τις εξελίξεις στην Κούβα από το 1959, μετατρέποντας το νησί της Καραϊβικής σε κεντρικό παίκτη του Ψυχρού Πολέμου. Ο Φιντέλ, που πέθανε το 2016, υπήρξε ο χαρισματικός ύπατος ηγέτης. Ο Ραούλ διατήρησε παραδοσιακά χαμηλό προφίλ, λειτουργώντας ως μεσάζων μεταξύ Μόσχας και Αβάνας και δίνοντας έμφαση στη γραφειοκρατία, στην κομματική ιεραρχία και στην κρατική αποτελεσματικότητα.

Οι αδελφοί Κάστρο αντιμετώπισαν σειρά προκλήσεων, όπως απόπειρες δολοφονίας από τη CIA, αμερικανικό εμπάργκο δεκαετιών και την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Η Βενεζουέλα αντικατέστησε έκτοτε τους Σοβιετικούς, για να γίνει ο μεγαλύτερος προμηθευτής πετρελαίου της Κούβας, έως τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο. Σήμερα, μετά την αμερικανική διαταγή διακοπής των εξαγωγών της Βενεζουέλας προς την Κούβα, η οικογένεια Κάστρο αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη πρόκλησή της: τις μεγάλες ελλείψεις σε καύσιμα που κλονίζουν την κουβανική οικονομία, δημιουργώντας ερωτήματα για την επιβίωση του αυταρχικού κομμουνιστικού καθεστώτος.

Μιλώντας για την Κούβα στα μέσα του μήνα, ο Ρούμπιο είπε: «Οι επικεφαλής δεν ξέρουν πώς να διορθώσουν την κατάσταση και γι’ αυτό πρέπει να βρεθεί νέα ηγεσία». Η αντικατάσταση των Κάστρο δεν είναι, όμως, απλή υπόθεση. Ο Ραούλ Κάστρο, που φέρεται να είναι διαυγής παρά την προχωρημένη ηλικία του, διοικεί την οικογένεια. Τα παιδιά και τα εγγόνια του Ραούλ κατέχουν σήμερα πιο σημαντικούς κρατικούς θώκους από ό,τι οι απόγονοι του Φιντέλ, ένας από τους οποίους είναι γνωστός ως διασημότητα του Instagram.

Ο 41χρονος εγγονός του Ραούλ, Ραουλίτο Γκουιγιέρμο Ροντρίγκεζ Κάστρο, γνωστός και ως «Κάβουρας», υπηρετεί σήμερα ως σύμβουλος στο πλευρό του παππού του. Εχει αναλάβει πρόσφατα ρόλο αγγελιαφόρου στις συνομιλίες με την κυβέρνηση Τραμπ, έχοντας μάλιστα συνάντηση με τον Ρούμπιο στο νησί Σεν Κιτς και Νέβις. Ο συνήθως συνεσταλμένος Ραουλίτο εξέπληξε τους Κουβανούς αυτόν τον μήνα με εμφάνισή του στην κρατική τηλεόραση στο πλευρό του προέδρου Ντίαζ-Κανέλ, σε εκπομπή με θέμα τις συνομιλίες με την Ουάσιγκτον.

Με τον Ομπάμα

Ο 60χρονος μοναχογιός του Ραούλ, Αλεχάντρο Κάστρο Εσπίν, έκανε και αυτός την επανεμφάνισή του στην πολιτική σκηνή, μετά την παραίτηση του πατέρα του από την προεδρία. Ο ταξίαρχος Εσπίν έχει αναλάβει σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Το 2014 ο Εσπίν ηγήθηκε των μυστικών συνομιλιών με την κυβέρνηση Ομπάμα, οι οποίες οδήγησαν σε σύντομη αποκλιμάκωση της έντασης με τις ΗΠΑ.

Ανοδική πορεία φέρεται να ακολουθεί και ο 54χρονος Οσκαρ Πέρεζ-Ολίβα Φράγα, μικρανιψιός των Ραούλ και Φιντέλ. Ο Φράγα, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, έχει αναλάβει και το χαρτοφυλάκιο του εξωτερικού εμπορίου και ανακοίνωσε τη χορήγηση αδειών σε Κουβανούς εξορίστους για να αποκτήσουν επιχειρήσεις στην Κούβα. Αναλυτές αναρωτήθηκαν αν ο Πέρεζ-Ολίβα είναι η κουβανική εκδοχή της φιλοαμερικανής ηγέτιδος της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκεζ.

Το γεγονός ότι ο Πέρεζ-Ολίβα δεν λέγεται Κάστρο ίσως τον καθιστά πιο εύπεπτο στην Ουάσιγκτον. «Ισως να έχει μέλλον. Είναι βέβαιον ότι ο Τραμπ δεν επιθυμεί η κουβανική κοινωνία να καταρρεύσει», λέει για τον Πέρεζ-Ολίβα ο πρώην αναλυτής της CIA Μπράιαν Λατέλ.