Πέμπτη, 26 Φεβρουαρίου, γύρω στις πέντε το απόγευμα, ξεκινά η τελευταία σύσκεψη για τον πόλεμο στο Ιράν στο Situation Room. Ο Τραμπ έδωσε μια τελευταία ευκαιρία στους συνεργάτες του να τοποθετηθούν.
Ο Στρατηγός Κέιν, αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, απαριθμεί προσεκτικά τους κινδύνους: το ρίσκο να τελειώσουν τα πυρομαχικά, τη δυσκολία να διασφαλίσουν τα Στενά του Ορμούζ, το ερώτημα τι θα γίνει μετά. Δεν παίρνει θέση. Ο Τζέι Ντι Βανς, που διαφωνούσε με τον πόλεμο φανερά, λέει στον πρόεδρο: «Ξέρεις ότι το θεωρώ κακή ιδέα, αλλά αν θες να το κάνεις, θα σε στηρίξω». Το ίδιο και ο Ρούμπιο, που παρά τις αμφιβολίες του, υποσχέθηκε να υπερασπιστεί τη γραμμή της κυβέρνησης μόλις ξεκινήσει ο πόλεμος. Η Σούζι Γουάιλς, επικεφαλής του επιτελείου του Λευκού Οίκου, ανησυχούσε για άλλο έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Στη σύσκεψη όμως, δεν θεώρησε δουλειά της να μιλήσει για στρατιωτικές αποφάσεις μπροστά σε άλλους.
Αν όλοι ήξεραν ότι αυτή η απόφαση ήταν λάθος, γιατί δεν βρέθηκε κανείς να την μπλοκάρει;
Πριν τους κρίνεις, σκέψου το εξής. Πότε ήταν η τελευταία φορά που κάθισες σε μια σύσκεψη, είδες να παίρνεται μια απόφαση με την οποία διαφωνούσες, και δίστασες να πεις αυτό που πραγματικά σκεφτόσουν; Ίσως ανέφερες μια τεχνική λεπτομέρεια αντί για το πραγματικό πρόβλημα. Ίσως είπες στον εαυτό σου ότι δεν είναι δική σου ευθύνη να βγάλεις τα κάρβουνα απ' τη φωτιά.
Ποιοι είναι όμως οι λόγοι που μας κάνουν να σιωπούμε;
Ο πρώτος είναι ο πιο απλός: ο φόβος. Όλοι μέσα στη σύσκεψη ήξεραν τι πάθαιναν όσοι πήγαιναν εναντίον στον Τραμπ. Αυτό φυσικά δεν συμβαίνει μόνο στον Λευκό Οίκο.
Σε κάθε οργανισμό όπου η διαφωνία τιμωρείται, ο κόσμος μαθαίνει να σιωπά. Όταν φοβάσαι ότι μια κουβέντα μπορεί να σου κοστίσει, την κρατάς για τον εαυτό σου. Αυτή η σιωπή όμως κοστίζει. Δεν ακούγονται οι αντιρρήσεις που θα μπορούσαν να σταματήσουν μια κακή απόφαση, ούτε οι ιδέες που θα την έκαναν καλύτερη. Η Google διαπίστωσε ότι οι πιο επιτυχημένες ομάδες ήταν εκείνες όπου ο κόσμος ένιωθε άνετα να διαφωνήσει. Αυτό το αίσθημα ασφάλειας μετρούσε περισσότερο από το ταλέντο και την εμπειρία.
Ο δεύτερος λόγος δεν είναι τόσο εμφανής. Ο Τραμπ είχε διαψεύσει προβλέψεις και στο παρελθόν. Οι συνεργάτες του τον είχαν δει να αναλαμβάνει παράλογα ρίσκα και να βγαίνει από πάνω. Σε ένα τέτοιο σημείο, αρχίζεις να αμφισβητείς τον εαυτό σου: μήπως ξέρει κάτι που δεν ξέρω εγώ; Όλοι μας το κάνουμε αυτό. Όταν δεν είμαστε σίγουροι, κοιτάμε τι κάνουν οι άλλοι. Σε ένα επίσημο δείπνο, αν δεν ξέρεις ποιο πιρούνι να πιάσεις, ρίχνεις μια ματιά στον διπλανό σου και ακολουθείς. Συνήθως πετυχαίνει. Το θέμα είναι όταν αρχίζεις να αμφισβητείς πράγματα που πραγματικά ξέρεις, μόνο και μόνο επειδή φοβάσαι ότι ο άλλος ξέρει περισσότερα.
Ο τρίτος λόγος είναι ίσως ο πιο σημαντικός. Όταν η ευθύνη μοιράζεται σε πολλούς, κανείς δεν την αναλαμβάνει. Λιποθυμά κάποιος σε δημόσιο χώρο, δεκάδες άτομα γύρω του, και κανείς δεν σπεύδει να βοηθήσει. Ο καθένας περιμένει ότι θα το κάνει κάποιος άλλος. Στο τέλος δεν το κάνει κανείς.
Το ίδιο έγινε και στη σύσκεψη. Ο Κέιν θεωρούσε κατά βάθος ότι ο πόλεμος ήταν λάθος, αλλά δεν το είπε ποτέ. Απαρίθμησε τους κινδύνους και σταμάτησε εκεί. Αυτή ήταν η δουλειά του και κάποιος άλλος, σίγουρα, θα έλεγε αυτό που χρειαζόταν. Η Γουάιλς άφησε τους ειδικούς να μιλήσουν. Οι ειδικοί άφησαν τον πρόεδρο να αποφασίσει. Ο καθένας περίμενε από τον διπλανό του. Στο τέλος, δεν μίλησε κανείς.
Όταν μια ομάδα φτάνει σε συμφωνία με αυτόν τον τρόπο, συμβαίνει κάτι παραπλανητικό. Φεύγουν όλοι από το δωμάτιο πιο σίγουροι από όταν μπήκαν. Γιατί στη συζήτηση ακούστηκαν επιχειρήματα υπέρ της απόφασης, σχεδόν κανένα εναντίον. Όσοι συμφωνούσαν, άκουσαν τη θέση τους να επιβεβαιώνεται. Όσοι διαφωνούσαν, σώπασαν.
Αυτό που μοιάζει με συμφωνία, είναι στην πραγματικότητα η σιωπή όσων κράτησαν τις αμφιβολίες τους μέσα τους. Το δωμάτιο δεν ζύγισε την απόφαση. Την υπέγραψε.
Στις 28 Φεβρουαρίου, ο πόλεμος ξεκινά. Το καθεστώς δεν καταρρέει. Λαϊκή εξέγερση δεν γίνεται. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά.
Μένει όμως ένα ερώτημα. Όταν τα στοιχεία αρχίζουν να δείχνουν ότι μια απόφαση ήταν λάθος, γιατί είναι τόσο δύσκολο να κάνεις πίσω; Τι μας κρατάει δεμένους σε μια απόφαση, ακόμα κι όταν τα γεγονότα τη διαψεύδουν; Θα το δούμε στο επόμενο άρθρο.
