ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Η σύγχρονη αεράμυνα κινδυνεύει να καταστεί οικονομικά μη βιώσιμη απέναντι σε φθηνές, αλλά μαζικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και πυραύλους, προειδοποιούν οι οικονομολόγοι Γκούντραμ Βολφ και Αλεξάντρ Μπουρίλκοφ από τη δεξαμενή σκέψης Bruegel, στις Βρυξέλλες.

Αναλύοντας ουσιαστικά το «ισοζύγιο» κόστους και αποτελεσματικότητας στην αμερικανοισραηλινή σύγκρουση με το Ιράν, οι δύο ειδικοί επισημαίνουν ότι η εικόνα για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι «πιο προβληματική απ’ ό,τι δείχνουν οι πολιτικές δηλώσεις».

Οπως τονίζουν, η Τεχεράνη έχει καταφέρει να πλήξει κρίσιμες υποδομές, στρατιωτικές βάσεις και ακόμη και κατοικημένες περιοχές, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί ανθεκτικές τις δομές διοίκησης και ελέγχου της.

Το παράδοξο του κόστους

Κεντρικό σημείο της ανάλυσης είναι η λεγόμενη «ασυμμετρία κόστους». Ενα drone τύπου Shahed μπορεί να κοστίζει μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ, ενώ η αναχαίτισή του απαιτεί πυραύλους από συστήματα όπως εκείνα των Patriot, με κόστος που φτάνει τα 4 εκατ. δολάρια ανά βολή.

«Η οικονομική εξίσωση της άμυνας έχει αντιστραφεί», σημειώνουν οι συγγραφείς, προσθέτοντας ότι ακόμη και όταν οι αναχαιτίσεις είναι επιτυχείς, το συνολικό κόστος για τον αμυνόμενο είναι δυσανάλογα υψηλό.

Παράλληλα, προηγμένα συστήματα όπως το Arrow 3 και το THAAD είναι περιορισμένα σε αριθμό και δεν μπορούν να αναπληρωθούν γρήγορα.

Η αεράμυνα δεν αρκεί

Οι δύο αναλυτές υπογραμμίζουν, παράλληλα, ότι ακόμη και η πιο προηγμένη αεράμυνα δεν επαρκεί απέναντι σε μαζικές επιθέσεις.

«Σε μια παρατεταμένη σύγκρουση, το κρίσιμο στοιχείο είναι η παραγωγική ικανότητα», αναφέρουν, επισημαίνοντας ότι τα αποθέματα των δυτικών χωρών εξαντλούνται ταχύτερα απ’ όσο μπορούν να αναπληρωθούν.

Η εμπειρία από τον πόλεμο στην Ουκρανία έχει ήδη καταδείξει ότι ακόμη και τα πιο εξελιγμένα συστήματα δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν συνεχείς επιθέσεις με drones και πυραύλους.

Το «μάθημα» για την Ευρώπη

Ομως, για την Ευρώπη, οι «προκλήσεις» είναι ακόμη μεγαλύτερες, καθώς μια πιθανή αντιπαράθεση με τη Ρωσία θα ήταν σαφώς πιο απαιτητική.

Σε αντίθεση με το Ιράν, η Ρωσία διαθέτει ισχυρή αεροπορία, προηγμένα συστήματα πυραύλων και σημαντική βιομηχανική βάση.

«Μια σύγκρουση στην Ευρώπη θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια πιο έντονη εκδοχή των σημερινών συγκρούσεων, με μαζικές επιθέσεις που θα δοκιμάσουν τα όρια της αεράμυνας», προειδοποιούν.

Οι δύο αναλυτές καταλήγουν σε δύο βασικά συμπεράσματα:

• Πρώτον, η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει σε φθηνές και μαζικά διαθέσιμες λύσεις αεράμυνας, όπως συστήματα αντιμετώπισης drones και οικονομικά μέσα αναχαίτισης. «Η άμυνα πρέπει να καταστεί οικονομικά βιώσιμη», τονίζουν.
• Δεύτερον, η αποτροπή δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην άμυνα. Η Ευρώπη οφείλει να αναπτύξει ικανότητες πλήγματος σε βάθος, ώστε να στοχεύει εγκαταστάσεις παραγωγής και στρατιωτικές υποδομές του αντιπάλου.

Οπως επισημαίνουν, τα πλήγματα της Ουκρανίας σε ρωσικές εγκαταστάσεις έχουν ήδη αποδείξει ότι η μείωση της παραγωγής όπλων του αντιπάλου είναι συχνά πιο αποτελεσματική – και οικονομική – από την αναχαίτιση κάθε εισερχόμενης απειλής.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η φύση του πολέμου αλλάζει: δεν κρίνεται πλέον μόνο από την τεχνολογική υπεροχή, αλλά και από τη δυνατότητα μαζικής παραγωγής και τη διαχείριση κόστους.

«Η Ευρώπη πρέπει να αναθεωρήσει άμεσα τη στρατηγική της», καταλήγουν. «Χωρίς φθηνή και επαρκή αεράμυνα, σε συνδυασμό με ισχυρές επιθετικές δυνατότητες, η αποτροπή της θα παραμείνει αδύναμη».

Επομένως, το βασικό συμπέρασμα πλέον και κυρίως, για την Ευρώπη είναι ότι στον σύγχρονο πόλεμο, δεν αρκεί να αναχαιτίζεις — πρέπει να το κάνεις με τον πιο αποτελεσματικό και βιώσιμο οικονομικά τρόπο.

Η ανάλυση του Bruegel