Σαφές πολιτικό μήνυμα έστειλε σήμερα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνοντας τη συμφωνία εμπορίου Ε.Ε.–ΗΠΑ, που είχε υπογραφεί τον περασμένο Ιούλιο.

Η ψηφοφορία κατέδειξε ευρεία, αλλά όχι αδιαμφισβήτητη στήριξη, καθώς 417 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ, 154 κατά και 71 επέλεξαν την αποχή — αριθμοί που αποτυπώνουν τόσο τη σημασία της συμφωνίας, όσο και τις επιφυλάξεις γύρω από αυτήν.

Ουσιαστικά, το Ευρωκοινοβούλιο είπε «ναι» στη συμφωνία, αλλά με αυστηρούς όρους.

Η συμφωνία προβλέπει την κατάργηση των δασμών της Ευρωπαϊκής Ενωσης στα περισσότερα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν έναν οριζόντιο δασμό 15% στα ευρωπαϊκά αγαθά. Αυτή η ασυμμετρία αποτέλεσε βασικό σημείο κριτικής από πολλές πολιτικές ομάδες, οι οποίες χαρακτήρισαν τη συμφωνία «ανισόρροπη». Παρά τις αρχικές αντιρρήσεις, η Κομισιόν υπερασπίστηκε τη συμφωνία ως το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα υπό τις παρούσες γεωπολιτικές και εμπορικές συνθήκες.

Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της τελικής στάσης του Κοινοβουλίου διαδραμάτισε ο επικεφαλής διαπραγματευτής των Σοσιαλιστών, Μπερντ Λάνγκε ο οποίος αναγνώρισε την ανισορροπία, τονίζοντας όμως ότι «αν βελτιωθεί, μπορούμε να ζήσουμε με αυτήν».

Το «ναι» των ευρωβουλευτών συνοδεύτηκε από μια δέσμη «δικλίδων ασφαλείας».

Κεντρικό στοιχείο των όρων, που θέτει πλέον το Ευρωκοινοβούλιο είναι η λεγόμενη «ρήτρα λήξης» (sunset clause), σύμφωνα με την οποία η συμφωνία θα εκπνεύσει τον Μάρτιο του 2028, εκτός εάν υπάρξει κοινή απόφαση για παράταση.

Παράλληλα, εισάγεται η «ρήτρα έναρξης» (sunrise clause), που συνδέει την εφαρμογή των προτιμησιακών δασμών με την πλήρη συμμόρφωση των ΗΠΑ στις δεσμεύσεις τους στο Turnberry — ουσιαστικά καθιστώντας τα οφέλη της συμφωνίας υπό αίρεση.

Οι ευρωβουλευτές ενσωμάτωσαν επίσης μηχανισμούς «αναστολής», που επιτρέπουν στην Ε.Ε να «παγώσει» τη συμφωνία σε περίπτωση μονομερών ενεργειών από τις ΗΠΑ, όπως η επιβολή νέων δασμών ή ενέργειες που θίγουν την εδαφική ακεραιότητα κρατών-μελών.

Η πρόβλεψη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα των εμπορικών εντάσεων και των μονομερών κινήσεων της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, που έχουν ήδη δοκιμάσει τις διατλαντικές σχέσεις.

Ιδιαίτερη μέριμνα υπάρχει και για τους ευαίσθητους τομείς του χάλυβα και του αλουμινίου: η συμφωνία συνδέει τις ευρωπαϊκές παραχωρήσεις με αντίστοιχες ενέργειες των ΗΠΑ, προβλέποντας ακόμη και αυτόματη επαναφορά δασμών εάν η Ουάσιγκτον δεν μειώσει τους δικούς της εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος.

Η πολιτική σημασία της ψηφοφορίας είναι διττή: από τη μία πλευρά, επιβεβαιώνει τη βούληση της Ε.Ε να προχωρήσει σε στρατηγική εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ από την άλλη, το Ευρωκοινοβούλιο θέτει συγκεκριμένους όρους.

Άλλωστε, το μήνυμα προς την Κομισιόν και τα κράτη-μέλη, ενόψει των τελικών διαπραγματεύσεων, είναι σαφές: η τελική έγκριση δεν είναι δεδομένη και θα εξαρτηθεί από την πλήρη ενσωμάτωση των όρων, που έθεσαν οι ευρωβουλευτές.