Η υπηρεσία Copernicus Climate Change Service της Ε.Ε. ήταν σαφής. Η Ευρώπη θερμαίνεται δύο φορές πιο γρήγορα από τον υπόλοιπο πλανήτη –είναι κατά 2,5 °C πιο θερμή από την προβιομηχανική εποχή έναντι ενός 1,4 °C της υφηλίου. Οχι μόνο λόγω των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, αλλά και της θέσης της, των αλλαγών στην υπεράνω αυτής ατμοσφαιρική κυκλοφορία, της υποχώρησης των πάγων στη γειτονική Αρκτική και της αποκάλυψης του σκοτεινού ωκεανού που απορροφά ηλιακή ενέργεια, της μείωσης της χιονοκάλυψης (κατά 1,3 εκατ. τ.χλμ. την τελευταία πενταετία, μια έκταση όση της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Γερμανίας, της Ελβετίας και της Αυστρίας μαζί), αλλά και της υποχώρησης των αέριων ρύπων που ανέκοπταν την ηλιακή ακτινοβολία.
Εγκλωβίζεται μέσα σε ένα θόλο θερμότητας που ξεραίνει τη γη και στραγγίζει τα ποτάμια, τον Σηκουάνα, τον Ρήνο, τον Δούναβη (και μαζί τη ναυσιπλοΐα, το εμπόριο, τις εφοδιαστικές αλυσίδες, την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας). Οι ανεξέλεγκτες πυρκαγιές και οι κατακλυσμιαίες πλημμύρες είναι τα επόμενα επεισόδια του ευρωπαϊκού δράματος.
Περισσότεροι από 25.000 άνθρωποι έχασαν φέτος τη ζωή τους από τα κύματα καύσωνα στην Ευρώπη. Και ξανά, ο Αύγουστος, μοιάζει με τηγάνι όπου τσιτσιρίζουν οι αργόσυρτες ημέρες. Γνωρίζουμε τι προκαλεί η ακραία ζέστη στο ανθρώπινο σώμα. Εκείνο που δεν πολυσυζητάμε είναι τι επιφέρει στον νου και στην ψυχή. Διότι οι καύσωνες όχι μόνο μετασχηματίζουν τους αεριοχειμάρρους πάνω από τα ευρωπαϊκά εδάφη, αλλά κάνουν και τους κατοίκους τους περισσότερο παρορμητικούς, αφηρημένους, καταθλιπτικούς, ευερέθιστους, επιθετικούς, συγκρουσιακούς, παραβατικούς. Εχει καταγραφεί αύξηση της εγκληματικότητας κατά τις αποπνικτικά ζεστές μέρες. Μείωση της απόδοσης των μαθητών και των εργαζομένων.
Η λογοτεχνία έχει αποτυπώσει συνταρακτικά τις μεταβολές που προξενεί το θερινό καύμα στα φερσίματα και στα αισθήματα των ανθρώπων. Εχει ξετυλίξει αριστοτεχνικά το πώς το αφόρητο λίμνασμα του πνιγηρού αέρα τροποποιεί τον ρου της σκέψης, τις διαχύσεις της επιθυμίας, τις συνήθειες της σάρκας, την έκβαση των πραγμάτων, τον ρυθμό της ζωής.
Οι συγγραφείς αγαπούν την ύλη τη ζυμωμένη σε υψηλές θερμοκρασίες. Στον «Ξένο» του Αλμπέρ Καμύ, ο Μερσό, εξαιτίας της αφόρητης κάψας έκανε ένα βήμα μπροστά «... ο Αραβας τράβηξε το μαχαίρι και μου το ’δειξε μέσα στον ήλιο. Το φως ανάβλυσε θαρρείς απ’ το ατσάλι κι έγινε μια μακριά αστραφτερή λεπίδα που με βρήκε κατακούτελα. (...) Ενιωθα πια μόνο τα κύμβαλα του ήλιου στο μέτωπό μου. (...) Τότε ακριβώς όλα τρεμούλιασαν. Η θάλασσα ξέρασε μια πνοή βαριά και διάπυρη. Μου φάνηκε πως ο ουρανός άνοιγε διάπλατα για να ρίξει πύρινη βροχή. Ολόκληρο το είναι μου τεντώθηκε και το χέρι μου έσφιξε σπασμωδικά το περίστροφο». Στον «Υπέροχο Γκάτσμπι» του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ, οι συγκρούσεις κορυφώνονται κατά την πιο καυτή νεοϋορκέζικη ημέρα. Στον «Θάνατο στη Βενετία» του Τόμας Μαν, ο πρωταγωνιστής καταρρέει μέσα στην πνιγηρή, υγρή, ζεστή ατμόσφαιρα της Βενετίας. «Η Αγγλία σε κύμα καύσωνα είναι μια διαφορετική χώρα. Ολοι οι κανόνες αλλάζουν», λέει ο Λίον Τάλις στην «Εξιλέωση» του Ιαν ΜακΓιούαν.
Ολα αλλάζουν όταν η Γηραιά Ηπειρος βράζει και αποβράζει. Αλλοι εαυτοί έρχονται στο φως. Γεννιέται μια αντιφατική συνθήκη σύγκλισης της έντασης με τη νωθρότητα, του εκνευρισμού με την εξουθένωση, του θυμού με την ενδοτικότητα, όπου όλα μπορούν να συμβούν. Δραματικά γεγονότα τα οποία ενδέχεται να σφραγίσουν το υπόλοιπο της ζωής.
Για τον μετριασμό των επιπτώσεων του καύσωνα στην ψυχή χρειάζονται ειδικά «οχυρωματικά» έργα – πέρα από τον περιορισμό των εκπομπών, την προσαρμογή των κοινωνιών στις αλλαγές, που δεν πραγματοποιούνται άλλωστε με τη συμφωνημένη ταχύτητα και συνέπεια. Φαντάζεστε την καυτή ανάσα του διάπυρου ουρανού να κυβερνάει για μέρες 744 εκατομμύρια ψυχές σαν δύναμη ακατάβλητη, δυναστική; Να γλιστράει στο είναι τους και να τους δαιμονίζει;
Κλιματιστικά έχει, κατά μέσον όρο το 20% των Ευρωπαίων (το 5% των Βρετανών). Η σωτήρια «πυρόσβεση», η αποσοβούσα εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους τον χρόνο, αλλά μαζί και πυροδότης ενός φαύλου κύκλου επιδείνωσης του κλίματος, ακόμη διχάζει βαθιά. Αλλά κι εκεί όπου δεν διχάζει, το πόσο ανεπαρκή αποδεικνύονται τα κλιματιστικά και πόσο ανεφάρμοστο είναι το σχέδιο της ανθεκτικότητας περιβάλλοντος και πραγμάτων το αισθανόμαστε όταν περπατάμε στην πόλη. Το καυτερό χνώτο που ξερνούν διεισδύει εντός μας μέχρι τις ρίζες της ύπαρξης. Και την αλλάζει.
