«Ενας ήρωας με παντούφλες», «Ο μπακαλόγατος», «Η κόμισσα της φάμπρικας», «Του αγοριού απέναντι», «Τζένη - Τζένη», «Δεσποινίς διευθυντής», «Η Δεξιά, η Αριστερά και ο κυρ Παντελής». Πυκνώνουν οι τίτλοι των θεατρικών παραστάσεων που παραπέμπουν, είτε άμεσα είτε έμμεσα, στα σενάρια, στη μουσική, αλλά και στα θεατρικά κείμενα των μετρ του είδους της φαρσοκωμωδίας, κυρίως των δημοφιλών συγγραφικών διδύμων Αλέκου Σακελλάριου - Χρήστου Γιαννακόπουλου, Ασημάκη Γιαλαμά - Κώστα Πρετεντέρη.

Αν προστεθούν και οι παραστάσεις «φόροι τιμής» στον Ζαμπέτα, στον Χιώτη στον Πλέσσα, δημιουργείται ένα φαινόμενο «μικρών αποικιών» του ΠΕΚ στη σύγχρονη σκηνή, όπου η σύνδεση της τηλεοπτικής αισθητικής με την τέχνη του θεάτρου αποκτά ενδιαφέρον, ιδίως αν σκεφθεί κάποιος την υποχώρηση της δημοφιλίας της τηλεόρασης στο νεανικό κοινό. Το φαινόμενο της νοσταλγικής αναβίωσης των ελληνικών ταινιών και τα επετειακά αφιερώματα συνθέτουν μια πτυχή του φαινομένου που αναδύεται από τη δεκαετία του 1990 στο εγχώριο σύστημα, του λεγόμενου «τηλεοπτικού θεάτρου», και το βέβαιο είναι ότι δεν σηματοδοτεί μια εξέλιξη ή ανανέωση της σύγχρονης δραματουργίας και της θεατρικής πρακτικής· δεν προκαλεί τη δημιουργική ρήξη με ό,τι προηγείται, ώστε να κυοφορήσει το μοντέρνο που έπεται.

Ανεξάρτητα από την ποιότητα των σεναρίων, των διασκευών και των σκηνοθεσιών, ή την ακριβή χρηματοδότηση των παραγωγών, αξίζει ο προβληματισμός: Ποιος είναι ο γνήσιος καλλιτεχνικός στόχος; Ποιο κοινό προσελκύουν αυτές οι παραστάσεις; Οι νέοι τις γνωρίζουν μόνο μέσα από τους παππούδες ή αποσπασματικά από τα σόσιαλ, και το τηλεοπτικό κοινό που είναι φανατικά γοητευμένο από αυτές, είναι πλέον ηλικιωμένο.

Σύγχρονοι συγγραφείς και σκηνοθέτες εμπλέκονται δυναμικά στο τηλεοπτικό θέατρο, ενώ ένας λανθάνων λαϊκισμός αφήνει την οσμή του στο καλλιτεχνικό στερέωμα, μια οσμή αποϊδεολογικοποίησης των πάντων, φυσικό επακόλουθο της ρηχότητας και της κοινοτοπίας που συχνά διακρίνει τα σενάρια των ανεκτίμητων για την ιστορική αξία τους ελληνικών ταινιών. Η συρρίκνωση της επιθεώρησης, σε συνδυασμό με τους εμπορικούς στόχους της κωμωδίας, οδηγεί στην επικράτηση ενός θεατρικού λόγου βασισμένου στη μονοσήμαντη ελλειπτική φόρμα της ατάκας και της συνθηματολογίας. Η συνταγή ολοκληρώνεται και με την αξιοποίηση των τηλεοπτικών ηθοποιών στη σύνθεση των θιάσων –το βλέπουμε άλλωστε και στην Επίδαυρο τα τελευταία χρόνια– οι οποίοι λειτουργούν ως πόλοι έλξης ενός ευρέος κοινού. Δημοφιλές συγγραφικό δίδυμο τηλεοπτικών και θεατρικών κειμένων, απολογούμενο για τον όρο «τηλεοπτικό ζευγάρι», αποκαλύπτει κυνικά σε συνέντευξή του: «Και σήμερα να ζούσε ο Παντελής Χορν, τηλεοπτικός θα ήταν. Και ο Αισχύλος επίσης τηλεοπτικός θα ήταν».

Η κ. Ρέα Γρηγορίου είναι διδάκτωρ Ιστορίας - Δραματολογίας ΑΠΘ.